DICIONÁRIO DE EXPRESSÕES E FRASES LATINAS

Compilado por HENERIK KOCHER

Home - Introdução - Bibliografia - Abreviaturas

A  B  C  D  E  F  G  H  I  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  VZ

A1  A2  A3  A4  A5  A6  A7  A8  A9  A10  A11  A12  A13  A14  A15  A16  A17

A13: 2401-2600

2401. Ante diem canos anxia cura facit. Preocupação angustiante faz cabelos brancos antes do tempo. VIDE: Maerore et dolore consenescimus.

2402. Ante diem mortis nullus laudabilis exstat. [Columbano 22] Antes do dia da morte ninguém se destaca como digno de louvor. Não louves o homem enquanto vive. VIDE: Ante mortem ne laudes hominem quemquam.

2403. Ante distributionem cibi rapis. [Schottus, Adagia 518] Antes da distribuição da comida, já te vais apossando. Vais com muita sede ao pote.

2404. Ante focum, si frigus erit, si messis, in umbra. [Virgílio, Eclogae 5.70] Ao lume, se fizer frio; à sombra, no tempo das ceifas.

2405. Ante fugit quam scit aut quem fugiat aut quo. [Cícero, Ad Atticum 8.7.2] Ele foge antes de saber de quem ou para onde foge.

2406. Ante fuit vitulus, qui nunc fert cornua taurus. [Binder, Thesaurus 188] Já foi bezerro o touro que agora traz chifres. Potro sarnoso, cavalo formoso. VIDE: De nuce fit corylus, de glande fit ardua quercus. De parvo puero saepe peritus homo. Omnium enim rerum principia parva sunt. Quem taurum metuis, vitulum mulcere solebas. Saepe caballus erit qui pulli more subhinnit. Sub qua nunc recubas arbore, virga fuit. Tandem fit surculus arbor.

2407. Ante grandinem praeibit coruscatio. [Vulgata, Eclesiástico 32.14] Antes da saraiva aparecerá o relâmpago.

2408. Ante hoc novi quam tu natus est. [Fedro, Fabulae 5.9.4] Eu sabia disso antes de nasceres. VIDE: Hoc noveram ante quam tu natus es.

2409. Ante hominem vita et mors, bonum et malum; quod placuerit ei dabitur illi. [Vulgata, Eclesiástico 15.18] Diante do homem estão a vida e a morte, o bem e o mal; o que lhe agradar, isso lhe será dado. VIDE: Ecce ego do coram vobis viam vitae, et viam mortis.

2410. Ante languorem adhibe medicinam. [Vulgata, Eclesiástico 18.20] Antes da enfermidade aplica o preservativo. Prevenido, protegido.

2411. Ante litem. [Jur] Antes do litígio. Ante litem motam. Antes do começo do processo.

2412. Ante litteram. Antes da letra. (=Antes de ser escrito. Antes de ser oficializado. Antes de ser conhecido. Antes de ser costume).

2413. Ante lucem. Antes da aurora. Antes do amanhecer.

2414. Ante lucem creatam Deus non fuit in tenebris. Antes de ser criada a luz, Deus não estava em trevas.

2415. Ante lupus sibi iunget ovem. Antes disso acontecer o lobo casar-se-á com a ovelha. É mais fácil um boi voar. VIDE: Prius lupus ovem ducat uxorem.

2416. Ante mare, undae. [Rezende 345] Antes do mar, a água. Sem farinha não se faz pão.

2417. Ante meridiem. Antes do meio-dia.

2418. Ante molam primus qui venit, non molat imus. [Trench, Proverbs 150] Quem chega primeiro ao moinho não é o último a moer. Quem primeiro vem, primeiro mói. Quem chega primeiro, é servido primeiro. VIDE: Ad molam primo qui venit, non molet imo. Prior in tempore, potior in iure. Prior tempore, prior iure.

2419. Ante mortem ne laudes hominem quemquam. [Vulgata, Eclesiástico 11.30] Não louves nenhum homem antes da morte. Não louves o homem enquanto vive. VIDE: Ante diem mortis nullus laudabilis exstat.

2420. Ante natus. [Jur / Broom 396] O que nasceu antes. VIDE: Post natus.

2421. Ante nuptias. Antes do casamento.

2422. Ante obitum nemo beatus dici potest. Ninguém pode ser considerado feliz antes de morrer. Não me chames bem fadada até me veres enterrada. Ante obitum nemo beatus. [Schottus, Adagia 615] Ante mortem nemo beatus. Ante obitum mortalis nemo beatus. [Schottus, Adagia 593] VIDE: Dicique beatus ante obitum nemo supremaque funera debet. Nemo ante mortem beatus est. Nemo ante obitum beatus.

2423. Ante oculos furum absconde thesaurum. Esconde teu dinheiro dos olhos dos ladrões. A ocasião faz o ladrão.

2424. Ante oculos mors dira vagatur. Diante de nossos olhos vagueia a impiedosa morte.

2425. Ante oculos omnium. À vista de todos.

2426. Ante omnia. Antes de tudo.

2427. Ante ora patrum. [Rezende 349] Na presença dos pais.

2428. Ante partum. Antes do parto. Antes do nascimento.

2429. Ante pedes non videt. Não vê nem o que está diante dos seus pés. Não enxerga pataca.

2430. Ante pedes quod est nemo spectat; caeli scrutantur plagas. [Ênio / Cícero, De Re Publica 1.30] Ninguém olha o que está diante dos pés; todos perscrutam as regiões do céu.

2431. Ante pilos sapit. A sabedoria chegou-lhe antes da barba. VIDE: Prudentia velox ante pilos venit. Rerum prudentia velox ante pilos venit, dicenda tacendaque calles. Scilicet ingenium ante pilos venit?

2432. Ante ruinam exaltatur spiritus. [Vulgata, Provérbios 16.18] O espírito eleva-se antes da queda. De grande subida, grande caída. Quanto mais alta é a berlinda, maior é o trambolhão. Quanto mais alto o coqueiro, mais bonita a queda. Ante ruinam exaltabitur cor. [VES 16] O coração se elevará antes da queda. VIDE: Contritionem praecedit superbia.

2433. Ante senectutem curavi ut bene viverem; in senectute ut bene moriar. Bene autem mori est libenter mori. [Sêneca, Epistulae Morales 61.2] Antes da velhice, preocupei-me em viver bem; na velhice, preocupei-me em morrer bem. Mas morrer bem é morrer sem pena.

2434. Ante solem permanet nomen Domini. [Inscrição em quadrante solar] O nome do Senhor existe antes do sol. Ante solem permanet nomen Eius. [Vulgata, Salmos 71.17] O Seu nome subsiste antes do sol.

2435. Ante sortitionem rempublicam devoras! [Schottus, Adagia 518] Antes de seres sorteado para o cargo, já devoras o erário!

2436. Ante suas aedes semper canis est animosius. Diante de sua casa, o cão é mais valente. Em sua casa cada qual é rei. VIDE: Aedibus in propriis canis est mordacior omnis.

2437. Ante tempus. Antes do tempo. Antes da hora. Prematuramente.

2438. Ante tempus debita exigi non possunt. [Codex Iustiniani 4.9.1] As dívidas não podem ser cobradas antes do prazo.

2439. Ante tempus senectam adducit cogitatus. [Vulgata, Eclesiástico 30.26] A preocupação traz a velhice antes do tempo.

2440. Ante tubam trepidat. [Eiselein 384] Treme antes do sinal de combate. Sofre antes da hora. Ante tubam tremor occupat artus. [Virgílio, Eneida 11.424] O medo toma conta do corpo antes do toque da trombeta. VIDE: Cur ante tubam tremor occupat artus?

2441. Ante victoriam canis triumphum. [Schottus, Adagia 244] Cantas o triunfo antes da vitória. Ainda não selamos e já cavalgamos. Contamos com o ovo no rabo da galinha. Ante victoriam encomium canis. [Erasmo, Adagia 1.7.55] Ante victoriam canimus triumphum. [Pereira 94] Cantamos o triunfo antes da vitória. Ante victoriam triumphat.

2442. Ante victoriam ne canas triumphum. Antes da vitória não cantes o triunfo. Não soltes foguetes antes da hora. Não vendas a pele do urso antes de matá-lo. Ante victoriam triumphandum non est. [Gaal 1617] VIDE: Antequam viceris ne triumphum pares. Ne canas triumphum ante victoriam. Non est canendum epinicium ante victoriam. Triumphum ne canas ante victoriam. Vanum est epinicium canere ante victoriam.

2443. Antecedente concesso, conceditur consequens; velle antecedens videtur, qui voluit consequentem. [Jur] Concedido o antecedente, concede-se o conseqüente; considera-se que quer o antecedente quem quis o conseqüente.

2444. Antequam comedam, suspiro. [Vulgata, Jó 3.24] Suspiro antes de comer.

2445. Antequam incipias, consulta. [Erasmo, Adagia 2.3.70] Antes que comeces, examina cuidadosamente. Antes de morder, vê com atenção se é pedra ou pão. VIDE: Cogitare prius quam conari. Prius quam incipias, consulto et, ubi consulueris, mature facto opus est.

2446. Antequam loquaris, disce. [Vulgata, Eclesiástico 18.19] Aprende antes de falar. Não fales do que não entendes.

2447. Antequam noveris, a laudando et vituperando abstine. [Pereira 95] Antes de conhecer (o fato ou a pessoa), abstém-te de louvar e de maldizer. Antes que conheças nem louves nem ofendas.

2448. Antequam pisces ceperis, muriam misces. [Apostólio 16.78] Antes de pegares os peixes, já preparas a salmoura. Ainda não montamos e já cavalgamos. VIDE: Ante captos pisces, muriam commisces. Salsuginem misces, antequam pisces ceperis.

2449. Antequam rem agas, prospice finem. [Medina 584] Antes de realizar, examina o fim. Antes que te cases, vê o que fazes.

2450. Antequam sortiamur communia devoras! Antes de tirarmos a sorte, tu já gastas o dinheiro de todos!

2451. Antequam viceris ne triumphum pares. Antes de venceres, não prepares o triunfo. Não soltes foguetes antes da festa. VIDE: Ante victoriam ne canas triumphum. Triumphum ne canas ante victoriam. Vanum est epinicium canere ante victoriam.

2452. Antequam voceris, ad consilium ne accesseris. Não irás à reunião antes de seres chamado. A boda e batizado não vás, sem seres chamado. Não te metas onde não és chamado. Antequam voceris, ne accesseris. [Dionísio Catão, Monosticha 8] Não vás antes de seres chamado. VIDE: Ad consilium ne accesseris, antequam voceris. Alterius festum solum invitatus adibis. Consilium ne adeas invocatus. Haud advocatus ne ad consilium accesseris.

2453. Antidotum ante venenum. [Pereira 121] Tomar o antídoto antes do veneno. Sangrar em saúde. Ainda não selamos e já cavalgamos. VIDE: Ne prius antidotum quam venenum. Prius antidotum quam venenum adhibes. Prius antidotum quam venenum.

2454. Antiqua homo virtute et fide. [Rezende 355] Um homem de coragem e fidelidade antigas. (=Diz-se de pessoa de coragem e fidelidade a toda prova).

2455. Antiqua non facile mutantur, nisi in peius. [Binder, Thesaurus 191] Não se mudam facilmente as coisas antigas, a não ser para pior.

2456. Antiqua nove. [DAPR 780] Coisas antigas de maneira nova. VIDE: De eadem re alio modo. Non nova, sed nove. Nove, sed non nova. Si non nova, saltem nove.

2457. Antiqua sunt optima. [Schrevelius 1186] As coisas antigas são as melhores.

2458. Antiqua veste pauper vestitur honeste. [Jakob Werner, Lateinische Sprichwörter 23] Com roupa velha o pobre se veste respeitavelmente. O hábito elegante cobre, muitas vezes, um tratante.

2459. Antiquae sunt istae leges et mortuae. [Cícero, In Verrem 2.5.45] Essas leis são antigas e caíram em desuso. VIDE: Leges mortuae.

2460. Antiquam arborem transplantare difficile est. É difícil transplantar uma árvore velha.

2461. Antiqui mores serventur. [DAPR 723] Respeitem-se os costumes antigos.

2462. Antiquior omnibus veritas. [Tertuliano, Apologeticus 47.1] A verdade é mais antiga do que tudo.

2463. Antiquis apicem temonibus adde recentem. [Schottus, Adagia 583] Ao carro antigo acrescenta cimeira nova. A burro velho, albarda nova.

2464. Antiquis canibus non facile vincula inicies. [Bebel, Adagia Germanica] Dificilmente colocarás coleiras em cães velhos. Cachorro velho não se acostuma com coleira.

2465. Antiquis debetur veneratio. [Erasmo, Adagia 3.10.15] Deve-se veneração aos ancestrais. VIDE: Seni debetur veneratio.

2466. Antiquitas saeculi, iuventus mundi. [Bacon, Advancement of Learning 1] Os tempos antigos foram a juventude do mundo.

2467. Antiquorum vitiorum remanent vestigia. [Sêneca Retórico, Controversiae 2.2] (Sempre) ficam vestígios dos vícios antigos. Sempre cheira a panela ao primeiro legume que se mete nela.

2468. Antiquum decus floreat. [Divisa] Que floresça a glória antiga.

2469. Antiquum poëtam audivi scripsisse in tragoedia, mulieres duas peiores esse quam unam: res ita est. [Plauto, Curculio 591] Soube que um poeta antigo tinha escrito numa tragédia que duas mulheres eram piores que uma: e é assim mesmo.

2470. Antiquum retine, quem sis expertus, amicum, nec similem credas, si sapis, esse novum. Conserva o amigo velho, a quem já provaste, e, se és sábio, não creias que o amigo novo seja igual.

2471. Antiquus amor cancer est. [Petrônio, Satiricon 42.7] Um amor antigo é um câncer. Mal de amor não tem cura. Os primeiros amores podem apartar-se, mas não esquecer-se. Antiquus amor carcer est. [Binder, Thesaurus 194] Amor antigo é prisão.

2472. Antiquus bonus est medicus, tonsorque novellus. [K.F.W.Wander, Deutsches Sprichwörter 219] Bom é médico velho e barbeiro jovem. Médico velho, advogado novo.

2473. Antiquus pullum scandere novit eques. [Pereira 93] O cavaleiro velho sabe montar o cavalo novo. A cavalo novo, cavaleiro velho.

2474. Antiquus poëta ait ‘laus alit artes’. [Sêneca, Epistulae Morales 102.16] Um poeta antigo disse ‘A glória alimenta as artes’. VIDE: Laus alit artes. Honor alit artes. Honos alit artes.

2475. Anulis nostris plus quam animis creditur. [Sêneca, De Beneficiis 2.15.2] Confiam mais em nossos anéis do que em nossas consciências.

2476. Anulus aureus in nare suilla. [Manúcio, Adagia 1407; [Pereira 95]] Anel de ouro em nariz de porco. (=Um homem desonesto que ensina virtude). Palavras de santo, unhas de gato. Boa parte em mau sujeito. Anel de ouro não é para focinho de porco. Anulus aureus in naribus suis. [Erasmo, Adagia 1.7.24] VIDE: Circulus aureus in naribus suis, mulier pulchra et fatua.

2477. Anulus et baculus. O anel e o báculo. (=Símbolos da investidura do bispo).

2478. Anulus in digito subter tenuatur habendo, [Lucrécio, De Rerum Natura 1.312] Usando-se o anel no dedo, ele se gasta.

2479. Anus ad armillum redit. [Lucílio / Rezende 360] A velha volta à garrafa. Quem bebeu, beberá. Quem o foi, sempre será. Anus ad armillum revertit. Anus rursum ad armillum. [Saraiva 105] A mulher está novamente com a garrafa.

2480. Anus saltat. [Schottus, Adagia 394] A velha está dançando. Anus subsultans multum excitat pulveris. [Erasmo, Adagia 2.8.12] Uma mulher velha pulando de contente levanta muito pó. (=Diz-se da pessoa que, tendo grande habilidade, é extremamente ativa). Muito pode a velha para o seu moinho. Velha experimentada vai por água arregaçada. Anus saltans multum excitat pulverem. [Schottus, Adagia 207] Anus saltans magnum pulverem excitat. [Walther 1200a] Anus ubi plaudere coepit, magnum excitat pulverem. [Schottus, Adagia 394] VIDE: Dum saltat vetula, it fumus permultus in auras. Pulverem anus pedibus plaudens multam excitat omnis.

2481. Anxietas animi. `[Ovídio, Ex Ponto 4.8] A ansiedade do espírito. Uma preocupação.

2482. Apage! Fora! Cai fora!

2483. Apage a me, apage. [Plauto, Bacchides 39] Afasta-te de mim, afasta-te.

2484. Apage cum tuo libro! [DAPR 760] Fora com teu livro! Não agüento mais esse assunto!

2485. Apage Satanas! Fora, Satanás!

2486. Apage sis, amor! [Plauto, Trinummus 237] Afasta-te de mim, amor!

2487. Aperi os tuum muto, et causis omnium filiorum qui pertranseunt. [Vulgata, Provérbios 31.8] Abre a tua boca a favor do mudo, e para defenderes as causas de todos os filhos que passam.

2488. Aperi os tuum, decerne quod iustum est, et iudica inopem et pauperem. [Vulgata, Provérbios 31.9] Abre a tua boca, ordena o que é justo; e faze justiça ao necessitado e ao pobre.

2489. Aperias manum fratri tuo egeno et pauperi qui tecum versatur in terra. [Vulgata, Deuteronômio 15.11] Abrirás a mão para teu irmão necessitado e pobre, que vive contigo no mesmo país.

2490. Aperire cuniculos. Descobrir os subterrâneos. (=Desvendar um segredo).

2491. Aperit praecordia Liber. [Horácio, Sermones 1.4.89] O vinho revela os sentimentos. O vinho é o espelho da alma. (=Liber, Líbero, um dos nomes de Baco, deus do vinho). Aperit praecordia vinum. VIDE: Arcanum demens detegit ebrietas. Vinum transfert in linguam quod in corde latebat.

2492. Aperta odia armaque palam depelli; fraudem et dolum obscura eoque inevitabilia. [Tácito, Historiae 4.24] O ódio declarado e as guerras se repelem abertamente; a traição e a perfídia ficam na sombra, e, por isso, não podem ser evitadas.

2493. Aperta veritas. A verdade sem cobertura. A verdade nua e crua. VIDE: Nuda veritas. Nudissima veritas.

2494. Aperte. Abertamente. Manifestamente. VIDE: Aperto capite.

2495. Aperte enim vel odisse, magis ingenii est, quam fronte occultare sententiam. [Cícero, De Amicitia 18] Odiar abertamente é de mais caráter do que ocultar o pensamento.

2496. Aperte mala cum est mulier, tum demum est bona. [Publílio Siro] Quando a mulher é francamente má, então ela certamente é boa.

2497. Aperte quod sentio loquar. [Cícero, De República 1.15] Vou-te dizer francamente minha opinião.

2498. Apertis auribus. [Sêneca, Quaestiones Naturales 5.12] Com os ouvidos abertos. Apertis auribus oculisque. Com ouvidos e olhos abertos.

2499. Apertis verbis. [Cícero, Ad Familiares 9.22.5] Com palavras explícitas.

2500. Apertius et melius per opera quam per verba insinuatur via vitae. [Beda, Proverbiorum Liber] Percorre-se com mais clareza e melhor a estrada da vida pelas obras do que pelas palavras.

2501. Aperto capite. [Plauto, Captivi 474] De cabeça descoberta. (=Abertamente. Sem se ocultar). VIDE: Aperte. Nudo capite incedere.

2502. Aperto libro. [Rezende 363] De livro aberto. (=Sem auxílio de dicionário). VIDE: Ad aperturam libri.

2503. Aperto pectore. [Plínio Moço, Epistulae 6.12.3] De peito aberto. De coração aberto. VIDE: Quid aperto pectore in hostem mittor?

2504. Aperto vivere voto. [Pérsio, Satira 2.7] Viver às claras.

2505. Apertum pectus vides tuumque ostendis. [Cícero, De Amicitia 97] Vês o peito aberto e mostras o teu.

2506. Apes debemus imitari. [Sêneca, Epistulae Morales 84.3] Devemos imitar as abelhas.

2507. Apes ne mortuis floribus quidem, non modo corporibus insidunt. [Plínio Antigo, Naturalis Historia 11.8.18] As abelhas não pousam nem nas flores mortas, nem nos corpos mortos.

2508. Apes quicquid in floribus purissimum est, sugunt, reliquumque dimittunt. As abelhas sugam nas flores tudo que há de mais puro, e abandonam o resto.

2509. Apex est autem senectutis auctoritas. [Cícero, De Senecture 60] A coroa da velhice é a autoridade. Apex senectutis auctoritas.

2510. Apex iuris. [Jur / Black 120] Uma sutileza do direito. VIDE: In apicibus iuris. Vafrum iuris.

2511. Apex montis. O cume da montanha.

2512. Apices iuris non sunt iura. [Jur / Black 120] As sutilezas do direito não constituem o direito.

2513. Apices litigandi. [Jur / Black 120] As sutilezas do demandar.

2514. Apologia pro vita sua. Uma defesa de sua vida. (=Título de livro do Cardeal Newman).

2515. Apparatus belli. [Tito Lívio, Ab Urbe Condita 26.43] Equipamento para a guerra.

2516. Apparatus criticus. Aparato crítico.

2517. Apparent rari nantes in gurgite vasto. [Virgílio, Eneida 1.118] Vêem-se uns poucos homens nadando no vasto mar. (=Foi o que sobrou da tempestade excitada por Juno). VIDE: Rari nantes.

2518. Apparet id quidem etiam caeco. [Tito Lívio, Ab Urbe Condita 32.34] Isso é visível até para um cego. Até um cego vê isso. VIDE: Vel caeco appareat.

2519. Apparet semper dissimulatus amor. [Medina 584] Descobre-se sempre o amor dissimulado. Amor, dinheiro e cuidado, não está dissimulado. Tosse, amor e febre, ninguém esconde. Apparet dissimulatus amor.

2520. Appellatio est provocatio ad maiorem iudicem. [Jur] A apelação é uma provocação a um juiz superior.

2521. Appendix animi corpus. O corpo é um complemento do espírito.

2522. Appensus es in statera, et inventus es minus habens. [Vulgata, Daniel 5.27] Pesado foste na balança, e foste achado em falta.

2523. Appetit finis ubi incrementa consumpta sunt. [Sêneca, Ad Marciam 23.5] O fim se aproxima, quando o crescimento se consuma.

2524. Appetitus est stimulus naturalis, quo impellimur ad victum quaerendum, ut id, quod deperditum erat per varias excretiones, iterum restituatur: sive est voluntas edendi et bibendi. [Nenter 8] O apetite é um estímulo natural, pelo qual somos estimulados a procurar alimento, para que o que se perdeu pelas várias excreções, seja novamente restaurado: ou é a vontade de comer e de beber.

2525. Appetitus in iunioribus ordinarie est maior quam in adultis. [Nenter 8] O apetite nos jovens geralmente é maior dos que nos adultos.

2526. Appetitus rationi oboediant. [Cícero, De Officiis 1.29] Que os desejos obedeçam à razão. Appetitus rationi pareat. [Cícero, De Officiis 1.39] Que o apetite obedeça à razão.

2527. Appetitus saepius sequitur sola consuetudine. [Nenter 8] O apetite, na maioria das vezes, segue somente o costume.

2528. Appetitus vindictae. O desejo de vingança. VIDE: Ira est appetitus vindictae.

2529. Appetuntur quae secundum naturam sunt, declinantur contraria. [Cícero, De Natura Deorum 3.33] Buscam-se as coisas que se conformam à natureza, evitam-se as contrárias a ela.

2530. Applicatio est vita regulae. [Jur / Black 126] A aplicação é a vida de uma regra.

2531. Approbare censetur rem, vel personam, qui ea utitur. [Jur] Entende-se que aprova a coisa ou a pessoa, quem dela usa.

2532. Approbare quis non potest, quod semel impugnavit. [Jur] Não pode alguém aprovar o que uma vez impugnou.

2533. Approbari debet ab omnibus quod omnes tangit. [Jur] O que toca a todos deve ser aprovado por todos.

2534. Approbatione totius, quaelibet eius pars approbata censetur. [Jur] Com a aprovação do todo, entende-se como aprovada qualquer das partes.

2535. Approbatum semel, non potest amplius reprobari. [Jur] O que foi uma vez aprovado não pode mais ser reprovado.

2536. Appropiate ad me, indocti. [Vulgata, Eclesiástico 51.31] Aproximai-vos de mim, ignorantes.

2537. Appropinquat hora. [Inscrição em quadrante solar] Tua hora se aproxima. Está chegando a hora!

2538. Aprilis aqua pinguescit bos, perimitur sus, emicat ovis. [DAPR 20] Com a chuva de abril engorda o boi, morre o porco, nasce o carneiro. A ti chova todo o ano e a mim, abril e maio.

2539. Apros immittere fontibus. [Erasmo, Adagia 4.2.19] Conduzir os javalis às fontes. (=Fazer trabalho inútil).

2540. Aptari tempori. Adaptar-se aos tempos. Adaptar-se às circunstâncias. Andar com o tempo.

2541. Aptari onus viribus debet, nec plus occupari quam cui sufficere possimus. [Sêneca, Epistulae Morales 108.1] A carga deve adequar-se à capacidade, e não se deve pegar mais do que se pode agüentar.

2542. Aptior es caulis quam vitam ducere in aulis. [Rezende 377] Estás mais preparado para cuidar do curral do que para levar a vida na corte. És mais para o gado que para o paço.

2543. Apto tempore. No tempo certo. No momento próprio.

2544. Apud. Junto a. Em. Em casa de. (=Emprega-se para indicar a fonte de uma citação).

2545. Apud acta. [Jur / Black 132] Nos autos. Nos registros oficiais.

2546. Apud Athenienses. Entre os atenienses. VIDE: Penes Athenienses.

2547. Apud caecos monoculus rex. Em terra de cego quem tem um olho é rei. Em terra de cegos, o torto é rei. VIDE: Beati monoculi in regione caecorum. Beati monoculi in terra caecorum. Beatus monoculus in terra caecorum. Caecorum in patria luscus rex imperat omnis. In caecorum regno regnant strabones. In regione caecorum rex est luscus. In terra caecorum monoculus rex. Inter caecos luscus rex. Inter caecos monoculus rex. Inter caecos regnat luscus. Inter caecos regnat strabo. Inter caecos strabus rex est. Inter pygmaeos regnat nanus. Monoculus inter caecos rex.

2548. Apud creditorem, maior quam apud debitorem debiti memoria. [DAPR 27] A lembrança da dívida é maior no credor do que no devedor. A memória do credor é melhor que a do devedor.

2549. Apud Deum autem omnia possibilia sunt. [Vulgata, Mateus 19.26] A Deus tudo é possível. Com Deus adiante, o mar é chão. VIDE: Dii autem omnia possunt.

2550. Apud eruditos, qui nihil valent, apud plebem imperitam praeeminent facundia. [Eurípides / Manúcio, Adagia 520] Pessoas que não nada significam entre os instruídos, destacam-se junto à plebe ignara por sua eloqüência.

2551. Apud fimum odorum vapores spargis. [Erasmo, Adagia 1.4.61] Espalhas perfumes na esterqueira. Deitas pedras preciosas aos porcos. Apud fimum odores spargere. [Pereira 101] Espalhar perfumes na esterqueira.

2552. Apud flumen puteum fodit. [Apostólio 15.82] Ele cava um poço à beira do rio. (=Faz trabalho inútil).

2553. Apud inferos est aequalitas. [Binder, Thesaurus 205]. Entre os mortos há igualdade. A morte iguala todos os viventes. A morte nivela tudo.

2554. Apud iudicem. [Jur] Junto ao juiz. Diante do juiz.

2555. Apud iudicem enim iustum et misericordem, qui se accusat, excusat. [S.Próspero, Liber Sententiarum 188] Portanto, quem, diante do juiz justo e misericordioso, se acusa, se escusa. VIDE: Is qui se excusat, se accusat.

2556. Apud matrem esse. [Rezende 379] Estar junto à mãe. (=Não se arriscar. Não tomar nenhuma iniciativa). Apud matrem manere. [Manúcio, Adagia 1174]

2557. Apud mensam verecundari neminem decet. [Erasmo, Adagia 5.1.7] À mesa ninguém deve acanhar-se. Quem tem vergonha cai de magro. VIDE: Verecundari neminem apud mensam decet. Verecundia inutilis viro egenti. Verecundia inutilis egenti. Viro egenti inutilis verecundia.

2558. Apud nos, quod non licet feminis, aeque non licet viris. [S.Jerônimo, Epistulae 78.3] Entre nós (cristãos), o que não é permitido às mulheres igualmente não é permitido aos homens.

2559. Apud novercam queritur. [Plauto, Pseudolus 317] Queixa-se à madrasta. (=Queixa-se em vão). Queixa-se ao bispo.

2560. Apud Orcum te videbo. [Plauto, Asinaria 606] Vou-te ver na casa de Orco. (=Orco era a divindade infernal que punia o perjúrio).

2561. Apud paucos post rem manet gratia. [Sêneca, De Beneficiis 1.12.2] Em poucos a gratidão sobrevive ao favor recebido. Favor recebido, favor esquecido.

2562. Apud populum. Perante o povo. Entre o povo. VIDE: Coram populo.

2563. Apud reges, quibus etiam quae prosunt, ita tamen ut delectent, suadenda sunt. [Sêneca Retórico, Suasoriae 1.5] Aos reis, mesmo as coisas que serão úteis devem ser aconselhadas sob uma forma que lhes agrade.

2564. Apud se esse. Estar em si. (=Estar senhor da própria razão. Estar senhor de si).

2565. Apud te est fons vitae. [Vulgata, Salmos 35.10] Em Ti está a fonte da vida.

2566. Apud veteres erat condicio sapientum inaestimabiliter venerabilis. [VES 106] Entre os antigos a condição dos sábios era de extrema veneração.

2567. Aqua benedicta. A água benta.

2568. Aqua caelestis. A água da chuva. VIDE: Aqua pluviae.

2569. Aqua cedit solo. [Jur / Black 133] A água acompanha o solo.

2570. Aqua currens. [Jur / Black 133] Água corrente.

2571. Aqua currit et debet currere, et currere solebat. [Jur / Black 133] A água corre e deve correr, como costumava correr. (=O curso d’água deveria ser deixado fluir no seu leito natural, sem alteração).

2572. Aqua dulcis. A água doce.

2573. Aqua et igne interdictus. Privado de água e fogo. (=Exilado). VIDE: Aquae et ignis interdictio. Interdicere aqua et igni.

2574. Aqua et panis vita canis. [Binder, Thesaurus 207] Água e pão, vida de cão. Água e pão, jantar de cão. VIDE: Caninum prandium. Canina prandia. Prandium caninum. Vilis aqua et panis, potus et esca canis.

2575. Aqua fontanea. [Jur / Black 133] A água da fonte.

2576. Aqua fortis. Ácido nítrico.

2577. Aqua frigida animae sitienti; et nuntius bonus de terra longinqua. [Vulgata, Provérbios 25.25] Como a água fria para uma alma sedenta, assim será uma boa nova que vem de terra distante.

2578. Aqua haeret. [Cícero, De Officiis 3.117] A água está pegando. (=Refere-se à água da clepsidra). Estou entre talas. A coisa está pegando. VIDE: Mihi aqua haeret.

2579. Aqua marina. A água do mar.

2580. Aqua pernicies vini. A água é a ruína do vinho. VIDE: Corrupisti vinum infusa aqua. Perdidisti vinum, infusa aqua. V