DICIONÁRIO DE EXPRESSÕES E FRASES LATINAS

Compilado por HENERIK KOCHER

Home - Introdução - Bibliografia - Abreviaturas

A  B  C  D  E  F  G  H  I  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  VZ

N1  N2  N3  N4  N5  N6  N7  N8  N9  N10

N11  N12  N13  N14  N15  N16  N17  N18  N19

N1: 1-200

1. Nabis sine cortice. [Horácio, Satirae 1.4.120] Nadarás sem salva-vidas. (=Não contarás com nenhum auxílio). Voarás com tuas próprias asas. VIDE: Sine cortice nabis.

2. Nacta est suum patella operculum. [Erasmo, Colloquia, Franciscani] A marmita encontrou a sua tampa. Achou forma para seu pé. Caiu-lhe a sopa no mel. Accessit huic patellae dignum operculum. Dignum patella operculum. Invenit patella operculum.

3. Naevos nostros et cicatrices amamus. [Ausônio, Cupido Cruciatus 1] Amamos nossas verrugas e cicatrizes. Cada qual aprecia o cheiro de seu monturo.

4. Nam et ipsa scientia potestas est. [Bacon, De Heresibus 10] O próprio conhecimento também é poder. Saber é poder. Quem tem o saber tem o poder. VIDE: Ipsa scientia potestas est. Scientia est potentia. Scientia et potentia humana in idem coincidunt.

5. Nam pharmacum aegri mentis est oratio. [Schottus, Adagia 627] A palavra é o medicamento do espírito que sofre. Quais palavras te dizem, tal coração te fazem. VIDE: Aegroto animo medicus est oratio. Animo aegrotanti medicus est oratio. Animo laboranti medicus oratio est. Animo male affecto sermones sunt medicinae.

6. Nam tua res agitur, paries cum proximus ardet. [Horácio, Epistulae 1.18.79] É coisa que te diz respeito, quando a parede do vizinho está pegando fogo. Quando vires a barba do vizinho pegar fogo, põe a tua de molho. VIDE: Accensa domo proximi, tua quoque periclitatur. Qui videt ardere vicini tecta, timere debet de propriis: nequeunt sua tuta manere. Res agitur tua, paries cum proximus ardet. Tua res agitur, et de tuo periculo, non de meo agitur. Tunc tua res agitur, paries dum proximus ardet.

7. Nanus cum sis, cede. [Binder, Thesaurus 1969] Já que és anão, recua. Contra a força não há resistência. VIDE: Adversus leonem capra pugnam non ineat. Adversus leonem damae pugnam ineunt. Cum sis nanus, cede. Ne ad pugnam vocet aquilam luscinia. Ne capra contra leonem pugnet. Non cum leone capra decertem fero. Non cum leone caprea pugnare audeas. Pumilio cum sis, cede.

8. Narcissus nulli reddit depictus odorem. [Binder, Thesaurus 1970] Narciso pintado não oferece perfume a ninguém. Vai grande diferença do vivo ao pintado. VIDE: Flos in pictura non est, nisi sola figura. Qui pingit florem, floris non pingit odorem.

9. Naribus trahere. [Erasmo, Adagia 2.1.19] Puxar pelo nariz. Trazer pelo nariz.

10. Naris emunctae senex. [Fedro, Fabulae 3.3.13] Um velho de nariz assoado. (=Homem de bom gosto. Homem inteligente). VIDE: Homo emunctae naris est.

11. Narra mihi factum, dabo tibi ius. [Jur] Expõe-me o fato, que eu te direi o direito. Narra mihi factum, narrabo tibi ius. VIDE: Da mihi factum, dabo tibi ius.

12. Narrat fabellam asello surdo. Ele conta uma história ao burrinho surdo. Perde o seu latim. Narrare asello fabellam surdo. [Horácio, Epistulae 2.1.199] VIDE: Asello fabulam narrare. Asino fabulam narrabat quispiam, et ille movebat aures. Asino quis fabulam narrabat: ille autem aures movebat. Asino quis fabulam narrabat: at ille movebat aures. Asino fabulam. Surdo asello narrata est fabella.

13. Narrat is quod nec ad terram pertinet. [Petrônio, Satiricon 44] O que ele diz não tem nada a ver com a terra. Narratis quod nec ad caelum nec ad terram pertinet. O que contais nada tem a ver nem com o céu nem com a terra.

14. Narrat Ulixes. [Dumaine 245] É o que o Ulisses conta. Acredite quem quiser. Narrat Ulixes quae sine teste gessit. [Dumaine 245] Ulisses conta o que fez sem ter testemunha. Quem vem de longe vende como quer. VIDE: Sua narret Ulixes, quae sine teste gerit, quorum nox conscia sola est!

15. Narrata refero. Reproduzo o que me foi contado. VIDE: Prodenda quia prodita. Relata refero.

16. Narratur et prisci Catonis saepe mero caluisse virtus. [Horácio, Carmina 3.21.11] Conta-se que não poucas vezes até o coração do velho Catão foi aquecido pelo vinho.

17. Nascentes morimur. Ao nascermos já morremos. Ao nascermos, começamos a morrer. Nascentes morimur, finisque ab origine pendet, ipsaque vita suae semina mortis habet. [Manílio, Astronomica 4.16] Desde a nascença morremos, e da origem o fim depende; na mesma vida se encerram da nossa morte as sementes.

18. Nascentis cura prohibere exordia moris. [Pereira 124] Trata de impedir o começo do vezo, quando ele nasce. Vezo ponhas que não tolhas.

19. Nasci haud potest e patre noxio probus. [Schottus, Adagia 619] De pai criminoso não pode nascer filho honrado. De mau corvo, mau ovo.

20. Nasci miseria, vivere poena, mori angustia. [S.Bernardo, Meditationes Piissimae 3] Nascer é sofrimento, viver é castigo, morrer é angústia. VIDE: Unde superbit homo, cuius conceptio culpa, nasci poena, labor vita, necesse mori?

21. Nascimur in lacrimis, lacrimabile ducimus aevum, clauditur in lacrimis ultima nostra dies. [DAPR 415] Nascemos em lágrimas, levamos uma existência chorosa, encerra-se em lágrimas nosso último dia.

22. Nascimur poëtae, fimus oratores. Nascemos poetas, tornamo-nos oradores. VIDE: Nascuntur poëtae, fiunt oratores. Orator fit, poëta nascitur. Poëta nascitur, orator fit. Poëta nascitur, non fit. Poëta non fit, sed nascitur.

23. Nascimur uno modo, multis morimur. [Sêneca Retórico, Controversiae 7.1.9] Nascemos de um só modo, morremos de muitos.

24. Nascitur ex assiduitate laborum animorum hebetatio. [Sêneca, De Tranquillitate Animi 17.5] Da continuidade dos sofrimentos nasce o embrutecimento dos espíritos.

25. Nascitur exiguus, sed opes acquirit eundo amnis. [Ovídio, Ars Amatoria 2.1.343] O rio nasce pequenino, mas com o caminhar adquire forças.

26. Nascitur indigne per quem non nascitur alter. [John Owen, Epigrammata 5.40] Não é digno de ter nascido aquele de quem não nasce outro.

27. Nasciturus pro iam nato habetur, quotiens de eius commodo agitur. [Jur] O nascituro é considerado como já nascido, toda vez que se trata de seu interesse.

28. Nascuntur poëtae, fiunt oratores. [Rezende 3741] Poetas nascem, oradores se fazem. Nascuntur poëtae, non fiunt. Os poetas já nascem poetas, não se fazem poetas. VIDE: Nascimur poëtae, fimus oratores. Orator fit, poëta nascitur. Poëta nascitur, orator fit. Poëta nascitur, non fit. Poëta non fit, sed nascitur.

29. Nasum nidore supinor. [Horácio, Sermones 2.7.38] O cheiro de queimado me faz levantar o nariz. Sinto qualquer coisa no ar.

30. Nasus iudicii symbolum est. O nariz é o símbolo do julgamento.

31. Natale Domini. O nascimento do Senhor. O dia de Natal. VIDE: A festo omnium Sanctorum usque ad Natale Domini.

32. Natale solum. [Ovídio, Ex Ponto 1.3.35] O torrão natal. A terra natal. Natalia rura. [Ovídio, Fasti 4.685] Os campos natais. Natalia arva. VIDE: Genitale solum.

33. Natalia sanctorum. Os nascimentos dos santos. (=Datas das mortes dos santos da Igreja Católica).

34. Natalis dies. Dia do nascimento. VIDE: Dies natalis. Festum natalitium. Genitalis dies.

35. Natare non didici, pedibus ambulo. [Pereira 95] Não aprendi a nadar; ando a pé. Ando por onde anda a raposa. Se não posso como quero, faço como posso. VIDE: Ambulo pedibus: nandi imperitus scilicet. Pedibus ingredior: natare enim non didici. Pedibus ingredior, nam natare non didici.

36. Nate, quis indomitas tantus dolor excitat iras? [Virgílio, Eneida 2.594] Filho, que dor tão grande provoca essa ira indomável? VIDE: Dolor excitat iras.

37. Nati prudentes sunt qui novere parentes. [Trench, Proverbs; DAPR 354] Crianças inteligentes são as que conhecem seus pais. (=Provérbio inglês correspondente: It is a wise child who knows his own father. Provérbio francês correspondente: L’enfant est sage, qui son père connaît).

38. Nativos mores occultare difficile. [Binder, Medulla 1060] Costumes inatos é difícil esconder. O que o berço dá, só o túmulo tira.

39. Natu maior. O primogênito (de dois irmãos). Natu maximus. O primogênito (de vários irmãos).

40. Natu nobilis. Nobre de nascimento.

41. Natum non novi. [Pereira 114] Não conheço esse filho. Nunca tal burra albardei. VIDE: Albus an ater sit ignoras.

42. Natura abhorret vacuum. [Espinosa, Ethica 5.23] A natureza tem horror ao vazio. Natura abhorret a vacuo. VIDE: Natura vacuum abhorret. Vacuum in natura non detur.

43. Natura agit semper per vias simplices. A natureza atua sempre pelos caminhos mais simples. Natura agit via facillima qua potest. A natureza age pelo caminho mais fácil que pode.

44. Natura animum ornavit sensibus ad res perspiciendas idoneis. [Cícero, De Finibus 5.59] A natureza dotou o espírito de sentidos adequados à percepção das coisas.

45. Natura appetit perfectum; ita et lex. [Jur / Black 1222] A natureza busca a perfeição; assim também a lei.

46. Natura artis magistra. A natureza é a mestra da arte. VIDE: Natura docet homines omnes artes.

47. Natura contumax est; non potest vinci, suum poscit. [Sêneca, Epistulae Morales 19.2] A natureza é inflexível: não pode ser vencida, exige o que é seu.

48. Natura corporis est in medicina praecipuum studium. [Hipócrates / Rezende 3745] Na medicina, o principal estudo é a natureza do corpo humano.

49. Natura corpus ut quandam vestem animo circumdedit. [Sêneca, Epistulae Morales 92.13, adaptado] A natureza pôs um corpo em torno do espírito como se fosse uma roupa.

50. Natura cupiditatem ingenuit homini veri videndi. [Cícero, De Finibus 2.46] A natureza criou no homem o desejo de conhecer a verdade. VIDE: Natura inest in mentibus nostris insatiabilis quaedam cupiditas veri videndi.

51. Natura dat unicuique quod sibi conveniens est. A natureza dá a cada um o que lhe é conveniente.

52. Natura dedit homini manus aptas et multarum artium ministras. [Cícero, De Natura Deorum 2.150, adaptado] A natureza deu ao homem mãos capazes e auxiliares de muitas atividades.

53. Natura dedit usuram vitae tamquam pecuniae, nulla praestituta die. [Cícero, Tusculanae Disputationes 1.93] A natureza deu o gozo da vida como o do dinheiro, sem dia marcado.

54. Natura desiderat semper quod melius est. A natureza sempre deseja o que é melhor.

55. Natura diverso gaudet. [DAPR 657] A natureza aprecia a diversidade. A variedade deleita. Tudo enfada, só a variedade recreia. VIDE: Delectat varietas. In omni re semper grata varietas. In varietate voluptas. Sensus delectat varietas. Variatio delectat. Varietas delectat.

56. Natura docet homines omnes artes. A natureza ensina aos homens todas as artes. VIDE: Natura artis magistra.

57. Natura duce errari nullo pacto potest. [Cícero, De Legibus 1.20] Com a natureza por guia, de modo nenhum se pode errar.

58. Natura ducimur ad scientiae cupiditatem. Somos conduzidos pela natureza ao desejo de saber.

59. Natura est provida utilitatum. [Cícero, De Natura Deorum 2.58] A natureza é previdente em relação às necessidades.

60. Natura est quae dat et aufert omnia. É a natureza que dá e tira tudo.

61. Natura et ars nihil agunt frustra. [Rezende 3748] A natureza e a ciência nada fazem em vão. VIDE: Natura nihil agit frustra.

62. Natura etiam sine doctrina multum valebit: doctrina nulla esse sine natura poterit. [Quintiliano, Institutio Oratoria 2.19.2] A natureza conseguirá muito, mesmo sem o conhecimento; nenhum conhecimento poderá existir sem a natureza.

63. Natura genetrix. A mãe natureza. A natureza é nossa mãe.

64. Natura homo mundum et elegans animal est. [Sêneca, Epistulae Morales 92.12] Por natureza, o homem é um animal limpo e delicado.

65. Natura humana imbecilla atque aevi brevis est. [Salústio, Bellum Iugurthinum 1, adaptado] A natureza humana é frágil e de curta duração.

66. Natura in minimis maxima. A natureza é grande nas coisas mínimas. VIDE: Natura maxime miranda in minimis. Tota in minimis exsistit natura.

67. Natura in operationibus suis non facit saltum. [Lineu, Philosophia Botanica 27 / Maloux 365] A natureza em suas operações não dá saltos. VIDE: Natura non facit saltus. Natura non facit saltus; ita et lex.

68. Natura infirmitatis humanae tardiora sunt remedia quam mala. [Tácito, Agricola 3] Pela natureza da fraqueza humana, mais lentos são os remédios do que os males. O mal entra às braçadas e sai às polegadas. VIDE: Tardiora sunt remedia quam mala.

69. Natura inest in mentibus nostris insatiabilis quaedam cupiditas veri videndi. [Cícero, Tusculanae Disputationes 1.2.44] Pela natureza existe em nossas mentes um desejo insaciável de conhecer a verdade. VIDE: Natura cupiditatem ingenuit homini veri videndi.

70. Natura ingenuit rationem provida nobis. Naturam ratio nos iubet ergo sequi. [John Owen, Epigrammata 1.73] A natureza criou em nós uma razão previdente. Portanto, a razão nos obriga a seguir a natureza.

71. Natura ipsa instar legis est. A própria natureza tem o mesmo valor que a lei.

72. Natura longe superat artem. [Signoriello 224] A natureza em muito supera a arte.

73. Natura maxime miranda in minimis. [Jean-Henri Fabre / Rezende 3752] A natureza é admirável principalmente nas coisas mínimas. VIDE: Natura in minimis maxima. Tota in minimis exsistit natura. Tota in minimis exsistit natura.

74. Natura morborum medicatrix. A natureza cura as doenças. É a natureza que cura as enfermidades. VIDE: Medicus curat, natura sanat. Natura sanat, medicus curat.

75. Natura mulieri domestica negotia curanda tradidit. [Columela, De Re Rustica 12.4, adaptado] A natureza entregou à mulher a administração das atividades domésticas.

76. Natura mutari non potest. [Cícero, De Amicitia 32] Não se pode mudar a natureza.

77. Natura nihil agit frustra. [Isaac Newton, Regulae Philosophandi] A natureza nada faz em vão. Natura nihil facit frustra, non deficit in necessariis, nec abundat in superfluis. [Aristóteles, De Anima 3.45 / Busarello 152] A natureza nada faz debalde, não falta no necessário nem excede no supérfluo. Natura non deficit in necessariis, neque abundat in superfluis. [Rezende 3756] A natureza não falta no necessário, nem sobra no supérfluo. VIDE: Natura et ars nihil agunt frustra.

78. Natura nihil temere facit. [Signoriello 225] A natureza não faz nada sem razão.

79. Natura non aberrabit. [Eiselein 498] A natureza não falhará.

80. Natura non dedit imperare feminis. [Manúcio, Adagia 623] A natureza não deu comando à mulher. VIDE: Natura non vult imperare feminam. Tanti dux femina facti.

81. Natura non facit saltus. [Rezende 3755] A natureza não dá saltos. Natura non facit saltus; ita et lex. [Jur / Black 1222] A natureza não dá saltos; a lei também não. VIDE: Natura in operationibus suis non facit saltum.

82. Natura non facit vacuum, nec lex supervacuum. [Jur / Blake 1222] Nem a natureza cria coisa inútil, nem a lei cria coisa desnecessária.

83. Natura non nisi parendo vincitur. [Bacon, Advancement of Learning 1.6] Só se governa a natureza obedecendo-lhe. VIDE: Naturae enim non imperatur, nisi parendo.

84. Natura non vult imperare feminam. A natureza não quer que a mulher governe. VIDE: Natura non dedit imperare feminis. Tanti dux femina facti.

85. Natura nos cognatos fecit. A natureza nos fez parentes. Todos somos filhos de Adão e Eva. Natura nos cognatos edidit. [Sêneca, Epistulae Morales 95.53]

86. Natura nusquam non remedia disponit homini. A natureza em lugar nenhum deixa de oferecer recursos ao homem.

87. Natura omnes homines aequales genuit. A natureza gerou todos os homens iguais. VIDE: Quod ad ius naturale attinet, omnes homines aequales sunt. Quod ad ius naturale pertinet, omnes homines aequales sunt.

88. Natura optima dux bene vivendi. [Cícero, De Amicitia 5] A natureza é o melhor guia de bem viver. VIDE: Dux vivendi natura.

89. Natura parvo contenta est. [Cícero, Tusculanae Disputationes 5.98, adaptado] A natureza se contenta com pouco. Natura est paucis contenta. [Owen / Binder, Thesaurus 1975] Natura paucis contenta. VIDE: Parvo cultu natura contenta est.

90. Natura plus trahit quam septem boves. [DAPR 632] A natureza puxa mais do que sete bois. Mais puxa moça do que corda. Mais tiram tetas que calabre de nau. Natura plus trahit septem bobus. [Bebel, Adagia Germanica]

91. Natura, quam te colimus inviti quoque! [Sêneca, Hippolytus 1116] Ó natureza, quanto te respeitamos, mesmo contra nossa vontade!

92. Natura rerum conditum est ut plura sint negotia quam vocabula. [Digesta 19.30] Pela natureza está determinado que as obras valham mais que as palavras. VIDE: Plura sunt negotia quam vocabula. Plures sunt res quam verba.

93. Natura rerum humana arte non vincitur. [DAPR 473] A natureza não é vencida pela ciência humana.

94. Natura rerum omnium mater. A natureza é a mãe de todas as coisas.

95. Natura sanat, medicus curat. [Rezende 3758] A natureza cura, o médico trata. O médico dá o remédio, a natureza cura. Deus é que sara, e o mestre leva a prata. Natura sanat, medicus curat morbos. O médico trata das doenças, a natureza cura. VIDE: Medicus curat, natura sanat. Natura morborum medicatrix.

96. Natura semina nobis scientiae dedit, scientiam non dedit. [Sêneca, Epistulae Morales 119.3] A natureza nos deu as sementes do conhecimento, mas não nos deu o conhecimento. VIDE: Semina nobis scientiae natura dedit.

97. Natura semper facit melius quod potest. [Signoriello 225] A natureza sempre faz o melhor que pode. Natura semper facit quod melius est. [S.Tomás de Aquino]

98. Natura simplicibus gaudet. [DAPR 807] A natureza aprecia as coisas simples.

99. Natura solitarium nihil amat, semperque ad aliquod, tamquam adminiculum, annititur. [Cícero, De Amicitia 23] A natureza não gosta de nada isolado, e sempre se apóia em alguma coisa, como numa escora.

100. Natura tenacissimi sumus eorum, quae rudibus annis percepimus. [Quintiliano, Institutio Oratoria 1.1] Conservamos naturalmente com muita firmeza o que conhecemos em tenra idade. O que se aprende no berço dura até a sepultura.

101. Natura vacuum abhorret. [Rabelais, Gargantua 1.5] A natureza tem horror ao vazio. VIDE: Natura abhorret a vacuo. Natura abhorret vacuum.

102. Natura vero nihil hominibus brevitate vitae praestitit melius. [Plinio Antigo, Naturalis Historia 7.50.168] A natureza na verdade nada deu ao homem melhor do que a brevidade da vida.

103. Natura vincit naturam et dii deos. [Publílio Siro] A natureza vence a natureza, e deuses vencem deuses.

104. Natura vox innocentiae, silentium maleficio distributa. [Apuleio, Apologia 11] A natureza deu a voz à inocência e reservou o silêncio ao mal.

105. Naturae debitum reddiderunt. [Cornélio Nepos, Vitae, De Regibus 1.5] Eles pagaram a dívida à natureza. (=Morreram).

106. Naturae debitum persolvens, caelestem migravit ad patriam. [VES 42] Tendo pago a dívida à natureza, migrou para a pátria celeste.

107. Naturae enim non imperatur, nisi parendo. [Bacon, Novum Organum 1.129] Só se governa a natureza obedecendo-lhe. VIDE: Natura non nisi parendo vincitur.

108. Naturae iura bellum in contrarium mutat. [Quinto Cúrcio, Historiae 9.4] A guerra subverte as leis da natureza.

109. Naturae iura sacra sunt etiam apud piratas. [Sêneca Retórico, Controversiae 7.1.17] Os direitos naturais são sagrados, mesmo entre os piratas.

110. Naturae linguam corrupta scientia nescit. [John Owen, Epigrammata 9.25] A ciência corrupta não conhece a linguagem da natureza.

111. Naturae satis est parum, cupiditati nihil. [Bernardes, Nova Floresta 2.42] Para a natureza, pouco basta; para a ambição, nada é suficiente. VIDE: Cupiditati nihil satis. Cupiditati nihil satis est, naturae satis est etiam parum. Satis est parum naturae, aviditati nihil.

112. Naturae sequitur semina quisque suae. [Propércio, Elegiae 3.9.20] Cada qual segue as sementes de sua natureza. Cada qual conforme seu natural. Como canta o galo velho, assim cantará o novo. VIDE: A bove maiori discit arare minor. Cattorum nati sunt mures prendere nati. Grunnit sic fetus, porcus ut ante vetus. Non procul a proprio stipite poma cadunt.

113. Naturae vis maxima. A maior força é a da natureza. Naturae vis maxima; natura bis maxima. [Black 1222] A força da natureza é muito grande; a natureza é duplamente grande.

114. Naturale aequum est neminem cum alterius iactura fieri locuplectiorem. [Albertano da Brescia, De Amore et Dilectione 3.1] É naturalmente justo que ninguém fique mais rico com o prejuízo de outrem. Ninguém deve locupletar-se com a jactura alheia. VIDE: Locupletari nemo debet cum alterius iactura. Neminem aequum est cum alterius damno locupletari. Nemo cum alterius damno locupletior fieri debet. Nemo debet lucrari ex alieno damno.

115. Naturale desiderium suorum est. [Sêneca, Ad Marciam 7] É natural a saudade dos entes queridos.

116. Naturale est enim et odisse quem timeas, et quem metueris infestare, si possis. [Minúcio Félix, Octavius 27] É, pois, natural que até odeies a quem temes, e que destruas a quem temas, se puderes.

117. Naturale est enim ut semper animus ab eo refugiat, ad quod cum tristitia revertitur. [Sêneca, Ad Polybium 18] É natural que a mente sempre fuja daquilo a que ela volta com tristeza.

118. Naturale est magis nova quam magna mirari. [Sêneca, Naturales Quaestiones 7.1.4] É natural que se fique maravilhado mais com coisas nunca vistas do que com coisas grandiosas. O desconhecido sempre parece sublime.

119. Naturale est manum saepius ad id referre, quod dolet. [Sêneca, Ad Helviam 20.2] É natural pôr a mão com mais freqüência no lugar que dói. Lá vai a língua onde grita o dente. VIDE: Ubi amor, ibi oculus; ubi dolor, ibi manus. Ubi dolet, ibi manus adhibemus. Ubi dolor angit, huc manus quisque admovet. Ubi dolor, ibi digitus. Ubi dolor, ibi manus. Ubi quis dolet, ibidem et manum habet.

120. Naturale est quidlibet dissolvi eo modo quo ligatur. [Jur / Black 1223] É natural que a obrigação se desfaça do mesmo modo por que é assumida. VIDE: Nihil tam naturale est quam eo genere quidque dissolvere, quo colligatum est. Ideo verborum obligatio verbis tollitur.

121. Naturale vitium est neglegi quod communiter possidetur. [Codex Iustiniani 10.35.2.1a] É vício natural descuidar do que se possui em comum. Barco de muitos mestres dá na costa. Asno de muitos, lobos o comem. VIDE: Communiter neglegitur quod communiter possidetur. Id quod communiter possidetur a pluribus neglegi consuevit. Quod communiter possidetur, communiter neglegitur. Quod communiter possidetur, vitio naturali neglegitur.

122. Naturali aequitate nepotes in filiorum locum succedunt. [Jur] Por eqüidade natural os netos sucedem em lugar dos filhos.

123. Naturali iure omnium communia sunt ista: aër, aqua profluens et mare, et per hoc litora maris. [Marciano, Digesta 1.8.2.1] Pelo direito natural estas coisas são comuns a todos: o ar, a água corrente e o mar, e por isso as praias.

124. Naturalia iura civilis ratio perimere non potest. [Jur] A razão civil não pode abolir os direitos naturais. VIDE: Civilis ratio naturalia iura corrumpere non potest.

125. Naturalia non sunt turpia. [Eurípides / Rezende 3751] As coisas naturais não são torpes.

126. Naturalia quidem iura semper firma et immutabilia permanent. [Institutiones 1.2] Os direitos naturais permanecem sempre firmes e imutáveis.

127. Naturalis ratio. [Albertano da Brescia, Liber Consolationis 49] A razão natural.

128. Naturaliter audita visis laudamus libentius. [Veleio Patérculo, Historia Romana 2.92.5] Por nossa natureza, louvamos com mais satisfação o que nos contam do que o que vemos.

129. Naturaliter, quod procedere non potest, recedit. [Veleio Patérculo, Historia Romana 1.17.6] Naturalmente o que não pode avançar recua. Quem não avança recua. Não esqueças um instante que é ficar para trás não ir avante. VIDE: Non progredi regredi est. Non progredi regredi est, et nolle proficere deficere est. Qui non proficit, deficit. Quod procedere non potest, recedit.

130. Naturam abscondit improbus, cum recte facit. [Publílio Siro] O homem desonesto esconde sua natureza, quando age honestamente.

131. Naturam expellas furca, tamen usque recurret. [Horácio, Epistulae 1.10.24] Ainda que expulses a natureza com o forcado, ela no entanto voltará obstinadamente. Naturam expelles furca, tamen ipsa recurret. [Medina 589] Naturam furca expellas, autem usque redibit. Naturam expellas furca, tamen usque redibit. VIDE: Ad mores natura recurrit. Lupus pilum mutat, non mores.

132. Naturam fallere grave est. [Rezende 3754] É grave querer enganar a natureza.

133. Naturam frenare potes, sed vincere nunquam. [Palingênio, Zodiacus Vitae, Leo] Podes controlar a natureza, nunca vencê-la.

134. Naturam imitatur ars. [Signoriello 223] A arte imita a natureza. VIDE: Ars est simia et imitatrix naturae. Ars est simia naturae. Ars imitatur naturam.

135. Naturam non matrem esse humani generis, sed novercam. [Lactâncio / Tosi 128] A natureza não é mãe da raça humana, mas sua madrasta.

136. Naturam quidem mutare difficile est. [Sêneca, De Ira 2.20.1] Sem dúvida, é difícil mudar a natureza. Naturam mutare difficile. [Grynaeus 389]

137. Naturam si sequemur ducem, nunquam aberrabimus. [Cícero, De Officiis 1.100] Se seguirmos a natureza como nosso guia, nunca nos desgarraremos.

138. Naturam turpem nulla fortuna obtegit. [Fedro, Fabulae, Vulpes et Iupiter] Nenhum sucesso esconde uma índole má.

139. Naturam voca, fatum, fortunam; omnia eiusdem Dei nomina sunt. [Sêneca, De Beneficiis 4.8.3] Chama de natureza, destino, sorte; todos são nomes do próprio Deus.

140. Natus es homo, moriturus es. [S.Agostinho, Tractatus 43.11] Nasceste homem, vais morrer.

141. Natus es infelix, ita di voluere, nec ulla commoda nascenti stella levisve fuit. [Ovídio, Ibis 209] Nasceste infeliz, assim quiseram os deuses; nem uma única estrela te foi favorável ou indiferente ao nasceres.

142. Natus est stultus in ignominiam suam. [Vulgata, Provérbios 17.21] O insensato nasceu para ignomínia sua.

143. Naufragia ex terra intueri. [Manúcio, Adagia 1218] Assistir aos naufrágios da terra. Ver os touros de palanque. Assistir ao tiroteio do alto do coqueiro. VIDE: Cupio istorum naufragia ex terra intueri. E terra spectare naufragium. Suave e terra magnum alterius spectare laborem.

144. Naufragium in portu facere. [Rezende 3760] Naufragar no porto. (=Perder um bom negócio, quando já se julgava concluído). Nadar, nadar, ir morrer à beira. VIDE: In portu impingere. In portu naufragium fecimus. In portu naufragari. Navem in portu mergis.

145. Naufragium rerum est mulier male fida marito. [Dionísio Catão, atribuído] O naufrágio de tudo é a mulher infiel ao marido.

146. Naufragium sibi quisque facit. [Lucano, Bellum Civile 1.503] Cada um causa