DICIONÁRIO DE EXPRESSÕES E FRASES LATINAS

Compilado por HENERIK KOCHER

Home - Introdução - Bibliografia - Abreviaturas

A  B  C  D  E  F  G  H  I  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  VZ

S1  S2  S3  S4  S5  S6  S7  S8  S9  S10  S11  S12  S13  S14  S15

S7: 1201-1400

1201. Si incolae bene sunt morati, pulchre munitum arbitror. [Plauto, Persa 553] Se os cidadãos têm bom caráter, considero (a cidade) bem fortificada.

1202. Si ingratum dixeris, omnia dixeris. [Black 1625] Se afirmares que alguém é ingrato, terás dito tudo. VIDE: Dixeris maledicta cuncta, cum ingratum hominem dixeris. Ingratum si dixeris, omnia dixeris.

1203. Si inimicos iubemur diligere, quem habemus odisse? [Tertuliano, Apologeticus 37.1] Se nos ordenam que amemos os inimigos, a quem havemos de odiar?

1204. Si inquines fontem luto, non potum habebis limpidum. [Schottus, Adagia 639] Se sujares a fonte com lodo, não terás água límpida para beber.

1205. Si inveneris hominem cucabilem, cuca eum. [Rezende 6272] Se encontrares um homem que possa ser escarnecido, escarnece dele.

1206. Si ista vera sunt, ratio omnis tollitur quasi quaedam lux lumenque vitae. [Cícero, Lucullus 26] Se isto é verdade, perde-se a razão como se fosse a luz da vida. VIDE: Lux lumenque vitae ratio.

1207. Si ita est. Se é assim.

1208. Si ita loqui fas est. Se é que se pode falar assim.

1209. Si iudicas, cognosce; si regnas, iube. [Sêneca, Medea 194] Se julgas, informa-te; se governas, comanda.

1210. Si iuxta claudum habites, subclaudicare disces. [Plutarco / Grynaeus 517; Erasmo, Adagia 1.10.73] Se viveres com um coxo, aprenderás a mancar. Quem com coxo anda, aprende a mancar. Quem com lobos anda, aprende a uivar. VIDE: Claudo propinquus, claudicare mox scies. Iuxta claudum claudicare disces. Si apud claudum habitas, claudicabis. Si cum claudo cohabites, subclaudicare disces.

1211. Si labor terret, meres invitet. [S.Bernardo de Clairvaux, De Consideratione 2.6.12] Se nos assusta o trabalho, anime-nos a recompensa.

1212. Si latet ars, prodest; affert deprensa pudorem. [Ovídio, Ars Amatoria 2.1.313] Se o artifício está escondido, é útil; descoberto, envergonha. VIDE: Ars est celare artem.

1213. Si latet in vino veritas, ut proverbia dicunt, invenit verum Teuto, vel inveniet. [Sincerus Jor, Medulla Facetiarum / Rezende 6275] Se no vinho está escondida a verdade, algum alemão já a encontrou, ou a encontrará. Si latet in vino verum, ut proverbia dicunt, invenit verum Teuto, vel inveniet. [Owen, Epigrammata 1.18] VIDE: In vino veritas. Vulgo veritas iam attributa vino est.

1214. Si leonem iugulare tentes, fortiter aprehende. [S.Efrém / Bernardes, Luz e Calor 1.8] Se intentas degolar um leão, agarra-o com toda tua força.

1215. Si leonina pellis non satis est, vulpina addenda. [Erasmo, Adagia 3.5.81] Se não te chega a pele do leão, acrescenta-a com a da raposa. Quem não pode trapaceia. Mais vale astúcia que força. Si leonina non sufficit, vulpina assuenda. [Schottus, Adagia 185] Si leonina pellis non sufficit, vulpinam assume. [Apostólio 3.67] Si leonina pellis non satis est, assuenda est vulpina. [DAPR 86] Si leonina pellis non sufficerit, etiam vulpinam assuito. [Schottus, Adagia 359] Si leonina pellis non sufficit, vulpinam adhibe. [Schottus, Adagia 25] Si leonis exuvium non sufficit, adde vulpinum. [Manúcio, Adagia 893] VIDE: Dolo pugnandum dum quis par non est armis. Quo non pervenit leonis pellis, vulpina assuenda est. Si in leonina sat haud sit pelle, vulpinam adhibe. Ubi leonina pellis non pertingit, assumenda est et vulpina. Ubi deficiunt vires, astu utendum. Ubi leonis pellis deficit, vulpina insuenda est. Ubi leonis pellis deficit, vulpinam induendam esse. Ubi leonis pellis deficit, vulpina induenda est.

1216. Si levis dolor est, ergo tolerabilis; si gravis, brevi finietur. [Epicuro] Se a dor é suave, é tolerável; se é violenta, logo cessará. O que é intenso, dura pouco. VIDE: Si gravis dolor, brevis, si longus, levis. Si gravis brevis, si longus levis. Si gravis dolor, brevis.

1217. Si lex non est utilis reipublicae, iam non est lex. Se a lei não é útil ao país, já não é lei.

1218. Si libenter crucem portas, portabit te et ducet te ad desideratum finem. [Tomás de Kempis, De Imitatione Christi 2.12.26] Se carregas a cruz com prazer, ela te carregará e te conduzirá ao objetivo desejado.

1219. Si libet, licet. [Rezende 6282] Se nos agrada, é permitido. Si libet, licet. An nescis te imperatorem esse et leges dare, non accipere? [Aelius Spartianus, Historia Augusta, Caracalla 10.2] Se te agrada, é permitido. Não sabes que és o imperador e que fazes as leis, não as recebes?

1220. Si linguis hominum loquar, et angelorum, caritatem autem non habeam, factus sum velut aes sonans, aut cymbalum tinniens. [Vulgata, 1Coríntios 13.1] Se eu falar as línguas dos homens e dos anjos, mas não tiver amor, sou como o bronze que soa ou o címbalo que tine.

1221. Si lupus est agnum, non est mirabile magnum. [Jakob Werner, Lateinische Sprichwörter 90 / Bragança 7.1.1] Se o lobo come a ovelha, não é grande o espanto. (=O primeiro est, nesta sentença, equivale a edit, do verbo edere, comer).

1222. Si magis pollerent oculorum, quam animi, iudicia, profecto de sapientia foret aquilae concedendum. [Apuleio, Florida 2] Se os julgamentos dos olhos do corpo fossem melhores do que os dos olhos do espírito, sem dúvida o prêmio da sabedoria deveria ser concedido à águia.

1223. Si male cantabis, cerebrosior esse caveto. [Medina 587] Se cantares mal, cuidado para não perderes a calma. Cantar mal e porfiar. Si male cantabis, cerebrosior esse caveto, ne tibi dicatur, cantor inepte, tace. Se cantares mal, cuida não seres arrebatado, para que não te digam: cantor estúpido, cala-te.

1224. Si malus aut nequam est, male res vertunt, quas agit; sin autem frugi est, eveniunt frugaliter. [Plauto, Persa 452] Se alguém é mau ou desonesto, as coisas que faz correm mal; se, porém, é bom, correm regularmente.

1225. Si manet iuvenis, non tamen senex. [Bebel / Eiselein 353] Se o jovem permanece, o velho não. O jovem vai morrer; o velho tem de morrer.

1226. Si manseritis in me, et verba mea in vobis manserint, quodcumque volueritis petetis, et fiet vobis. [Vulgata, João 15.7] Se vós permanecerdes em mim, e as minhas palavras permanecerem em vós, pedireis tudo o que quiserdes, e ser-vos-á feito.

1227. Si manus est vacua, non accipitrem capit illa. [Gaal 849] Se a mão está vazia, ela não apanha falcão. Anzol sem isca, peixe não belisca.

1228. Si mea non cenes, gratior hospes eris. [Pereira 107] Se não jantares do meu, serás hóspede mais bem-vindo. Hóspede jejuador, bem-vindo seja! Si mea non comedat, gratior hospes erit. [Medina 595] Se não comer do meu, o hóspede será mais bem-vindo

1229. Si medicus cunctos aegros posset medicari, divinus magis deberet iure vocari. [Flos Medicinae Scholae Salerni 3444] Se o médico pudesse curar todos os doentes, de direito deveria ser chamado de profeta.

1230. Si meliores sunt quos ducit amor, plures sunt quos corrigit timor. [Black 1625] Se os que o amor conduz são melhores, os que o medo corrige são mais numerosos.

1231. Si melius quid habes, arcesse, vel imperium fer. [Horácio, Epistulae 1.5.6] Se tens algo melhor, apresenta, ou submete-te.

1232. Si metiaris tuam ipsius umbram, non maiorem invenies factam, quam antequam vinceres. [Apostólio 7.64] Se medires tua própria sombra, não a encontrarás maior do que era antes de venceres.

1233. Si mihi das, tibi do; si non das, nulla tibi do. [Walther 28646 / Tosi 1345] Se me dás, eu te dou; se não me dás, nada te dou. É dando que se recebe. Quem me faz bem, ensina-me a ser bom.

1234. Si mihi male dixeris, tu quoque male audies. Se tu me ofenderes, também ouvirás ofensas. Quem diz o que quer, ouve o que não quer. VIDE: Cum dixeris quod vis, audies quod non vis. Qui quae vult dicit, quae non vult audit. Qui quod vult dicit, quod non vult saepius audit; et mala verba malum provocat alloquium. Si mihi perget quae vult dicere, ea quae non vult, audiet.

1235. Si mihi non haec lux toto iam longior anno est. [Virgílio, Eclogae 7.43] Se este dia já não está mais comprido do que o ano todo. VIDE: Mihi haec dies toto iam longior anno est.

1236. Si mihi perget quae vult dicere, ea quae non vult, audiet. [Terêncio, Andria 920] Se ele continua a me dizer o que quer, ouvirá o que não quer. Quem diz o que quer ouve o que não quer. VIDE: Cum dixeris quod vis, audies quod non vis. Qui quae vult dicit, quae non vult audiet. Qui quod vult dicit, quod non vult saepius audit; et mala verba malum provocat alloquium. Si mihi male dixeris, tu quoque male audies.

1237. Si mihi vera nuntiantur. [Catulo, Carmina 35.11] Se me dizem a verdade.

1238. Si modicum valet aes, missae sunt pauca valentes. [Bebel, Proverbia Germanica 121] Se o dinheiro vale pouco, as missas também valem pouco. Sem dinheiro de contado, não há soldado. Encomenda sem dinheiro fica no tinteiro. Pobre bispo, pobre serviço. VIDE: Exilis nummus brevem parit missam. Pro cupro cuprea missa habenda est. Quale pretium, tale sacrificium.

1239. Si mons sublimis, profundior est tibi vallis. [Gaal 184] Se o monte é elevado, o vale te é mais profundo. Quanto mais alto sobe uma pessoa, maior é a queda. VIDE: Quo altior mons, tanto profundior vallis. Vallis optime collem monstrat.

1240. Si monumentum requiris, circumspice. [Epitáfio do arquiteto C. Wren, na Catedral de São Paulo, por ele projetada e construída em Londres / Rezende 6294] Se procuras um monumento, olha em redor de ti.Si monumentum quaeris, circumspice. VIDE: Si quaeris paeninsulam amoenam, circumspice.

1241. Si moram fecerit, exspecta illum, quia veniens veniet, et non tardabit. [Vulgata, Habacuc 2.3] Se se demorar, espera-o, porque infalivelmente virá, e não tardará.

1242. Si mortuorum aliquis miseretur, et non natorum misereatur. [Sêneca, Ad Marciam 19.5] Se alguém lamenta os mortos, esse deve também lamentar os que não nasceram.

1243. Si multa iacias, aliud alias ieceris. [Apostólio 3.23] Se lanças muitas coisas, cada coisa lançarás de outra maneira. Insiste, não desiste. Perseverança tudo alcança. VIDE: Crebro si iacias, aliud alias ieceris. Si crebro iacias, aliud alias ieceris. Si saepe iacias, aliud alias ieceris.

1244. Si multis tua vita placuerit, tibi placere non poterit. [Publílio Siro] Se tua vida agradar a muitos, não poderá agradar a ti.

1245. Si mundus vult decipi, decipiatur. [Robert Burton, The Anatomy of Melancholy 3.4.1.2] Se o mundo quer ser enganado, que o seja. VIDE: Mundus vult decipi, ergo decipiatur. Populus vult decipi, ergo decipiatur. Qui vult decipi, decipiatur. Vulgus vult decipi, ergo decipiatur.

1246. Si mutare potest Aethiops pellem suam, aut pardus varietates suas, et vos poteritis benefacere cum didiceritis malum. [Vulgata, Jeremias 13.23] Se o etíope pode mudar a sua pele, ou o leopardo as suas malhas, podereis vós também fazer o bem, quando aprenderdes o mal. VIDE: Abluis Aethiopem quid frustra? Aethiops non albescit. Mutare non potest Aethiops pellem suam. Mutare non potest pardus varietates suas. Pardus maculas non deponit. Vestem mutare potest Aethiops, faciem non potest.

1247. Si natura negat, facit indignatio versum. [Juvenal, Satirae 1.79] Se o talento se recusa, é a indignação que dita o verso.

1248. Si negas equo pabulum, tibi negat pedes. Se recusas alimentação ao teu cavalo, ele te recusa seus pés.

1249. Si negotium obiectum superare nequeas, dolo utendum. [Schottus, Adagia 25] Se não consegues vencer o obstáculo, deve ser usada a astúcia. Se não basta a pele do leão, põe uma de raposa. VIDE: Si aperto vincere Marte nequeas, fraude utendum. Si robore adversarium vincere nequeas, dolo et arte reliquias persequere.

1250. Si nequeas bovem, asinum agito. [Apostólio 3.23] Se não puderes usar o boi, usa o burro. Quem não pode como quer faça como puder. VIDE: Bovem si nequeas, asinum agas. Si bovem non possis, asinum agas. Si bovem non potes, asinum age. Si non potes bovem, asinum agito. Si non queas boves, agas asinos licet.

1251. Si nequeas plures, vel te solummodo cures. [Trench, Proverbs and Their Lessons 153] Se não podes cuidar de muitos, cuida só de ti.

1252. Si nequeo flectere superos, Acheronta movebo. Se eu não conseguir dobrar os deuses superiores, comoverei os deuses infenais. VIDE: Acheronta movebo, flectere si nequeo superos. Flectere si nequeo superos, Acheronta movebo. Si non possum flectere superos, commovebo inferos.

1253. Si nihil attuleris, ibis, Homere, foras. [Ovídio, Ars Amatoria 2.1.280] Se nada trouxeres, Homero, irás para a rua. Hóspede de mão vazia, ande la via. VIDE: Ipse licet Musis venias comitatus, Homere, si nihil attuleris, ibis, Homere, foras. Veniat hospes, quisquis proferturus est.

1254. Si nihil discis, dediscis. [Sócrates / Cecílio Balbo, De Nugis Philosophorum] Se não aprendes nada, desaprendes. Quem não avança, recua.

1255. Si nihil fiet, nihilo minus sumptum futurum. [Marcos Catão, De Agricultura 39] Se o trabalho parar, ainda assim, as despesas continuarão.

1256. Si nihil velis timere, metuas omnia. [Publílio Siro] Se não quiseres ter medo de nada, deves desconfiar de tudo. A desconfiança é a sentinela da segurança. VIDE: Si vultis nihil timere, cogitate omnia esse timenda.

1257. Si nil manduces, deserit ossa calor. [Pereira 117] Se não comeres nada, o calor abandonará teus ossos. Pela boca se aquenta o forno.

1258. Si ningit in valle, quid fiet in colle? [Rezende 6326] Se no vale neva, que fará na serra?

1259. Si nisi non esset, perfectus quilibet esset. [K.F.W.Wander, Deutches Spriwörter-Lexikon 10] Se não houvesse o porém, todo mundo seria perfeito. Si nisi non esset, perfectus quilibet esset, sed pauci visi qui caruere nisi. [Eiselein 5] Se não houvesse o porém, todo mundo seria perfeito, mas vêem-se poucas pessoas que não têm o porém. Si nisi non esset, perfectus quilibet esset, nulli sed non sunt qui caruere nisi. [Pensées d'Oxenstirn 2.38] Se não houvesse o porém, todo mundo seria perfeito, mas não há ninguém que não tenha o porém.

1260. Si nobis non est pax externa, sit saltem interna. Se não temos paz externa, que tenhamos pelo menos paz interna.

1261. Si nocueris, noceberis ab alio. Se fizeres mal, outro te fará mal. Quem faz mal, espere outro tal. Quem faz aqui, acha acolá. VIDE: Quod feceris, et tibi alius faciet.

1262. Si noles sanus, curres hydropicus. [Horácio, Epistulae 1.2.34] Se não quiseres correr enquanto tiveres saúde, correrás quando estiveres hidrópico.

1263. Si non adsunt carnes, tarico contentos esse oportet. [Diogeniano / Erasmo, Adagia 2.4.62] Se não há carne, deve-se ficar contente com peixe salgado. Quem não tem pão alvo come do ralo. Quem não tem cão caça com gato. VIDE: Probanda salsamenta egenti carnium. Probanda salsamenta ubi desunt carnes. Salsamento egenti carnibus contentum esse oportet. Si carnes non affuerint, in salsamentis acquiescendum. Si caro non adsit, salsamentum adhibendum. Si deficit faenum, accipe stramen. Taricus bone consulitur, ubi desunt carnes.

1264. Si non aegrotat, bene mingit qui bene potat. [Eiselein 605] Se não está doente, urina bem que bebe bem.

1265. Si non alpha, certe beta. [Erasmo, Moriae Encomium 63] Se ele não for o primeiro, certamente será o segundo.

1266. Si non caste, saltem caute. [Rezende 6328] Se não castamente, ao menos com cautela. Se não fores casto, se cauto. Si non caste, tamen caute. [Binder, Thesaurus 3122], VIDE: Caute, si non caste. Nisi castus, saltem cautus. Nisi caste, saltem caute.

1267. Si non credideritis, non intellegetis. [Vulgata, Isaías 8.9] Se não crerdes, não entendereis. VIDE: Crede ut intellegas. Credimus enim ut cognoscamus, non cognoscimus ut credamus. Credo ut intellegam, non intellego ut credam. Intellege ut credas. Neque enim quaero intellegere, ut credam, sed credo ut intellegam. Noli quaerere intellegere ut credas, sed crede ut intellegas; quoniam nisi credideritis, non intellegetis. Si non potes intellegere, crede ut intellegas. Praecedit fides, sequitur intellectus.

1268. Si non currere, saltare saltem vales. [Jogo de palavras / Georgin 121] Se tu não podes correr, podes pelo menos saltar.

1269. Si non damus beneficia nisi recepturi, intestatis moriendum sit! [Sêneca, De Beneficiis 4.11.6] Se só concedemos benefícios, se recebermos benefícios, devemos morrer sem deixar testamento!

1270. Si non est, egeo. Se me falta alguma coisa, passo sem ela. VIDE: Si quid est quod utar, utor; si non est, egeo.

1271. Se non habes aes, miser es, et pinguia non es. Se não tens dinheiro, és um coitado, e não comes comida abundante. Quem não tem dinheiro, não come rapadura. Sem dinheiro nada se alcança.

1272. Si non habes, non vales. [Eiselein 219] Se não tens, não podes. Quem não tem, não é. Quem tem dinheiro, tem graça e amigos.

1273. Si non habes satis, memento paupertatis. Se não tens o que te baste, lembra-te da pobreza.

1274. Si non morderis, cane quid latrante vereris? [Trench, Proverbs] Se tu não és mordido, por que tens medo do cão que late? Cão que late não morde. Ladre-me o cão, mas não me morda. VIDE: Quid nocet latratus canis, si non mordeat? Verba cutem non laniant.

1275. Si non mutuo, inimicus ero; si repeto, amicitias perdo. Quid ergo melius est? Non mutuando inimicum habere, quam mutuum perdere et inimicitias nihilominus incurrere. [VES 63] Se não empresto, serei considerado inimigo; se cobro, perco a amizade. O que então é melhor? Não emprestar e ter um inimigo do que perder o empréstimo e ainda fazer inimizades.

1276. Si non nova, saltem nove. Se não forem coisas novas, que sejam pelo menos de forma nova. VIDE: Antiqua nove. Non nova, sed nove.

1277. Si non obstatur, permittitur. [Cícero, Philippica 13.14] Se não se impede, permite-se. O que não é proibido é permitido.

1278. Si non poscatur, vili res nulla paratur. [Pereira 119] Se não é pedido, nada é dado ao infeliz. Quem não pede, Deus não ouve. Quem não fala, não o ouve Deus.

1279. Si non possis quod velis, velis id quod possis. [Brewer, The Dictionary of Phrase and Fable] Se não puderes como quiseres, deves querer o que puderes. Se não puderes o que quiseres, faze o que puderes. Não faça passos largos quem tem perna curta. VIDE: Quando id fieri non potest quod vis, id velis quod possis. Qui non potest quod vult, velle oportet quod potest. Quoniam non potest fieri id quod vis, id velis quod possit. Si non potes ut vis, utcumque potes facito. Si non ut volumus, tamen ut possumus.

1280. Si non possum flectere superos, commovebo inferos. Se eu não conseguir dobrar os deuses superiores, comoverei os deuses infenais. VIDE: Acheronta movebo, flectere si nequeo superos. Flectere si nequeo superos, Acheronta movebo. Si nequeo flectere superos, Acheronta movebo.

1281. Si non potes bovem, asinum agito. [Schottus, Adagia 66] Se não puderes usar um boi, usa um burro. Quem não pode como quer faça como puder. VIDE: Bovem si nequeas, asinum agas. Si bovem non possis, asinum agas. Si bovem non potes, asinum age. Si nequeas bovem, asinum agito. Si non queas boves, agas asinos licet.

1282. Si non potes intellegere, crede ut intellegas. Praecedit fides, sequitur intellectus. [S.Agostinho, Sermones 110.1] Se não podes entender, crê para entenderes. A fé precede, o entendimento acompanha. VIDE: Crede ut intellegas. Credimus enim ut cognoscamus, non cognoscimus ut credamus. Credo ut intellegam, non intellego ut credam. Intellege ut credas. Neque enim quaero intellegere, ut credam, sed credo ut intellegam. Noli quaerere intellegere ut credas, sed crede ut intellegas; quoniam nisi credideritis, non intellegetis. Si non credideritis, non intellegetis.

1283. Si non potes te talem facere qualem vis, quomodo poteris alium ad tuum habere beneplacitum? [Tomás de Kempis, De Imitatione Christi 1.16.6] Se não te podes fazer tal como queres ser, de que modo podes fazer que outro tenha tua aprovação?

1284. Si non potes ut vis, utcumque potes facito. [Grynaeus 605] Se não podes como queres, faze da maneira que podes. Se não puderes o que quiseres, faze o que puderes. VIDE: Quando id fieri non potest quod vis, id velis quod possis. Qui non potest quod vult, velle oportet quod potest. Quoniam non potest fieri id quod vis, id velis quod possit. Si non possis quod velis, velis id quod possis. Si non ut volumus, tamen ut possumus.

1285. Si non potest aere, luat pelle. Se não pode pagar em dinheiro, pague com a pele. Quem não pode pagar do bolso, pague com sua pele. VIDE: Qui non habet in aere, luat in corpore. Qui non habet in nummis, luat in corpore.

1286. Si non prosunt singula, multa iuvant. [Rabelais, Gargantua 3.42] Se coisas isoladas não resolvem, muitas reunidas ajudam. Si non prosunt singula, iuncta iuvant.

1287. Si non properaveris, pervenies. Se não correres, chegarás lá. Quem corre, cansa; quem anda, alcança.

1288. Si non queas boves, agas asinos licet. [Schottus, Adagia 609] Se não puderes usar bois, podes usar burros. Quem não pode como quer, faça como puder. VIDE: Bovem si nequeas, asinum agas. Si bovem non possis, asinum agas. Si bovem non potes, asinum age. Si non potes bovem, asinum agito.

1289. Si non rite factum est, inofficiosum testamentum est. [Isidoro, Etymologiae 5.24] É inoficioso o testamento, se não seguiu as formalidades legais. VIDE: Quod non rite factum est, pro infecto habetur.

1290. Si non se continent, nubant. [Vulgata, 1Coríntios 7.9] Se não têm o dom da continência, casem-se. É melhor casar que arder. VIDE: Melius est enim nubere quam uri. Qui se continere non potest, habeat uxorem suam.

1291. Si non tangent illum parva, ne maiora quidem; si non tangent pauca, ne plura quidem. [Sêneca, De Constantia Sapientis 15.2] Se coisas pequenas não o tocarem, nem as maiores o tocarão; se não o tocar o pouco, também não o tocará o muito.

1292. Si non ungitur axis, tardius incoeptum continuatur iter. [DAPR 646; Binder, Thesaurus 2906] Se não se unta o eixo, demora-se a percorrer o caminho iniciado. Quem seu carro unta seus bois ajuda. Quem unta amolenta. VIDE: Dum caret unguento, currus vadit pede lento. Experto credas, si perbene ungitur axis, inceptum cito tunc continuatur iter.Rota plaustri male uncta stridet. Quisquis habet nummos, secura navigat aura. Unctus si fuerit currus, sine murmure vadit.

1293. Si non ut volumus, tamen ut possumus. [Aristófanes / Eiselein 348] Se não como queremos, seja como podemos. Se não puderes o que quiseres, faze o que puderes. VIDE: Quando id fieri non potest quod vis, id velis quod possis. Qui non potest quod vult, velle oportet quod potest. Quoniam non potest fieri id quod vis, id velis quod possit. Si non possis quod velis, velis id quod possis. Si non potes ut vis, utcumque potes facito.

1294. Si non valet ut actum est, valeat ut valere potest. Se não vale como foi feito, valha como puder valer.

1295. Si non vincis parva et levia, quando superabis difficiliora? [Tomás de Kempis, De Imitatione Christi 1.13.20] Se não vences as coisas pequenas e fáceis, quando conseguirás superar as mais difíceis?

1296. Si non vis audire, nec regnes. [Rezende 6330] Se não queres ouvir, não governes. O bom juiz ouve o que cada um diz. Si non vis audire, noli ergo regnare.

1297. Si non vis esse lupus, noli eius pelle vestiri. Se não queres ser lobo, não lhe vistas a pele. Quem não quer ser lobo não lhe vista a pele.

1298. Si non vis intellegi, debes neglegi. [Tosi 47] Se não queres ser entendido, deves ser ignorado. Si non vis intellegi, cur vis legi? Se não queres ser entendido, por que queres ser lido? Si non vis intellegi, non debes legi. Se não queres ser entendido, não deves ser lido.

1299. Si nosmetipsos diiudicaremus, non utique iudicaremur. [Vulgata, 1Coríntios 11.31] Se nós nos julgássemos a nós mesmos, não seríamos julgados.

1300. Si novos parabis amicos, veterum ne oblitus sis. [Publílio Siro] Se fizeres novos amigos, não te esqueças dos velhos.

1301. Si numeres anno soles et nubilia toto, invenies nitidum saepius esse diem. [Ovídio, Tristia 5.8.31] Se contares os dias de sol e os nublados durante todo o ano, verificarás que com mais freqüência o dia é de sol.

1302. Si nummus est tibi, parebunt omnia. [Schottus, Adagia 619] Se tens dinheiro, tudo aparecerá. Se és rico, corre-te tudo à mercê. Quem tem dinheiro quebra penedos. Quem dinheiro tiver fará o que quiser. Quem de dinheiro dispuser, será o que quiser. [Gregório Matos] VIDE: Omnia pecunia effici posse. Omnia potest pecunia. Pecunia impetrat omnia.

1303. Si nutat fundamentum, nutat totum aedificium et corruit. Se se abalam os alicerces, abala-se todo o edifício e desaba.

1304. Si occurreris bovi inimici tui, aut asino erranti, reduc ad eum. [Vulgata, Êxodo 23.4] Se encontrares o boi do teu inimigo, ou o seu jumento, desgarrados, leva-lhos.

1305. Si omnes consentiunt, ego non dissentio. Se todos concordam, eu não discordo.

1306. Si omni anno unum vitium exstirparemus, cito viri perfecti efficiremur. [Tomás de Kempis, De Imitatione Christi 1.11.15] Se cada ano eliminarmos um vício, logo nos transformaremos em homens perfeitos.

1307. Si omnia facienda sint, quae amici velint, non amicitiae tales, sed coniurationes putandae sunt. [Cícero, De Officiis 3.44] Se se tivesse a obrigação que fazer tudo que os amigos quisessem, isso não deveria ser considerado amizade, mas conjuração.

1308. Si omnis barbatus foret in orbe beatus, in mundi circo non esset praestantior hirco. [Rezende 6336] Se todo barbado da cidade fosse feliz, no circo do mundo não haveria ninguém mais favorecido que o bode. VIDE: Si bene barbatum faceret sua barba beatum, nullus in hoc circo queat esse beatior hirco. Si quem barbatum faceret sua barba beatum, in mundi circo non esset sanctior hirco.

1309. Si operam medicamentis exspectas, oportet vulnus detegas. [Boécio, De Consolatione Philosophiae 1. Prosa 4.1] Se esperas resultado do remédio, é preciso que mostres a ferida. Si opus medicantis exspectas, vulnus detegas oportet.

1310. Si opulentus it petitum pauperioris gratiam, pauper metuit. [Plauto, Aulularia 246] Se o rico vai pedir um favor ao pobre, o pobre fica com medo. Se o poderoso roga, rogando manda. VIDE: Blando vis latet imperio. Cogit rogando, cum rogat potentior. Potestas et si supplicet, cogit. Potestas, non solum si invitet, sed etiam si supplicet, cogit. Qui rogat potentior, rogando cogit.

1311. Si pace frui volumus, bellum gerendum est. [Cícero, Philippicae 7.6.19] Se queremos gozar da paz, é preciso fazer a guerra. Não tem seguro o seu estado o rei desarmado. VIDE: Pacis tempore, cogitandum de bello. Qui desiderat pacem, praeparet bellum. Si vis pacem, para bellum. Solum bellum gignit pacem. Spes pacis affulget, cum serio bellum geritur. Suscipienda quidem bella sunt ob eam causam, ut sine iniuria in pace vivatur. Tempore pacis cogitandum de bello.

1312. Si panem dederis tristis, et panem et meritum perdidisti. [S.Agostinho, In Psalmum 42 / Schottus, Adagialia Sacra 112] Se tiveres dado o teu pão com tristeza, perdeste tanto o pão como o mérito.

1313. Si pares invitus, servus es; minister, si volens. [Publílio Siro] Se obedeces contra a vontade, és um servo; se obedeces de boa vontade, és um servidor.

1314. Si paret, condemna; si non paret, absolve. [Jur] Se a culpa está clara, condena; se não está, absolve.

1315. Si parva despiciamus, magna non comprehendemus: fit unusquisque dives et parva et magna colligens. [S.João Crisóstomo / Bernardes, Luz e Calor 1.105] Se desprezarmos as coisas pequenas, não conseguiremos as grandes: uma pessoa fica rica ajuntando os poucos e os muitos.

1316. Si parva licet componere magnis. [Virgílio, Georgica 4.176] Se for permitido comparar as coisas pequenas às grandes.