DICIONÁRIO DE EXPRESSÕES E FRASES LATINAS
Compilado por HENERIK KOCHER
Home - Introdução - Bibliografia - Abreviaturas
A B C D E F G H I L M N O P Q R S T U VZ
N1 N2 N3 N4 N5 N6 N7 N8 N9 N10
N11 N12 N13 N14 N15 N16 N17 N18 N19
N1: 1-200
1. Nabis sine cortice. [Horácio, Satirae 1.4.120] Nadarás sem salva-vidas. (=Não contarás com nenhum auxílio). ■Voarás com tuas próprias asas. VIDE: ●Sine cortice nabis.
2. Nacta est suum patella operculum. [Erasmo, Colloquia, Franciscani] A marmita encontrou a sua tampa. ■Achou forma para seu pé. ■Caiu-lhe a sopa no mel. ●Accessit huic patellae dignum operculum. ●Dignum patella operculum. ●Invenit patella operculum.
3. Naevos nostros et cicatrices amamus. [Ausônio, Cupido Cruciatus 1] Amamos nossas verrugas e cicatrizes. ■Cada qual aprecia o cheiro de seu monturo.
4. Nam et ipsa scientia potestas est. [Bacon, De Heresibus 10] O próprio conhecimento também é poder. ■Saber é poder. ■Quem tem o saber tem o poder. VIDE: ●Ipsa scientia potestas est. ●Scientia est potentia. ●Scientia et potentia humana in idem coincidunt.
5. Nam pharmacum aegri mentis est oratio. [Schottus, Adagia 627] A palavra é o medicamento do espírito que sofre. ■Quais palavras te dizem, tal coração te fazem. VIDE: ●Aegroto animo medicus est oratio. ●Animo aegrotanti medicus est oratio. ●Animo laboranti medicus oratio est. ●Animo male affecto sermones sunt medicinae.
6. Nam tua res agitur, paries cum proximus ardet. [Horácio, Epistulae 1.18.79] É coisa que te diz respeito, quando a parede do vizinho está pegando fogo. ■Quando vires a barba do vizinho pegar fogo, põe a tua de molho. VIDE: ●Accensa domo proximi, tua quoque periclitatur. ●Qui videt ardere vicini tecta, timere debet de propriis: nequeunt sua tuta manere. ●Res agitur tua, paries cum proximus ardet. ●Tua res agitur, et de tuo periculo, non de meo agitur. ●Tunc tua res agitur, paries dum proximus ardet.
7. Nanus cum sis, cede. [Binder, Thesaurus 1969] Já que és anão, recua. ■Contra a força não há resistência. VIDE: ●Adversus leonem capra pugnam non ineat. ●Adversus leonem damae pugnam ineunt. ●Cum sis nanus, cede. ●Ne ad pugnam vocet aquilam luscinia. ●Ne capra contra leonem pugnet. ●Non cum leone capra decertem fero. ●Non cum leone caprea pugnare audeas. ●Pumilio cum sis, cede.
8. Narcissus nulli reddit depictus odorem. [Binder, Thesaurus 1970] Narciso pintado não oferece perfume a ninguém. ■Vai grande diferença do vivo ao pintado. VIDE: ●Flos in pictura non est, nisi sola figura. ●Qui pingit florem, floris non pingit odorem.
9. Naribus trahere. [Erasmo, Adagia 2.1.19] Puxar pelo nariz. Trazer pelo nariz.
10. Naris emunctae senex. [Fedro, Fabulae 3.3.13] Um velho de nariz assoado. (=Homem de bom gosto. Homem inteligente). VIDE: ●Homo emunctae naris est.
11. Narra mihi factum, dabo tibi ius. [Jur] Expõe-me o fato, que eu te direi o direito. ●Narra mihi factum, narrabo tibi ius. VIDE: ●Da mihi factum, dabo tibi ius.
12. Narrat fabellam asello surdo. Ele conta uma história ao burrinho surdo. ■Perde o seu latim. ●Narrare asello fabellam surdo. [Horácio, Epistulae 2.1.199] VIDE: ●Asello fabulam narrare. ●Asino fabulam narrabat quispiam, et ille movebat aures. ●Asino quis fabulam narrabat: ille autem aures movebat. ●Asino quis fabulam narrabat: at ille movebat aures. ●Asino fabulam. ●Surdo asello narrata est fabella.
13. Narrat is quod nec ad terram pertinet. [Petrônio, Satiricon 44] O que ele diz não tem nada a ver com a terra. ●Narratis quod nec ad caelum nec ad terram pertinet. O que contais nada tem a ver nem com o céu nem com a terra.
14. Narrat Ulixes. [Dumaine 245] É o que o Ulisses conta. ■Acredite quem quiser. ●Narrat Ulixes quae sine teste gessit. [Dumaine 245] Ulisses conta o que fez sem ter testemunha. ■Quem vem de longe vende como quer. VIDE: ●Sua narret Ulixes, quae sine teste gerit, quorum nox conscia sola est!
15. Narrata refero. Reproduzo o que me foi contado. VIDE: ●Prodenda quia prodita. ●Relata refero.
16. Narratur et prisci Catonis saepe mero caluisse virtus. [Horácio, Carmina 3.21.11] Conta-se que não poucas vezes até o coração do velho Catão foi aquecido pelo vinho.
17. Nascentes morimur. Ao nascermos já morremos. ■Ao nascermos, começamos a morrer. ●Nascentes morimur, finisque ab origine pendet, ipsaque vita suae semina mortis habet. [Manílio, Astronomica 4.16] ■Desde a nascença morremos, e da origem o fim depende; na mesma vida se encerram da nossa morte as sementes.
18. Nascentis cura prohibere exordia moris. [Pereira 124] Trata de impedir o começo do vezo, quando ele nasce. ■Vezo ponhas que não tolhas.
19. Nasci haud potest e patre noxio probus. [Schottus, Adagia 619] De pai criminoso não pode nascer filho honrado. ■De mau corvo, mau ovo.
20. Nasci miseria, vivere poena, mori angustia. [S.Bernardo, Meditationes Piissimae 3] Nascer é sofrimento, viver é castigo, morrer é angústia. VIDE: ●Unde superbit homo, cuius conceptio culpa, nasci poena, labor vita, necesse mori?
21. Nascimur in lacrimis, lacrimabile ducimus aevum, clauditur in lacrimis ultima nostra dies. [DAPR 415] Nascemos em lágrimas, levamos uma existência chorosa, encerra-se em lágrimas nosso último dia.
22. Nascimur poëtae, fimus oratores. Nascemos poetas, tornamo-nos oradores. VIDE: ●Nascuntur poëtae, fiunt oratores. ●Orator fit, poëta nascitur. ●Poëta nascitur, orator fit. ●Poëta nascitur, non fit. ●Poëta non fit, sed nascitur.
23. Nascimur uno modo, multis morimur. [Sêneca Retórico, Controversiae 7.1.9] Nascemos de um só modo, morremos de muitos.
24. Nascitur ex assiduitate laborum animorum hebetatio. [Sêneca, De Tranquillitate Animi 17.5] Da continuidade dos sofrimentos nasce o embrutecimento dos espíritos.
25. Nascitur exiguus, sed opes acquirit eundo amnis. [Ovídio, Ars Amatoria 2.1.343] O rio nasce pequenino, mas com o caminhar adquire forças.
26. Nascitur indigne per quem non nascitur alter. [John Owen, Epigrammata 5.40] Não é digno de ter nascido aquele de quem não nasce outro.
27. Nasciturus pro iam nato habetur, quotiens de eius commodo agitur. [Jur] O nascituro é considerado como já nascido, toda vez que se trata de seu interesse.
28. Nascuntur poëtae, fiunt oratores. [Rezende 3741] Poetas nascem, oradores se fazem. ●Nascuntur poëtae, non fiunt. Os poetas já nascem poetas, não se fazem poetas. VIDE: ●Nascimur poëtae, fimus oratores. ●Orator fit, poëta nascitur. ●Poëta nascitur, orator fit. ●Poëta nascitur, non fit. ●Poëta non fit, sed nascitur.
29. Nasum nidore supinor. [Horácio, Sermones 2.7.38] O cheiro de queimado me faz levantar o nariz. ■Sinto qualquer coisa no ar.
30. Nasus iudicii symbolum est. O nariz é o símbolo do julgamento.
31. Natale Domini. O nascimento do Senhor. O dia de Natal. VIDE: ●A festo omnium Sanctorum usque ad Natale Domini.
32. Natale solum. [Ovídio, Ex Ponto 1.3.35] O torrão natal. A terra natal. ●Natalia rura. [Ovídio, Fasti 4.685] Os campos natais. ●Natalia arva. VIDE: ●Genitale solum.
33. Natalia sanctorum. Os nascimentos dos santos. (=Datas das mortes dos santos da Igreja Católica).
34. Natalis dies. Dia do nascimento. VIDE: ●Dies natalis. ●Festum natalitium. ●Genitalis dies.
35. Natare non didici, pedibus ambulo. [Pereira 95] Não aprendi a nadar; ando a pé. ■Ando por onde anda a raposa. ■Se não posso como quero, faço como posso. VIDE: ●Ambulo pedibus: nandi imperitus scilicet. ●Pedibus ingredior: natare enim non didici. ●Pedibus ingredior, nam natare non didici.
36. Nate, quis indomitas tantus dolor excitat iras? [Virgílio, Eneida 2.594] Filho, que dor tão grande provoca essa ira indomável? VIDE: ●Dolor excitat iras.
37. Nati prudentes sunt qui novere parentes. [Trench, Proverbs; DAPR 354] Crianças inteligentes são as que conhecem seus pais. (=Provérbio inglês correspondente: It is a wise child who knows his own father. Provérbio francês correspondente: L’enfant est sage, qui son père connaît).
38. Nativos mores occultare difficile. [Binder, Medulla 1060] Costumes inatos é difícil esconder. ■O que o berço dá, só o túmulo tira.
39. Natu maior. O primogênito (de dois irmãos). ●Natu maximus. O primogênito (de vários irmãos).
40. Natu nobilis. Nobre de nascimento.
41. Natum non novi. [Pereira 114] Não conheço esse filho. ■Nunca tal burra albardei. VIDE: ●Albus an ater sit ignoras.
42. Natura abhorret vacuum. [Espinosa, Ethica 5.23] A natureza tem horror ao vazio. ●Natura abhorret a vacuo. VIDE: ●Natura vacuum abhorret. ●Vacuum in natura non detur.
43. Natura agit semper per vias simplices. A natureza atua sempre pelos caminhos mais simples. ●Natura agit via facillima qua potest. A natureza age pelo caminho mais fácil que pode.
44. Natura animum ornavit sensibus ad res perspiciendas idoneis. [Cícero, De Finibus 5.59] A natureza dotou o espírito de sentidos adequados à percepção das coisas.
45. Natura appetit perfectum; ita et lex. [Jur / Black 1222] A natureza busca a perfeição; assim também a lei.
46. Natura artis magistra. A natureza é a mestra da arte. VIDE: ●Natura docet homines omnes artes.
47. Natura contumax est; non potest vinci, suum poscit. [Sêneca, Epistulae Morales 19.2] A natureza é inflexível: não pode ser vencida, exige o que é seu.
48. Natura corporis est in medicina praecipuum studium. [Hipócrates / Rezende 3745] Na medicina, o principal estudo é a natureza do corpo humano.
49. Natura corpus ut quandam vestem animo circumdedit. [Sêneca, Epistulae Morales 92.13, adaptado] A natureza pôs um corpo em torno do espírito como se fosse uma roupa.
50. Natura cupiditatem ingenuit homini veri videndi. [Cícero, De Finibus 2.46] A natureza criou no homem o desejo de conhecer a verdade. VIDE: ●Natura inest in mentibus nostris insatiabilis quaedam cupiditas veri videndi.
51. Natura dat unicuique quod sibi conveniens est. A natureza dá a cada um o que lhe é conveniente.
52. Natura dedit homini manus aptas et multarum artium ministras. [Cícero, De Natura Deorum 2.150, adaptado] A natureza deu ao homem mãos capazes e auxiliares de muitas atividades.
53. Natura dedit usuram vitae tamquam pecuniae, nulla praestituta die. [Cícero, Tusculanae Disputationes 1.93] A natureza deu o gozo da vida como o do dinheiro, sem dia marcado.
54. Natura desiderat semper quod melius est. A natureza sempre deseja o que é melhor.
55. Natura diverso gaudet. [DAPR 657] A natureza aprecia a diversidade. ■A variedade deleita. ■Tudo enfada, só a variedade recreia. VIDE: ●Delectat varietas. ●In omni re semper grata varietas. ●In varietate voluptas. ●Sensus delectat varietas. ●Variatio delectat. ●Varietas delectat.
56. Natura docet homines omnes artes. A natureza ensina aos homens todas as artes. VIDE: ●Natura artis magistra.
57. Natura duce errari nullo pacto potest. [Cícero, De Legibus 1.20] Com a natureza por guia, de modo nenhum se pode errar.
58. Natura ducimur ad scientiae cupiditatem. Somos conduzidos pela natureza ao desejo de saber.
59. Natura est provida utilitatum. [Cícero, De Natura Deorum 2.58] A natureza é previdente em relação às necessidades.
60. Natura est quae dat et aufert omnia. É a natureza que dá e tira tudo.
61. Natura et ars nihil agunt frustra. [Rezende 3748] A natureza e a ciência nada fazem em vão. VIDE: ●Natura nihil agit frustra.
62. Natura etiam sine doctrina multum valebit: doctrina nulla esse sine natura poterit. [Quintiliano, Institutio Oratoria 2.19.2] A natureza conseguirá muito, mesmo sem o conhecimento; nenhum conhecimento poderá existir sem a natureza.
63. Natura genetrix. A mãe natureza. A natureza é nossa mãe.
64. Natura homo mundum et elegans animal est. [Sêneca, Epistulae Morales 92.12] Por natureza, o homem é um animal limpo e delicado.
65. Natura humana imbecilla atque aevi brevis est. [Salústio, Bellum Iugurthinum 1, adaptado] A natureza humana é frágil e de curta duração.
66. Natura in minimis maxima. A natureza é grande nas coisas mínimas. VIDE: ●Natura maxime miranda in minimis. ●Tota in minimis exsistit natura.
67. Natura in operationibus suis non facit saltum. [Lineu, Philosophia Botanica 27 / Maloux 365] A natureza em suas operações não dá saltos. VIDE: ●Natura non facit saltus. ●Natura non facit saltus; ita et lex.
68. Natura infirmitatis humanae tardiora sunt remedia quam mala. [Tácito, Agricola 3] Pela natureza da fraqueza humana, mais lentos são os remédios do que os males. ■O mal entra às braçadas e sai às polegadas. VIDE: ●Tardiora sunt remedia quam mala.
69. Natura inest in mentibus nostris insatiabilis quaedam cupiditas veri videndi. [Cícero, Tusculanae Disputationes 1.2.44] Pela natureza existe em nossas mentes um desejo insaciável de conhecer a verdade. VIDE: ●Natura cupiditatem ingenuit homini veri videndi.
70. Natura ingenuit rationem provida nobis. Naturam ratio nos iubet ergo sequi. [John Owen, Epigrammata 1.73] A natureza criou em nós uma razão previdente. Portanto, a razão nos obriga a seguir a natureza.
71. Natura ipsa instar legis est. A própria natureza tem o mesmo valor que a lei.
72. Natura longe superat artem. [Signoriello 224] A natureza em muito supera a arte.
73. Natura maxime miranda in minimis. [Jean-Henri Fabre / Rezende 3752] A natureza é admirável principalmente nas coisas mínimas. VIDE: ●Natura in minimis maxima. ●Tota in minimis exsistit natura. ●Tota in minimis exsistit natura.
74. Natura morborum medicatrix. A natureza cura as doenças. É a natureza que cura as enfermidades. VIDE: ●Medicus curat, natura sanat. ●Natura sanat, medicus curat.
75. Natura mulieri domestica negotia curanda tradidit. [Columela, De Re Rustica 12.4, adaptado] A natureza entregou à mulher a administração das atividades domésticas.
76. Natura mutari non potest. [Cícero, De Amicitia 32] Não se pode mudar a natureza.
77. Natura nihil agit frustra. [Isaac Newton, Regulae Philosophandi] A natureza nada faz em vão. ●Natura nihil facit frustra, non deficit in necessariis, nec abundat in superfluis. [Aristóteles, De Anima 3.45 / Busarello 152] A natureza nada faz debalde, não falta no necessário nem excede no supérfluo. ●Natura non deficit in necessariis, neque abundat in superfluis. [Rezende 3756] A natureza não falta no necessário, nem sobra no supérfluo. VIDE: ●Natura et ars nihil agunt frustra.
78. Natura nihil temere facit. [Signoriello 225] A natureza não faz nada sem razão.
79. Natura non aberrabit. [Eiselein 498] A natureza não falhará.
80. Natura non dedit imperare feminis. [Manúcio, Adagia 623] A natureza não deu comando à mulher. VIDE: ●Natura non vult imperare feminam. ●Tanti dux femina facti.
81. Natura non facit saltus. [Rezende 3755] A natureza não dá saltos. ●Natura non facit saltus; ita et lex. [Jur / Black 1222] A natureza não dá saltos; a lei também não. VIDE: ●Natura in operationibus suis non facit saltum.
82. Natura non facit vacuum, nec lex supervacuum. [Jur / Blake 1222] Nem a natureza cria coisa inútil, nem a lei cria coisa desnecessária.
83. Natura non nisi parendo vincitur. [Bacon, Advancement of Learning 1.6] Só se governa a natureza obedecendo-lhe. VIDE: ●Naturae enim non imperatur, nisi parendo.
84. Natura non vult imperare feminam. A natureza não quer que a mulher governe. VIDE: ●Natura non dedit imperare feminis. ●Tanti dux femina facti.
85. Natura nos cognatos fecit. A natureza nos fez parentes. ■Todos somos filhos de Adão e Eva. ●Natura nos cognatos edidit. [Sêneca, Epistulae Morales 95.53]
86. Natura nusquam non remedia disponit homini. A natureza em lugar nenhum deixa de oferecer recursos ao homem.
87. Natura omnes homines aequales genuit. A natureza gerou todos os homens iguais. VIDE: ●Quod ad ius naturale attinet, omnes homines aequales sunt. ●Quod ad ius naturale pertinet, omnes homines aequales sunt.
88. Natura optima dux bene vivendi. [Cícero, De Amicitia 5] A natureza é o melhor guia de bem viver. VIDE: ●Dux vivendi natura.
89. Natura parvo contenta est. [Cícero, Tusculanae Disputationes 5.98, adaptado] A natureza se contenta com pouco. ●Natura est paucis contenta. [Owen / Binder, Thesaurus 1975] ●Natura paucis contenta. VIDE: ●Parvo cultu natura contenta est.
90. Natura plus trahit quam septem boves. [DAPR 632] A natureza puxa mais do que sete bois. ■Mais puxa moça do que corda. ■Mais tiram tetas que calabre de nau. ●Natura plus trahit septem bobus. [Bebel, Adagia Germanica]
91. Natura, quam te colimus inviti quoque! [Sêneca, Hippolytus 1116] Ó natureza, quanto te respeitamos, mesmo contra nossa vontade!
92. Natura rerum conditum est ut plura sint negotia quam vocabula. [Digesta 19.30] Pela natureza está determinado que as obras valham mais que as palavras. VIDE: ●Plura sunt negotia quam vocabula. ●Plures sunt res quam verba.
93. Natura rerum humana arte non vincitur. [DAPR 473] A natureza não é vencida pela ciência humana.
94. Natura rerum omnium mater. A natureza é a mãe de todas as coisas.
95. Natura sanat, medicus curat. [Rezende 3758] A natureza cura, o médico trata. ■O médico dá o remédio, a natureza cura. ■Deus é que sara, e o mestre leva a prata. ●Natura sanat, medicus curat morbos. O médico trata das doenças, a natureza cura. VIDE: ●Medicus curat, natura sanat. ●Natura morborum medicatrix.
96. Natura semina nobis scientiae dedit, scientiam non dedit. [Sêneca, Epistulae Morales 119.3] A natureza nos deu as sementes do conhecimento, mas não nos deu o conhecimento. VIDE: ●Semina nobis scientiae natura dedit.
97. Natura semper facit melius quod potest. [Signoriello 225] A natureza sempre faz o melhor que pode. ●Natura semper facit quod melius est. [S.Tomás de Aquino]
98. Natura simplicibus gaudet. [DAPR 807] A natureza aprecia as coisas simples.
99. Natura solitarium nihil amat, semperque ad aliquod, tamquam adminiculum, annititur. [Cícero, De Amicitia 23] A natureza não gosta de nada isolado, e sempre se apóia em alguma coisa, como numa escora.
100. Natura tenacissimi sumus eorum, quae rudibus annis percepimus. [Quintiliano, Institutio Oratoria 1.1] Conservamos naturalmente com muita firmeza o que conhecemos em tenra idade. ■O que se aprende no berço dura até a sepultura.
101. Natura vacuum abhorret. [Rabelais, Gargantua 1.5] A natureza tem horror ao vazio. VIDE: ●Natura abhorret a vacuo. ●Natura abhorret vacuum.
102. Natura vero nihil hominibus brevitate vitae praestitit melius. [Plinio Antigo, Naturalis Historia 7.50.168] A natureza na verdade nada deu ao homem melhor do que a brevidade da vida.
103. Natura vincit naturam et dii deos. [Publílio Siro] A natureza vence a natureza, e deuses vencem deuses.
104. Natura vox innocentiae, silentium maleficio distributa. [Apuleio, Apologia 11] A natureza deu a voz à inocência e reservou o silêncio ao mal.
105. Naturae debitum reddiderunt. [Cornélio Nepos, Vitae, De Regibus 1.5] Eles pagaram a dívida à natureza. (=Morreram).
106. Naturae debitum persolvens, caelestem migravit ad patriam. [VES 42] Tendo pago a dívida à natureza, migrou para a pátria celeste.
107. Naturae enim non imperatur, nisi parendo. [Bacon, Novum Organum 1.129] Só se governa a natureza obedecendo-lhe. VIDE: ●Natura non nisi parendo vincitur.
108. Naturae iura bellum in contrarium mutat. [Quinto Cúrcio, Historiae 9.4] A guerra subverte as leis da natureza.
109. Naturae iura sacra sunt etiam apud piratas. [Sêneca Retórico, Controversiae 7.1.17] Os direitos naturais são sagrados, mesmo entre os piratas.
110. Naturae linguam corrupta scientia nescit. [John Owen, Epigrammata 9.25] A ciência corrupta não conhece a linguagem da natureza.
111. Naturae satis est parum, cupiditati nihil. [Bernardes, Nova Floresta 2.42] Para a natureza, pouco basta; para a ambição, nada é suficiente. VIDE: ●Cupiditati nihil satis. ●Cupiditati nihil satis est, naturae satis est etiam parum. ●Satis est parum naturae, aviditati nihil.
112. Naturae sequitur semina quisque suae. [Propércio, Elegiae 3.9.20] Cada qual segue as sementes de sua natureza. ■Cada qual conforme seu natural. ■Como canta o galo velho, assim cantará o novo. VIDE: ●A bove maiori discit arare minor. ●Cattorum nati sunt mures prendere nati. ●Grunnit sic fetus, porcus ut ante vetus. ●Non procul a proprio stipite poma cadunt.
113. Naturae vis maxima. A maior força é a da natureza. ●Naturae vis maxima; natura bis maxima. [Black 1222] A força da natureza é muito grande; a natureza é duplamente grande.
114. Naturale aequum est neminem cum alterius iactura fieri locuplectiorem. [Albertano da Brescia, De Amore et Dilectione 3.1] É naturalmente justo que ninguém fique mais rico com o prejuízo de outrem. ■Ninguém deve locupletar-se com a jactura alheia. VIDE: ●Locupletari nemo debet cum alterius iactura. ●Neminem aequum est cum alterius damno locupletari. ●Nemo cum alterius damno locupletior fieri debet. ●Nemo debet lucrari ex alieno damno.
115. Naturale desiderium suorum est. [Sêneca, Ad Marciam 7] É natural a saudade dos entes queridos.
116. Naturale est enim et odisse quem timeas, et quem metueris infestare, si possis. [Minúcio Félix, Octavius 27] É, pois, natural que até odeies a quem temes, e que destruas a quem temas, se puderes.
117. Naturale est enim ut semper animus ab eo refugiat, ad quod cum tristitia revertitur. [Sêneca, Ad Polybium 18] É natural que a mente sempre fuja daquilo a que ela volta com tristeza.
118. Naturale est magis nova quam magna mirari. [Sêneca, Naturales Quaestiones 7.1.4] É natural que se fique maravilhado mais com coisas nunca vistas do que com coisas grandiosas. ■O desconhecido sempre parece sublime.
119. Naturale est manum saepius ad id referre, quod dolet. [Sêneca, Ad Helviam 20.2] É natural pôr a mão com mais freqüência no lugar que dói. ■Lá vai a língua onde grita o dente. VIDE: ●Ubi amor, ibi oculus; ubi dolor, ibi manus. ●Ubi dolet, ibi manus adhibemus. ●Ubi dolor angit, huc manus quisque admovet. ●Ubi dolor, ibi digitus. ●Ubi dolor, ibi manus. ●Ubi quis dolet, ibidem et manum habet.
120. Naturale est quidlibet dissolvi eo modo quo ligatur. [Jur / Black 1223] É natural que a obrigação se desfaça do mesmo modo por que é assumida. VIDE: ●Nihil tam naturale est quam eo genere quidque dissolvere, quo colligatum est. Ideo verborum obligatio verbis tollitur.
121. Naturale vitium est neglegi quod communiter possidetur. [Codex Iustiniani 10.35.2.1a] É vício natural descuidar do que se possui em comum. ■Barco de muitos mestres dá na costa. ■Asno de muitos, lobos o comem. VIDE: ●Communiter neglegitur quod communiter possidetur. ●Id quod communiter possidetur a pluribus neglegi consuevit. ●Quod communiter possidetur, communiter neglegitur. ●Quod communiter possidetur, vitio naturali neglegitur.
122. Naturali aequitate nepotes in filiorum locum succedunt. [Jur] Por eqüidade natural os netos sucedem em lugar dos filhos.
123. Naturali iure omnium communia sunt ista: aër, aqua profluens et mare, et per hoc litora maris. [Marciano, Digesta 1.8.2.1] Pelo direito natural estas coisas são comuns a todos: o ar, a água corrente e o mar, e por isso as praias.
124. Naturalia iura civilis ratio perimere non potest. [Jur] A razão civil não pode abolir os direitos naturais. VIDE: ●Civilis ratio naturalia iura corrumpere non potest.
125. Naturalia non sunt turpia. [Eurípides / Rezende 3751] As coisas naturais não são torpes.
126. Naturalia quidem iura semper firma et immutabilia permanent. [Institutiones 1.2] Os direitos naturais permanecem sempre firmes e imutáveis.
127. Naturalis ratio. [Albertano da Brescia, Liber Consolationis 49] A razão natural.
128. Naturaliter audita visis laudamus libentius. [Veleio Patérculo, Historia Romana 2.92.5] Por nossa natureza, louvamos com mais satisfação o que nos contam do que o que vemos.
129. Naturaliter, quod procedere non potest, recedit. [Veleio Patérculo, Historia Romana 1.17.6] Naturalmente o que não pode avançar recua. ■Quem não avança recua. ■Não esqueças um instante que é ficar para trás não ir avante. VIDE: ●Non progredi regredi est. ●Non progredi regredi est, et nolle proficere deficere est. ●Qui non proficit, deficit. ●Quod procedere non potest, recedit.
130. Naturam abscondit improbus, cum recte facit. [Publílio Siro] O homem desonesto esconde sua natureza, quando age honestamente.
131. Naturam expellas furca, tamen usque recurret. [Horácio, Epistulae 1.10.24] Ainda que expulses a natureza com o forcado, ela no entanto voltará obstinadamente. ●Naturam expelles furca, tamen ipsa recurret. [Medina 589] ●Naturam furca expellas, autem usque redibit. ●Naturam expellas furca, tamen usque redibit. VIDE: ●Ad mores natura recurrit. ●Lupus pilum mutat, non mores.
132. Naturam fallere grave est. [Rezende 3754] É grave querer enganar a natureza.
133. Naturam frenare potes, sed vincere nunquam. [Palingênio, Zodiacus Vitae, Leo] Podes controlar a natureza, nunca vencê-la.
134. Naturam imitatur ars. [Signoriello 223] A arte imita a natureza. VIDE: ●Ars est simia et imitatrix naturae. ●Ars est simia naturae. ●Ars imitatur naturam.
135. Naturam non matrem esse humani generis, sed novercam. [Lactâncio / Tosi 128] A natureza não é mãe da raça humana, mas sua madrasta.
136. Naturam quidem mutare difficile est. [Sêneca, De Ira 2.20.1] Sem dúvida, é difícil mudar a natureza. ●Naturam mutare difficile. [Grynaeus 389]
137. Naturam si sequemur ducem, nunquam aberrabimus. [Cícero, De Officiis 1.100] Se seguirmos a natureza como nosso guia, nunca nos desgarraremos.
138. Naturam turpem nulla fortuna obtegit. [Fedro, Fabulae, Vulpes et Iupiter] Nenhum sucesso esconde uma índole má.
139. Naturam voca, fatum, fortunam; omnia eiusdem Dei nomina sunt. [Sêneca, De Beneficiis 4.8.3] Chama de natureza, destino, sorte; todos são nomes do próprio Deus.
140. Natus es homo, moriturus es. [S.Agostinho, Tractatus 43.11] Nasceste homem, vais morrer.
141. Natus es infelix, ita di voluere, nec ulla commoda nascenti stella levisve fuit. [Ovídio, Ibis 209] Nasceste infeliz, assim quiseram os deuses; nem uma única estrela te foi favorável ou indiferente ao nasceres.
142. Natus est stultus in ignominiam suam. [Vulgata, Provérbios 17.21] O insensato nasceu para ignomínia sua.
143. Naufragia ex terra intueri. [Manúcio, Adagia 1218] Assistir aos naufrágios da terra. ■Ver os touros de palanque. ■Assistir ao tiroteio do alto do coqueiro. VIDE: ●Cupio istorum naufragia ex terra intueri. ●E terra spectare naufragium. ●Suave e terra magnum alterius spectare laborem.
144. Naufragium in portu facere. [Rezende 3760] Naufragar no porto. (=Perder um bom negócio, quando já se julgava concluído). ■Nadar, nadar, ir morrer à beira. VIDE: ●In portu impingere. ●In portu naufragium fecimus. ●In portu naufragari. ●Navem in portu mergis.
145. Naufragium rerum est mulier male fida marito. [Dionísio Catão, atribuído] O naufrágio de tudo é a mulher infiel ao marido.
146. Naufragium sibi quisque facit. [Lucano, Bellum Civile 1.503] Cada um causa