DICIONÁRIO DE EXPRESSÕES E FRASES LATINAS
Compilado por HENERIK KOCHER
Home - Introdução - Bibliografia - Abreviaturas
A B C D E F G H I L M N O P Q R S T U VZ
A1 A2 A3 A4 A5 A6 A7 A8 A9 A10 A11 A12 A13 A14 A15 A16 A17
A7: 1201-1400
1201. Aeque pars ligni curvi ac recti valet igni. [DAPR 399] Tanto o pedaço de madeira curvo como o reto servem igualmente para o fogo. ■Pau torto faz fogo direito.
1202. Aeque pauperibus prodest, locupletibus aeque. [Horácio, Epistulae 1.1.25] Favorece igualmente ao pobre e ao opulento.
1203. Aequilibrium indifferentiae. O equilíbrio das forças.
1204. Aequiparat factum nobile velle bonum. [Pereira 93] Querer o bem equivale a uma ação nobre. ■A boa vontade supre a obra.
1205. Aequitas est iustitia dulcore misericordiae temperata. [Jur] A eqüidade é justiça temperada com a doçura da misericórdia.
1206. Aequitas est quasi aequalitas. [Jur / Black 70] Eqüidade é como se fosse igualdade. (=Eqüidade é uma espécie de igualdade ou equalização).
1207. Aequitas in dubio praevalet. [Jur] Em caso de dúvida, prevalece a eqüidade.
1208. Aequitas in omnibus, in iudiciis maxime servanda est. [Jur] Deve-se observar a imparcialidade em tudo, principalmente nos julgamentos. ●Aequalitas in omnibus, in iudiciis maxime servanda est. [Rezende 169]
1209. Aequitas in paribus causis, paria iura desiderat. [Jur] Em causas iguais, a eqüidade deseja direitos iguais.
1210. Aequitas lucet ipsa per se. A imparcialidade brilha por si mesma. ●Aequitas lucet ipsa per se, dubitatio cogitationem significat iniuriae. [Cícero, De Officiis 1.30] A imparcialidade brilha por si mesma; a indecisão indica o propósito de injustiça.
1211. Aequitas nihil aliud est quam ius quod lex scripto praetermisit. [Jur] A eqüidade não é senão o direito que a lei omitiu no texto. ●Aequitas nihil aliud est quam ius quod lex scripta praetermisit. A eqüidade não é senão o direito que a lei escrita omitiu.
1212. Aequitas non facit ius, sed iuri auxiliatur. [Jur / Black 70] A equidade não faz lei, mas assiste a lei.
1213. Aequitas nunquam contravenit leges. [Jur / Black 70] A eqüidade nunca contraria a lei.
1214. Aequitas praefertur rigori. [Jur] Prefere-se a eqüidade ao rigor.
1215. Aequitas religio iudicantis. [Jur] A eqüidade é a religião do julgador.
1216. Aequitas sequitur legem. [Jur / Black 70] A eqüidade segue a lei.
1217. Aequitas supervacua odit. [Jur / Black 70] A eqüidade detesta o supérfluo.
1218. Aequitas tollitur omnis, si habere suum cuique non licet. [Cícero, De Officiis 2.78] Tira-se toda a eqüidade, se não se permite a cada um ter o que é seu.
1219. Aequitatem ante oculos habere debet iudex. [Jur] O juiz deve ter a eqüidade diante dos olhos.
1220. Aequitatem sequimur cum iure deficimur; ius autem scriptum sequimur contra aequitatem. [Jur] Seguimos a eqüidade quando a lei é omissa; porém seguimos o direito escrito contra a eqüidade.
1221. Aequitatis ratio non patitur inaudita causa quem condemnari. [Jur] A natureza da eqüidade não permite que ninguém seja condenado sem ser ouvida a sua causa.
1222. Aequo animo. Com a mente tranqüila. Com serenidade. De bom grado.
1223. Aequo animo audienda sunt imperitorum convicia. [Sêneca, Epistulae Morales 76.4] As queixas dos ignorantes devem ser ouvidas com serenidade.
1224. Aequo animo esto, et noli pavere in corde tuo! [Vulgata, Judite 11.1] Coragem! Não tenhas medo!
1225. Aequo animo excipe necessaria. [Sêneca, Epistulae Morales 99] Suporta o inevitável com espírito sereno. VIDE: ●Quod non queo mutare, fero aequo animo.
1226. Aequo animo poenam qui meruere ferunt. [Ovídio, Amores 2.7.12] Os que merecem a punição aceitam-na com o espírito sereno.
1227. Aequo animo qui malis miscetur, est malus. [Publílio Siro] Quem se mistura com desonestos sem se perturbar também é desonesto. ■Cada um procura o seu semelhante. ■Dize-me com quem andas, dir-te-ei as manhas que tens.
1228. Aequo Marte. [César, De Bello Gallico 7.19] Com forças iguais.
1229. Aequo pede propera. [Divisa] Avança com passo firme.
1230. Aequum aut iniquum regis imperium feras. [Sêneca, Medea 195] Justa ou injusta, tu te submeterás à ordem do rei. ■Manda quem pode, e obedece quem tem juízo. ■Não faltará rei que vos mande, nem papa que vos excomungue.
1231. Aequum est. É justo. VIDE: ●Par est.
1232. Aequum est, a quo quid velis, ad eum currere. [Binder, Thesaurus 90] É justo que se corra àquele de quem se quer alguma coisa. ■Quem não pede, Deus não ouve.
1233. Aequum est neminem cum alterius detrimento locupletiorem fieri. [Digesta 12.6] É justo que ninguém se torne mais rico com prejuízo de outrem.
1234. Aequum est ut quis participavit lucrum participet et damnum. [Digesta 17.2.55] É justo que quem participou do lucro participe também do prejuízo.
1235. Aequum et bonum colere. Cultuar a eqüidade e o bem.
1236. Aequum et bonum est lex legum. [Jur / Black 71] O justo e bom é a lei das leis.
1237. Aequum iudica. [Dionísio Catão, Monosticha 39] Julga de acordo com o direito.
1238. Aër est onerosior igne. [Ovídio, Metamorphoses 1.51] O ar é mais pesado que o fogo.
1239. Aera Christiana. A era cristã.
1240. Aera lupinis distant. [Pereira 111] As moedas são diferentes dos tremoços. (=Nas comédias usava-se o tremoço, lupinus, para fingir que era dinheiro). ■Muito vai de alhos a bugalhos. VIDE: ●Nec tamen ignorat quid distent aera lupinis. ●Quid distent aera lupinis!
1241. Aera nitent usu. [Ovídio, Amores 1.8.51] Os bronzes brilham com o uso.
1242. Aerarii praefectus. O tesoureiro. ●Aerarii praetor. [Tácito, Annales 1.75]
1243. Aere alieno premi. [César, De Bello Gallico 6.13] Estar sobrecarregado de dívidas.
1244. Aere quandoque salutem redimendam. [Alciato, Emblemata 153] Às vezes a segurança precisa ser comprada com dinheiro.
1245. Aëre tranquillo remigas. [Manúcio, Adagia 180] Navegas no bom tempo. (=A sorte está a teu favor).
1246. Aërem ferire. Bater no ar. (=Um ato inútil). ●Aërem verberare. [Polydorus, Adagia] VIDE: ●Actum agere. ●Nebulas diverberas. ●Nebulas pectis.
1247. Aeris alieni comes miseria. [Binder, Thesaurus 91] A miséria é companheira das dívidas. ■Quem deve, não dorme quando quer. ●Aeris alieni atque litis comitem esse miseria est. [Plínio Antigo, Naturalis Historia 7.32, adaptado] Ser parceiro em dívida e em disputa judicial é uma desgraça.
1248. Aerugo animi cura pecuniae. A preocupação com o dinheiro é a ferrugem do espírito. ●Aerugo animi cura peculii.
1249. Aerugo animi robigo ingenii. [Robert Burton, The Anatomy of Melancholy 1.2.2] A ferrugem da mente é a destruição da inteligência.
1250. Aes alienum est quod nos aliis debemus; aes suum, quod alii nobis debent. [Digesta 50.16.213.1] Dívida é o que nós devemos a outros; crédito é o que outros nos devem.
1251. Aes alienum faciendum puto. [Cícero, Ad Atticum 13.46] Julgo que há necessidade de pedir um empréstimo.
1252. Aes alienum solvere. [Digesta 30.39.2] Pagar a dívida.
1253. Aes debitorem leve, grave inimicum facit. [Publílio Siro] Dívida pequena faz um devedor, dívida grande faz um inimigo. ■Dinheiro emprestaste, inimigo ganhaste. VIDE: ●Leve aes alienum debitorem facit, grave inimicum. ●Qui dat mutuum, amicum vendit, inimicum emit.
1254. Aes formae speculum est, vinum mentis. [Ésquilo / Bernardes, Nova Floresta 1.32] O bronze é o espelho do rosto, o vinho é o espelho do coração. ■O vinho é o espelho da alma. VIDE: ●Vinum animi speculum. ●Vinum animi speculum, ingenii fontes. ●Vultus speculum index ferreum, mentis merum.
1255. Aestas non semper fuerit; componite nidos. [Hesíodo / Manúcio, Adagia 1055] O verão não durará para sempre; construí vossos ninhos. ■Mocidade desprevenida, velhice arrependida. ■Velho abandonado não foi moço ajuizado. ●Aestas non semper durabit; condite nidos. [Binder, Thesaurus 92] VIDE: ●Cum ferrum candet, cudere quemque decet. ●Fronte capillata, post est occasio calva. ●Non semper aestas erit: venit hiems. ●Venturae memores iam nunc estote senectae, sic nullum vobis tempus abibit iners.
1256. Aestate cecinistis, hieme igitur saltate. [Esopo / Grynaeus 269] No verão cantastes, dançai, pois, no inverno. ●Aestate cantasti, hieme tripudiasti. [Apostólio 7.91] No verão cantaste, no inverno bailaste. VIDE: ●Proxima aestate cecinistis, nunc choros ducitote. ●Si aestate cecinisti, hieme salta.
1257. Aestatem temperat umbra. A sombra acalma o verão.
1258. Aestatis hirundo est nuntia. [Grynaeus 554] A andorinha é a anunciadora do verão. VIDE: ●Hirundo aestatem loquitur. ●Nova hirundo veris est initium.
1259. Aestimare magni aliquid. Dar grande valor a alguma coisa. VIDE: ●Quisque aestimat magni illud ipsum quo caret.
1260. Aestimatio capitis. A estimativa da cabeça. (=O preço ou valor de um homem). VIDE: ●Pretium hominis.
1261. Aestimes iudicia, non numeres. [Sócrates / Sêneca, Epistulae Morales 29.12] Pesarás as opiniões dos homens, não as contarás.
1262. Aestuat ingens imo in corde pudor. [Virgílio, Eneida 12.666] No fundo do coração, ferve um grande pudor.
1263. Aetas acta honeste et splendide. [Cícero, Tusculanae Disputationes 3.25] Uma vida vivida com honestidade e brilho.
1264. Aetas alia ex alia oritur. [Grynaeus 559] Uma época nasce da outra.
1265. Aetas Augusti. A época de Augusto.
1266. Aetas cinaedum celat, aetas indicat. [Publílio Siro] O tempo oculta o libertino, o tempo o revela. VIDE: ●Astus cinaedum celat, aetas indicat.
1267. Aetas cito pede praeterit. [Inscrição em quadrante solar] O tempo nos escapa a passo rápido.
1268. Aetas enim excusationem meretur. [Digesta 29.5.1.32] A idade merece ser desculpada.
1269. Aetas mala est, merx mala ergo est. [Plauto, Menaechmi 674] (A velhice) é uma idade ruim, é portanto um mau negócio. ■A velhice é um pesado fardo. VIDE: ●Aetas senilis mala merx.
1270. Aetas media tutissima est, quae neque iuventae calore, neque senectutis frigore infestatur. [Celso, De Medicina 2.1.5] A meia idade é a mais segura, pois não é atacada nem pelo calor da juventude nem pelo frio da velhice.
1271. Aetas parentum, peior avis. [Horácio, Carmina 3.6.46] O tempo de nossos pais era pior do que o dos nossos avós.
1272. Aetas semper apportat aliquid novi. [Binder, Medulla 27] O tempo sempre traz alguma novidade. ●Aetas semper aliquid novi affert.
1273. Aetas senilis mala merx. [DAPR 659] A velhice é uma mercadoria ruim. ■A velhice é um pesado fardo. VIDE: ●Aetas mala est, merx mala ergo est.
1274. Aetate et usu doctus. [Tito Lívio, Ab Urbe Comdita 4.46; 7.38] Instruído pelo tempo e pela experiência. VIDE: ●Doctus usu.
1275. Aetate fruere: mobili cursu fugit. [Sêneca, Hippolytus 446] Aproveita a juventude: ela foge em rápida carreira.
1276. Aetate nostra. Em nosso tempo. Na nossa época. VIDE: ●Nostra aetate.
1277. Aetate prudentiores reddimur. [Erasmo, Adagia 3.9.57] Com a idade ficamos mais ajuizados. ■Com os anos vem o siso. ●Aetate prudentiores sumus.
1278. Aetate sapimus rectius. [Terêncio, Adelphi 832] Com a idade ficamos mais sábios. ■Com os anos vem o siso. ●Aetate recte sapimus. [DAPR 609] VIDE: ●Seris venit usus ab annis.
1279. Aetatem animae numeramus, non pro ratione temporis, sed pro qualitate virtutis. [S.Ambrósio / Bernardes, Nova Floresta 1.280] A idade da alma não se conta pelo tempo, mas pelas virtudes. VIDE: ●Senectus non annis computanda, sed factis.
1280. Aetatem habet, ipse de se loquatur. [Vulgata, João 9.21] Ele idade tem: que fale ele mesmo de si.
1281. Aetatem habet, ipse sibi consulet expertus. [Pereira 93] O homem experimentado já tem idade para aconselhar-se a si mesmo. ■A boi velho não busques abrigo.
1282. Aetatis cuiusque notandi sunt tibi mores. [Horácio, Ars Poetica 156] Os costumes de cada época devem ser observados por ti.
1283. Aetatis suae. De sua idade.
1284. Aeterna sapientia lucet. A sabedoria brilha eterna. VIDE: ●Forma bonum fragile est, aeterna sapientia lucet.
1285. Aeterna urbs. [Tibulo, Elegiae 2.5] A cidade eterna. (=Roma).
1286. Aeternum fieri nihil. [Sêneca, Hercules Oetaeus 1035] Nada é eterno.
1287. Aeternum tibi dapinabo victum, si vera autumas. [Plauto, Captivi 827] Eu te darei um banquete eterno, se me dizes a verdade.
1288. Aeternum servans sub pectore vulnus. [Virgílio, Eneida 1.36] Guardando no fundo do coração sua eterna ferida.
1289. Aeternum tenet per saecula nomen. [Virgílio, Eneida 6.235] Através dos séculos mantém um nome eterno.
1290. Aeternum vale! [Virgílio, Eneida 11.98] Adeus para sempre! VIDE: ●Supremum vale.
1291. Aethiopem dealbas. [Erasmo, Adagia 1.4.50] Branqueias um etíope. (=Trabalhas em vão). ■Carregas água em balaio. ●Aethiopem lavas. [Apostólio 1.98] ●Aethiopem abstergis. [Schottus, Adagia 341] ●Aethiopem amne lavas. [Schottus, Adagia 589] Lavas um etíope no rio. VIDE: ●Aquilam volare doces.
1292. Aethiopem ex vultu iudico. [Erasmo, Adagia 1.9.38] Pelo rosto reconheço o etíope. ■Pela casca se conhece o pau. ■Pela voz se conhece o músico. ●Aethiopem de facie. [Schottus, Adagia 220]
1293. Aethiops non albescit. [Apostólio 1.95] O etíope não fica branco. ■Ninguém sai da sua pele. ■Natural e figura, até a sepultura. ■O leopardo não pode mudar suas malhas. ■O que o berço dá só o túmulo tira. ●Aethiops non candescit. [Manúcio, Adagia 992] VIDE: ●Abluis Aethiopem frustra. ●Abluis Aethiopem quid frustra? ●Mutare non potest Aethiops pellem suam. ●Mutare non potest pardus varietates suas. ●Si mutare potest Aethiops pellem suam, aut pardus varietates suas, et vos poteritis benefacere cum didiceritis malum. ●Pardus maculas non deponit. ●Vestem mutare potest Aethiops, faciem non potest.
1294. Aevo rarissima nostro simplicitas. [Horácio, Ars Poetica 1.242] A sinceridade é muito rara no nosso tempo.
1295. Affatim si cui fortuna est, interitum non longe habet. [Publílio Siro] Se a sorte está muito favorável a alguém, sua morte não está longe. ■A fortuna é vária: hoje a favor, amanhã contrária.
1296. Affectio possidendi. [Jur] A vontade de possuir.
1297. Affectio societatis. [Jur] A vontade de constituir uma sociedade.
1298. Affectio tenendi. [Jur] O desejo de reter a coisa.
1299. Affectus cito cadit, aequalis est ratio. [Sêneca, De Ira 1.17.5] A paixão logo se esvazia; a razão é constante.
1300. Affectus non punitur, nisi sequatur effectus. [Binder, Thesaurus 97] Não se pune a intenção, se não se segue o efeito. ●Affectus punitur licet non sequatur effectus. [Jur / Black 72] Pune-se a intenção, mesmo que não ocorra o resultado desejado.
1301. Affectus quidem tam mali ministri quam duces sunt. [Sêneca, De Ira 1.9.4] Os impulsos são tão maus como servidores quanto como chefes.
1302. Affectuum omnium capita sunt delectatio et dolor. As fontes de todas as paixões são o prazer e a dor.
1303. Afficere aliquem contumelia. Fazer uma afronta a alguém.
1304. Afficere poena. Aplicar uma punição.
1305. Afficiunt corpora fames et sitis. [Tito Lívio, Ad Urbe Condita 28.15, adaptado] A fome e a sede enfraquecem os corpos.
1306. Affidavit. [Jur] Deu fé. Certificou. Confirmou.
1307. Affinem nullum dives avarus habet. [Rezende 185] O avarento rico não tem nenhum parente. ■O avarento rico não tem parente nem amigo.
1308. Affines inter se non sunt affines. [Jur] Os afins não são afins entre si.
1309. Affines sunt viri et uxoris cognati. [Digesta 38.10.4.3] Afins são os parentes do marido e da mulher.
1310. Affinitas affinitatem non parit. [Jur] Um parentesco por afinidade não gera outro. ●Affinitas affinitatem non generat.
1311. Affinitas et invidere sunt simul. [Schottus, Adagia 623] Parentesco e inveja andam juntos. ■Não se tem inveja a defuntos e apartados, senão a vizinhos e a chegados.
1312. Affirmans probat. [Jur] Quem afirma prova. ●Affirmans probet. Prove quem afirma.
1313. Affirmanti, non neganti, incumbit probatio. [Jur / Black 75] Ao que afirma, não ao que nega, incumbe a prova. ●Affirmantis est probare. [Jur / Black 75] Provar cabe ao que afirma. ●Affirmanti incumbit probatio. A prova cabe a quem afirma. ●Alleganti probatio incumbit. VIDE: ●Ei incumbit probatio, qui dicit, non qui negat. ●Factum asseverans onus subit probationis. ●Probatio incumbit asserenti.
1314. Affirmatio unius exclusio est alterius. [Jur] A afirmação de uma coisa é a exclusão da outra.
1315. Afflavit Deus et dissipati sunt. [Inscrição em medalha] Deus soprou, e eles foram destruídos. (=Refere-se à destruição da Invencível Armada, em 1588).
1316. Afflictatio facit religiosos. O sofrimento faz os religiosos.
1317. Afflictis longae, celeres gaudentibus horae. [Inscrição em quadrante solar / DAPR 696] Longas para os aflitos, as horas são céleres para os jubilosos. ■O tempo voa para quem goza, arrasta-se para quem padece. ■Estou cuidando como o tempo passa, / e quão escassa é toda alegre vida, / e quão comprida, quando é triste e dura. [Camões] ●Afflictis lentae, celeres gaudentibus horae. [Inscrição em quadrante solar] Lentas para os aflitos, as horas são céleres para os felizes. ●Afflictis lentae. [Inscrição em quadrante solar] Para quem padece (as horas são) lentas.
1318. Afflicto non est addenda afflictio. [Jur] Não se deve dar mais aflição ao aflito. ●Afflicto non est danda afflictio. [Rezende 188] ●Afflictis non est addenda afflictio. ●Afflictio non est addenda afflictis. [Mota 134] Não se deve dar mais aflição aos aflitos. VIDE: ●Malo malum non addendum.
1319. Affligetur malo, qui fidem facit pro extraneo. [Vulgata, Provérbios 11.15] Aquele que se faz responsável por um estranho cairá na desventura.
1320. Africa semper aliquid affert mali. [Schottus, Adagia 183] A África sempre traz alguma notícia má. VIDE: ●Ex Africa semper aliquid novi. ●Fert Africa noxia semper. ●Semper affert Lybia mali quippiam. ●Semper Africa aliquid novi affert. ●Semper Africa gignit aliquid mali. ●Semper Africa novi aliquid apportat. ●Semper aliquid novi affert Africa. ●Semper aliquid novi Africam afferre. ●Vulgare Graeciae dictum, semper Africam aliquid novi afferre.
1321. Agamus pingui Minerva. [Polydorus, Adagia] Usemos o simples bom-senso.
1322. Age, libertate Decembri utere! [Horácio, Sermones 2.7.4] Vamos, aproveita da liberdade de dezembro. (=Dezembro era o mês das Satunais).
1323. Age magna, non magna pollicens. [Sixto Pitagórico / Bernardes, Luz e Calor 1.223.118] Faze coisas grandes, mas não as prometas.
1324. Age nunc principalem veniamus ad causam. [S.Agostinho, Epistulae 50] Agora vamos ao que interessa.
1325. Age quid libet. Faze o que te agrade.
1326. Age quod agis. [Tomás de Kempis, De Imitatione Christi 3.47.2] Faze o que estás fazendo. (=Concentra-te na tua tarefa). ■Não se pode tocar o sino e acompanhar a procissão. VIDE: ●Tu fac, quod facis.
1327. Age quod agis, et sine loqui. Faze o que estás fazendo, e deixa falarem.
1328. Age sic alienum, ut tuum non obliviscaris negotium. [Cecílio Balbo] Cuida do negócio alheio de tal maneira que não te esqueças do teu.
1329. Age, si quid agis. [Plauto, Miles Gloriosus 217; Epidicus 196; Persa 659] Se fazes alguma coisa, faze-a logo. ■Mãos à obra! VIDE: ●Fac, si facis.
1330. Age sis, tu sine pennis vola. [Plauto, Asinaria 93] Está bem, mas tu primeiro voa sem asas.
1331. Age ut omnia sint parata. Cuida para que tudo fique pronto. VIDE: ●Da operam ut omnia sint parata.
1332. Agenda. Coisas que devem ser feitas. (=Agenda. Caderneta em que se aponta dia a dia o que se tem de fazer). VIDE: ●Facienda.
1333. Agens et consentiens eadem poena digni. [Binder, Thesaurus 100] O agente e o consentidor merecem a mesma pena. ■Tão bom é o ladrão como o consentidor. ●Agentes et consentientes pari poena puniendi. [Medina 582] Os que fazem e os que consentem devem ser punidos com pena igual. ●Agentes et consentientes pari poena plectuntur. Os que fazem e os que consentem são castigados com pena igual. ●Agentes et consentientes pari poena puniuntur. [Mota 216] ●Agentes et consentientes pari poena digni. Os que fazem e os que consentem merecem punição igual. VIDE: ●Consentientes et agentes pari poena plectuntur. ●Consentientes et cooperantes pari poena sunt plectendi. ●Consentientes et facientes pari poena sunt plectendi. ●Facientem et consentientem par poena constringit. ●Non solum qui male agunt, sed qui consentiunt facientibus, digni sunt poena. ●Par poena agentes et consentientes comprehendit. ●Qui talia agunt digni sunt morte; et non solum qui ea faciunt, sed etiam qui consentiunt facientibus. ●Utrique sunt fures, et qui accipit, et qui furatur.
1334. Agens non datur sine patiente. [Signoriello 233] Não existe agente sem paciente.
1335. Ager, quamvis fertilis, sine cultura fructuosus esse non potest. [Cícero, Tusculanae Disputationes 2.14] Um campo, por mais fértil que seja, sem cultivo não pode ser produtivo. ■Não há lucro sem trabalho. VIDE: ●Ut ager, quamvis fertilis, sine cultura fructuosus esse non potest, sic sine doctrina animus.
1336. Ager publicus. Terra pública.
1337. Ager spurcus sterilis est. O campo coberto de ervas daninhas é estéril.
1338. Agere Bacchanalia. [Pereira 105] Festejar as Bacanais. VIDE: ●Agitare Dionysia.
1339. Agere causam. Defender uma causa.
1340. Agere considerate pluris est quam cogitare prudenter. [Cícero, De Officiis 1.160] Agir com prudência vale mais que pensar com prudência.
1341. Agere etiam is videtur qui exceptione utitur, nam reus in exceptione actor est. [Ulpiano, Digesta 44.1.1] Considera-se que também aciona quem opõe exceção, pois na exceção o réu passa a autor.
1342. Agere flammam. Alimentar a chama.
1343. Agere gratias. Agradecer.
1344. Agere invitus nemo compellitur. [Jur] Ninguém é obrigado a demandar, contra a vontade.
1345. Agere, non loqui. [Divisa do Conde de Figueiredo / Rezende 195] Agir, não falar. ■Atos, não palavras. ■Obras falam, palavras calam. VIDE: ●Res, non verba.
1346. Agere publicum ministerium. [Valério Máximo, Facta et Dicta Memorabilia 7.3.9] Exercer uma função pública.
1347. Agere sequitur credere. O agir acompanha o crer.
1348. Agere volentem semper meditari decet. [Ausônio, Ludus Septem Sapientum, Periander 10] A quem quer fazer alguma coisa sempre convém refletir.
1349. Agitare Dionysia. [Pereira 105] Festejar as Dionísias. (=1.Dionísias, festas em honra de Dioniso, na antiga Grécia. 2.Dioniso, nome grego de Baco). VIDE: ●Agere Bacchanalia.
1350. Agitatur vento. [Grynaeus 355] Agita-se com o vento. (=Não tem opinião firme). VIDE: ●Animo nunc huc, nunc fluctuat illuc.
1351. Agite gratias Domino bonorum omnium largitori. [RSA 49] Dai graças ao Senhor, que é o distribuidor de todos os bens.
1352. Agninis lactibus alligare canem. [Erasmo, Adagia 4.9.94] Amarrar o cão com tripas de carneiro. VIDE: ●Alligem fugitivam canem agninis lactibus.
1353. Agninis moribus homines. [Schottus, Adagia 354] Homens de costumes de cordeiros. (=Homens calmos, pacíficos, honestos).
1354. Agnosce me fratrem; agnosco te fratrem. [S.Agostinho, Sermo 358] Reconhece-me como teu irmão, e eu te reconheço como meu irmão. VIDE: ●Esto frater meus, et ego sim frater tuus, ut ambo simus eius qui Dominus est et meus et tuus.
1355. Agnosci amat, qui quod agit ostendit. [DM 54] Quem divulga o que faz gosta de ser reconhecido.
1356. Agnosco veteris vestigia flammae. [Virgílio, Eneida 4.23] Reconheço os vestígios da minha velha chama. ■Onde houve fogo, sempre sobram cinzas. ■O primeiro amor nunca se esquece.
1357. Agnovi erratum meum. [Cícero, Ad Atticum 16.6.5] Reconheci meu engano.
1358. Agnovisti, fili, nostrum regnum esse nobilem servitutem? [Rezende 200] Percebeste, meu filho, que o meu governo é uma nobre servidão? (=Palavras do rei Antígono a seu filho). VIDE: ●An non novisti, fili, nostrum regnum esse nobilem servitutem?
1359. Agnum lupo eripere velle. Querer arrancar o cordeiro ao lobo. (=Querer coisa impossível). VIDE: ●Lupo agnum eripere postulant.
1360. Agnum lupus vorat. O lobo devora o cordeiro. ■Quem se faz de cordeiro, o lobo o devora.
1361. Agnus Dei. [Da liturgia católica] O cordeiro de Deus. VIDE: ●Ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi.
1362. Agrestem ne contemnas oratorem. [Apostólio 1.28] Não desprezes o orador rústico. ■Debaixo de ruim capa há um bom dizedor. ■As aparências enganam. ●Agrestem ne contemneres rhetorem. [Schottus, Adagia 335] VIDE: ●Ne rusticanum temne, sodes, rhetorem. ●Ne tenues fastidiamus. ●Philosophantem rhetorem intellegunt pauci, loquentem rusticum multi. ●Rusticanum oratorem ne contempseris. ●Rusticum ne contempseris rhetorem. ●Rusticum noli rhetorem contemnere.
1363. Agri non omnes frugiferi sunt qui coluntur. [Cícero, Tusculanae Disputationes 2.13] Nem todos os campos que se cultivam são produtivos.
1364. Agricola semper dives annum in proximum. [Schottus, Adagia 38] O camponês sempre (será) rico no próximo ano. ●Agricola semper in futurum dives est. [Apostólio 1.56] VIDE: ●Semper agricola dives in novum annum. ●Semper rusticus in sequentem annum est dives.
1365. Agricolae ad duas metas dirigere debent, ad utilitatem et voluptatem; utilitas quaerit fructum, voluptas delectationem. [Varrão, De Agri Cultura 1.4] Os agricultores devem visar a dois objetivos: a utilidade e o prazer; a utilidade busca o lucro, o prazer busca a satisfação.
1366. Agros et civitates sapientia, et navim gubernat. [Schrevelius 1171] A sabedoria pilota tanto os campos e as cidades como o navio.
1367. Agunt opus suum fata. [Sêneca, De Consolatione 21.7] O destino cumpre sua tarefa.
1368. Ais, aio; negas, nego. [Bernardes, Nova Floresta 2.242] Dizes que sim, digo eu também; não queres, eu também não quero. VIDE: ●Negat quis, nego; ait, aio.
1369. Ait praetor: si non habebunt advocatum, ego dabo. [Ulpiano, Digesta 3.1.1.4] Diz o pretor: Se não tiverem advogado, eu lhes darei.
1370. Aiunt, aio; negant, nego. Afirmam, eu afirmo; negam, eu nego.
1371. Aiunt divinare sapientem. [S.Jerônimo] Dizem que o sábio sabe prever.
1372. Aiunt enim multum legendum, non multa. [Plínio Moço, Epistulae 7.9.15] Dizem que se deve ler muito, não muitas coisas. ■Livros e amigos, poucos e bons. VIDE: ●Multum legendum, non multa. Deve-se ler muito, mas não muitas coisas.
1373. Aiunt fertiles in Oceano iacere terras ultraque Oceanum rursus alia litora, alium nasci orbem. Facile ista finguntur, quia Oceanus navigari non potest. [Sêneca Retórico, Suasoriae 1.1.1] Dizem que há terras férteis no oceano, e que além do oceano há outras praias, começa outro mundo. É fácil fantasiar essas coisas, pois o oceano não pode ser navegado.
1374. Aiunt solere senem rursum repuerascere. [Plauto, Mercator 295] Dizem que o velho costuma voltar a ser criança. ■O velho torna a engatinhar. VIDE: ●Bis puer senex. ●Bis pueri senes. ●Senectus est velut altera pueritia. ●Senes bis pueri. ●Senex bis puer.
1375. Alas accidere. [DAPR 43] ■Cortar as asas.
1376. Alata aetas. [Binder, Thesaurus 104] O tempo tem asas.
1377. Alauda non est sine crista. [Grynaeus 360] Não há andorinha sem crista. ■A acha sai ao madeiro. ■Filho de gato mata rato. VIDE: ●Nec alauda est absque crista.
1378. Alba avis. [Cícero, Ad Familiares 7.28.2] Um pássaro branco. (=Um fato favorável. Algo raro).
1379. Alba avis volabat. [Schottus, Adagia 645] Uma ave branca estava voando. (=A sorte estava favorável).
1380. Alba charta. [VES 19] O papel branco. A carta branca. (=Carta branca. Autorização plena dada a alguém para agir como achar conveniente).
1381. Alba decent fuscas. [Ovídio, Ars Amatoria 3.191] O branco assenta bem nas morenas.
1382. Alba ligustra cadunt, vaccinia nigra leguntur. [Virgílio, Eclogae 2.18] As brancas alfenas caem, colhem-se as negras bagas. ■A alva neve pisam-na os cavalos, a pimenta negra, comem-na os fidalgos.
1383. Alba linea signare. [DAPR 496] Assinar com linha branca. ■Passar a esponja em algo.
1384. Alba nautis stella refulsit. [Horácio, Carmina 1.12.27] A estrela branca brilhou para os marinheiros.
1385. Alba sicut nix. [Vulgata, Mateus 17.2] Brancas como a neve.
1386. Albae gallinae filius. [Erasmo, Adagia 1.1.78] Filho de uma galinha branca. (=Um homem de sorte). VIDE: ●Filius gallinae albae. ●Tu gallinae filius albae, nos viles pulli nati infelicibus ovis?
1387. Albo corvo rarior. Mais difícil de encontrar que um corvo branco. VIDE: