DICIONÁRIO DE EXPRESSÕES E FRASES LATINAS
Compilado por HENERIK KOCHER
Home - Introdução - Bibliografia - Abreviaturas
A B C D E F G H I L M N O P Q R S T U VZ
C1 C2 C3 C4 C5 C6 C7 C8 C9 C10 C11
C11: 2001-2282
2001. Cum ludus allubescit, incidendus est. [Binder, Thesaurus 645] Quando a brincadeira está agradando, deve ser interrompida. ■Brinca, mas não ofende.
2002. Cum lupus addiscit psalmos, desiderat agnos. Quando o lobo recita salmos, está querendo cordeiros. ■Quando a raposa estiver fazendo sermão, cuidado com a tua galinha.
2003. Cum magna voluptate. Com grande prazer.
2004. Cum magno commodo. Com grande proveito.
2005. Cum maiore ratione. Com maior razão.
2006. Cum mare compositum est, securus navita cessat. [Ovídio, Ars Amatoria 259] Quando o mar está tranqüilo, o marinheiro despreocupado relaxa.
2007. Cum melius et utilius sit in tempore occurrere quam post causam vulneratam quaerere remedium. [Henry de Bracton, De Legibus et Consuetudinibus Angliae 228] É muito melhor e mais útil ir ao encontro do perigo do que procurar remédio depois que o mal tiver sido feito. ■Mais vale prevenir que remediar. ■Ao perigo com tento e ao remédio com tempo. VIDE: ●Melius est intacta iura servare, quam post vulneratam causam remedium quaerere.
2008. Cum mente et malleo. [Divisa da Escola de Minas de Ouro Preto] Com a inteligência e com o martelo.
2009. Cum mercede labor gratior esse solet. [Binder, Thesaurus 646] Com recompensa, o trabalho costuma ser mais agradável. ■Todo trabalho merece recompensa.
2010. Cum Minerva etiam manus move. [Apostólio 17.77] Mesmo que estejas com Minerva, trata de mover as mãos. ■Deus ajuda a quem se ajuda. ■A Deus rogando e com o maço dando. ■Põe tu a mão, e Deus te ajudará. ●Cum Minerva manum quoque move. [Erasmo, Adagia 1.6.18] ●Cum Minerva et manum move. ●Cum Minerva manus etiam move. [Schottus, Adagia 537] ●Cum Minerva manus quoque movenda est. VIDE: ●Ad opus manum admovendo fortunam invoca. ●Adesse gaudet, sed laboranti, Deus. ●Deus facientes adiuvat. ●Deus laborantibus opem fert prospere. ●Deus laborantes ope adiuvat sua. ●Dii facientes adiuvant. ●Facientes Deus adiuvat. ●Fortunam ut ars, fortuna ita artem amat invicem. ●Huic qui laborat, Numen adesse assolet. ●Manum admoventem Deum quemvis invocare debere. ●Manum admoventi fortuna est imploranda. ●Manum admoventi fortuna est invocanda. ●Manum admoventi sunt vocanda numina. ●Minerva auxiliante, manum etiam admove. ●Nunc ipse quid peragito, dein deos voca. ●Nunc ipse quid peragito, dein Deum voca. ●Quisquis laborat, huic manum praebet Deus. ●Sine opera tua, nihil di facere possunt.
2011. Cum moritur dives concurrunt undique cives; pauperis ad funus vix currit clericus unus. [Binder, Thesaurus 648] Quando morre um rico, corre gente de toda parte; ao enterro do pobre, dificilmente vai um único padre. ■Ao rico mil amigos se deparam; ao pobre, seus irmãos o desamparam. ■Para gente pobre, nem repique, nem dobre. ●Cum moritur dives concurrunt undique cives; pauperis ad funus vix vadit clericus unus. [Rezende 1052] ●Cum moritur dives concurrunt undique cives, aes sonat, urbs plorat, presbyter orat; cum moritur pauper, sequitur vix unus et alter; pauperis ad funus vix currit clericus unus. [Eiselein 526] Quando morre o rico, corre gente de toda parte, soa o sino, a cidade chora, o padre ora; quando morre o pobre, vai quanto muito um ou dois; ao enterro do pobre, vai no máximo um único padre. VIDE: ●Pauperis ad funus vix currit clericus unus.
2012. Cum mortui non mordent, iniquum est ut mordeantur. Já que os mortos não mordem, é injusto que sejam mordidos. ■Não batas em homem morto. VIDE: ●Mortui non mordent. ●Mortuis non convinciandum.
2013. Cum mortuis conversari. [Grynaeus 203] Conversar com mortos. (=Ler livros de autores antigos).
2014. Cum mortuis non nisi larvas luctari. [Plínio Antigo, Naturalis Historia, Praefatio 31] Com os mortos só os fantasmas lutam. ●Cum mortuis non nisi larvae luctantur. [Polydorus, Adagia]
2015. Cum mortuo verba facit. Ele fala a um cadáver. ■Perde seu latim. VIDE: ●Mortuo verba facis. ●Mortuis verba das. ●Mortuo fabellam ad aures narras. ●Verba facit emortuo. ●Verba fiunt mortuo.
2016. Cum mula pepererit. [Suetônio, Vita Galbae 4; Erasmo, Adagia 1.5.83] Quando a mula parir. ■Quando a galinha criar dentes. ●Cum muli pariunt. Quando as mulas parem. VIDE: ●Ad calendas Graecas. ●Mula ubi pepererit.
2017. Cum multo desiderio. [Vulgata, 1Tessalonicenses 2.17] Com grande desejo.
2018. Cum mutis magistris loqui. [Grynaeus 203] Conversar com mestres mudos. (=Ler livros).
2019. Cum necessitate ne di quidem pugnant. [Schottus, Adagia 24] Contra o inevitável nem mesmo os deuses lutam. ■A necessidade não tem lei. VIDE: ●Adversum necessitatem ne di quidem resistunt. ●Necesse ne vitet quidem vel Iuppiter. ●Necessitatem ne deos quidem cogere posse. ●Necessitatem ne dii quidem superant.
2020. Cum nocet amicus, nihil ab hoste discrepat. [Grynaeus 417] O amigo, quando nos prejudica, em nada difere do inimigo. ■Deus me guarde dos amigos, que dos inimigos me guardo eu. ■Choram olhos de teu amigo, e ele enterrar-te-á vivo.
2021. Cum non exemplis sed legibus iudicandum est. [Codex Iustiniani 7.45.13] Não se deve julgar pelos precedentes, mas pelas leis.
2022. Cum non patet alia via, licet privato occupare omne debitum a debitore. [Pe. Francisco de Vitoria] Quando não se vê outro caminho, é permitido ao cidadão tomar ao devedor o que lhe é devido.
2023. Cum non sis Syrus, ne Syrum agas. [Apostólio 12.92] Se não és sírio, não ajas como sírio. ■Quem não quer ser lobo não lhe vista a pele. VIDE: ●Syrus cum non sis, ne syrissa.
2024. Cum notis variorum. Com comentários de vários (autores). VIDE: ●Variorum.
2025. Cum nullus sit morbus, nulla medela opus. [Grynaeus 422] Se não há doença, não há necessidade de remédio. ●Cum nullus sit morbus, nulla medela indigeamus. [Grynaeus 422] Quando não há doença, não precisamos de nenhum remédio. VIDE: ●Indigent infirmi medici auxilium. ●Infirmi medicina opus habent. ●Non egent qui sani sunt medico, sed qui male habent. ●Non est opus sanis medicus, sed male habentibus. ●Non est opus valentibus medicus, sed male habentibus. ●Non necesse habent sani medico, sed qui male habent. ●Quorum corpus aegrotat, iis medico opus est. ●Recte qui valeat, medicae non indigus artis. ●Sanus non eget medico, sed male habens.
2026. Cum omnia Deus possit, suscitare virginem non potest post ruinam. [S.Jerônimo, Epistula ad Eustochium / Stevenson 325] Embora Deus possa tudo, não pode reerguer uma virgem depois da queda.
2027. Cum omnia quae excesserunt modum noceant, periculosissima felicitatis intemperantia est. [Sêneca, De Providentia 4.10] Embora todos os excessos sejam prejudiciais, o mais perigoso é a felicidade ilimitada.
2028. Cum omnia vitia senescunt, sola avaritia iuvenescit. [DAPR 706] Enquanto todos os vícios envelhecem, somente a avareza rejuvenesce. ■Quando todo vício envelhece, a avareza reverdece. VIDE: ●Cum cetera vitia senescant in homine, sola avaritia iuvenescit.
2029. Cum omnis arrogantia odiosa est, tum illa ingenii atque eloquentiae multo molestissima. [Cícero, De Divinatione 11] Toda arrogância é odiosa, mas a arrogância do talento e da eloqüência é uma das mais desagradáveis.
2030. Cum onere. Com ônus.
2031. Cum oscitat unus, statim oscitat et alter. [Manúcio, Adagia 867] Quando um boceja, imediatamente boceja também o segundo. (=O que um faz é logo imitado por outro). VIDE: ●Oscitante uno, deinde oscitat et alter. ●Uno oscitante et alter oscitat statim. ●Uno oscitante alter participat.
2032. Cum pane et vino conficietur iter. [Rezende 1056] Com pão e vinho se completará a viagem. ■Com pão e vinho se anda caminho.
2033. Cum par scientia sit, utiliorem medicum esse amicum, quam extraneum. [Celso, De Medicina, Proemium 73] No caso de a competência ser igual, é mais útil que o médico seja um amigo do que um estranho.
2034. Cum parco fueris iusta ratione triparcus. [Medina 585] Com o avaro, serás, com justa razão, três vezes avaro. ■A ruim, ruim e meio.
2035. Cum pare contendere anceps est, cum superiore furiosum, cum inferiore sordidum. [Sêneca, de Ira 2.34.1] Lutar com o igual é perigoso, com o mais forte é loucura; com o mais fraco é vergonhoso. ●Cum pare contendere indecens, cum superiore furiosum, cum inferiore sordidum. [Publílio Siro] Lutar com o igual é inconveniente, com o mais forte é loucura, com o mais fraco, vergonhoso.
2036. Cum parvula est, bona videtur spina. [Erasmo, Adagia 3.3.75] O espinheiro, quando é pequenino, parece bonzinho. ■De jovem anjo, velho diabo. VIDE: ●Bona spina iam tum cum parvula est se prodit.
2037. Cum pauca legat, pauca scit. Como lê pouco, sabe pouco. VIDE: ●Qui pauca legit, pauca scit.
2038. Cum pauper diviti donat, tunc diabolus ridet. ■Quando o pobre dá ao rico, o diabo ri.
2039. Cum periclo inferior quaerit, quod superior occulit. [Publílio Siro] Corre risco o mais fraco quando quer saber o que o mais forte lhe esconde.
2040. Cum pertinentiis. [Broom 367] Com as coisas pertinentes.
2041. Cum pessimis ne publica insistas via. [Schottus, Adagia 613] Com gente ruim não andes em via pública. ■Quem anda com traça, traça o come. VIDE: ●Cum improbis viris iter cave ineas.
2042. Cum pirum maturescit, decidit vel in caenum. Quando a pera fica madura, cai até na lama. ■A pera, quando madura, há de cair. ■A peixe fresco, gasta-o cedo; e tendo tua filha crescido, dá-lhe marido. VIDE: ●Cum sunt matura, pira sunt ruitura. ●Dum pirum maturuit, decidit vel in caenum. ●Dum sunt matura, pira sunt breviter ruitura. ●Pira, dum sunt matura, sponte cadunt.
2043. Cum plerique boves stimulent, est rarus arator. [Schottus, Adagia 587] Embora muitos aguilhoem os bois, é raro o lavrador. ■Muitos falam e exortam, mas poucos obram. VIDE: ●Multi qui boves stimulent, pauci aratores. ●Multi qui tauros stimulent, sed rarus arator. ●Multi boum stimulatores pauci autem terrae aratores. ●Qui tauros stimulent multi, sed rarus arator. ●Qui taurum stimulent multi, sed rarus arator.
2044. Cum plus sint potae, plus potiuntur aquae. Quanto mais água se bebe, mais águas são bebidas. (=A sentença se refere à sede de saber). ■Quanto mais água, mais sede. ■Bebedice de água nunca se acaba. ●Cum plus sint potae, plus sitiuntur aquae. Quanto mais água se bebeu, mais se tem sede de água. VIDE: ●Quo plus sunt potae, plus sitiuntur aquae.
2045. Cum posces, posce latine. [Juvenal, Satirae 11.148] Quando pedires, pede em latim.
2046. Cum praecedit opus merces numerata futurum, artificis frigent manus. [Pereira 05] Quando o pagamento precede a obra a ser feita, as mãos do artífice perdem a força. ■A obra pagada, braços quebrados. ■Pagamento adiantado, pagamento vicioso.
2047. Cum prima luce. [Cícero, Ad Atticum 4.3.5] Com a primeira luz. Ao amanhecer.
2048. Cum principe non pugnandum. [Erasmo, Adagia 3.9.69] Não se deve disputar com o príncipe. ■Com teu amo não jogues as peras. ■Não dês murro em ponta de faca. VIDE: ●Cum domino semper pugna sinistra fuit. ●Fuge lites cum viro maiore. ●Habeas nunquam magno cum principe litem. ●Lites cum rege molestae. ●Maiorem virum cave. ●Maiorem vitato virum. ●Nemo potentes aggredi tutus potest. ●Non habeas unquam magno cum principe litem: cum domino semper pugna sinistra fuit. ●Offensa potentium periculosa. ●Potenti irasci, sibi periclum est quaerere. ●Semper vitato potentem.
2049. Cum privilegio. Com privilégio.
2050. Cum pro amico contra ius et contra quam licet, salva tamen libertate atque pace, faciendum est? [Aulo Gélio, Noctes Atticae 1.3] Quando, em favor de um amigo, devo agir contra a lei e contra o que é permitido, respeitada a liberdade e a paz, devo fazê-lo?
2051. Cum probis potius, quam cum improbis vivere vanidicis. [Plauto, Trinummus 275] É melhor viver com homens honestos do que com desonestos e mentirosos.
2052. Cum prohibetur aliquid, prohibentur etiam media ad illud tendentia. [Jur / L.Volkmar, Paroemia et Regulae Juris 268] Quando se proíbe alguma coisa, proíbem-se também os meios para se chegar a ela.
2053. Cum prophetia defecerit, dissipabitur populus. [Vulgata, Provérbios 29.18] Quando faltar a profecia, dissipar-se-á o povo.
2054. Cum quibus. Com quê. Com que recursos. (=Emprega-se a expressão cum quibus para significar dinheiro).
2055. Cum quid bonum feceris, causam non tibi, sed diis ascribe. [Bias / Rezende 1059] Quando fizeres algo de bom, não atribuas a causa a ti, mas aos deuses.
2056. Cum quid nescitur, quaerere quemque decet. Quando não se sabe alguma coisa, convém perguntar. ■Quem não sabe, pergunta. ■Ninguém se envergonhe de perguntar o que não sabe. VIDE: ●Dum quid nescitur, quaerere quemque decet.
2057. Cum quid prohibetur, prohibentur omnia, quae sequuntur ex illo. [Jur / L.Volkmar, Paroemia et Regulae Juris 268] Quando se proíbe alguma coisa, proíbe-se tudo que dela deriva.
2058. Cum quid una via prohibetur alicui, ad id alia via non debet admitti. [Jur / L.Volkmar, Paroemia et Regulae Juris 268] Quando se proíbe a alguém fazer alguma coisa de certo modo, não deve ser admitido outro modo de fazer.
2059. Cum quis in ius succedit alterius, iustam ignorantiae causam censetur habere. [Jur / T.M.J.Gousset, Principes du Droit Canonique 499] Quando alguém sucede no direito de outrem, considera-se ter justa causa de desconhecimento.
2060. Cum quis mutare aliquid volet, paulatim debebit assuescere. [Celso, De Medicina 3.1] Quando alguém quiser mudar alguma coisa, deverá acostumar-se gradualmente.
2061. Cum quo aliquis iungitur, talis erit. [Arnóbio, Comentário aos Salmos / Tosi 1329] Com quem alguém se liga, como ele será. ■Com qual te achares, com tal te afazes. ■Dize-me com quem vais, dir-te-ei o que farás. VIDE: ●Ex socio cognoscitur vir. ●Semper eris similis cum quibus esse cupis.
2062. Cum quod ago non valet ut ago, valeat quantum valere potest. [Jur / Black 488] Quando o que faço não tem efeito como eu o faço, que tenha o efeito que possa ter.
2063. Cum quod datur spectabis, et dantem aspice. [Sêneca, Thyestes 415] Quando olhares o que te é dado, olha também quem dá.
2064. Cum re opus est, nihil prosunt verba. [Grynaeus 92] Quando se precisa de dinheiro, palavras não adiantam de nada. VIDE: ●Re opitulandum, non verbis.
2065. Cum re praesenti deliberandum est. [Quintiliano, Institutio Oratoria 9.117] Deve-se deliberar diante do fato.
2066. Cum receditur a littera, iudex transit in legislatorem. [Bacon, Advancement of Learning 2.18.8] Quando se afasta da letra (da lei), o juiz passa a legislador.
2067. Cum recordor quod sum cinis, et quod cito venit finis, sine fine pertimesco, et ut cinis refrigesco. [Tomás de Celano, Meditatio Animae Fidelis / Rezende 1062] Quando me lembro de que sou cinza, e que cedo virá meu fim, sem fim me ponho a tremer e me torno frio como a cinza.
2068. Cum recte vivas, ne cures verba malorum. [Dionísio Catão, Disticha 3.2] Se vives honestamente, não te preocupes com as palavras dos maldizentes. ■Cumpre o teu dever, aconteça o que acontecer. ■Cumpre sempre teu dever, se não te queres arrepender. VIDE: ●Conscia mens recti famae mendacia ridet.
2069. Cum reo fugere liceat, iudicium minime quaerere oportet. [Apostólio 8.63] Quando à parte é permitido fugir, de maneira nenhuma convém procurar demanda. ■Melhor é mau concerto que boa demanda.
2070. Cum repetas inimicum amicum beneficio invenias tuo. [Plauto, Trinummus 1017] Se cobras teu dinheiro, do amigo que beneficiaste farás um inimigo. ■Amigo ao pedir, inimigo ao restituir. VIDE: ●Si praestabis, non habebis; si habebis, non tam cito; si tam cito, non tam bonum; si tam bonum, perdes amicum.
2071. Cum Romam venio, ieiuno sabbato; cum hic sum, non ieiuno; sic etiam tu, ad quam forte ecclesiam veneris, eius morem serva, si cuiquam non vis esse scandalum, nec quemquam tibi. [S.Ambrósio, Epistulae 36.14] Quando vou a Roma, jejuo no sábado; quando estou aqui (em Milão), eu não jejuo; assim tu também seguirás o costume de qualquer igreja que visites, se não quiseres ofender ou ser ofendido.
2072. Cum sale et sole omnia fiunt. [Mota 213] Tudo se faz com sal e sol. ■Sol e sal livram a gente de muito mal.
2073. Cum sale panis latrantem stomachum bene leniet. [Horácio, Sermones 2.2.17] Pão com sal acalmará o estômago reclamador. VIDE: ●Latrantem stomachum panis bene leniet.
2074. Cum sancto sanctus eris, et cum viro innocente innocens eris. [Vulgata, Salmos 17.26] Tu serás santo com o santo, e serás inocente com o varão inocente. ■Dize-me com quem vais, dir-te-ei o que farás. ■Quem com coxo anda, aprende a mancar. ■Quem com morcegos anda, dorme de cabeça para baixo. VIDE: ●Botrus oppositus botro maturescit. ●Botrus iuxta botrum maturescit. ●Tales plerumque evadimus, quales sunt ii cum quibus sociamus. ●Talis quisque est, quales quibuscum familiaris.
2075. Cum sapiente loquens perpaucis utere verbis. [Columbano] Ao falar com um homem sábio, usa pouquíssimas palavras. ■Para o bom entendedor, meia palavra basta. VIDE: ●Dictum sapienti sat est. ●Est satis atque superest verbum sapientibus unum. ●Et satis et superest verbum sapientibus unum. ●Intellegenti pauca. ●Intellegenti satis dictum est. ●Sapienti dictum sat est. ●Sapienti pauca. ●Sapienti sat! ●Strenuis abunde dictum puta. ●Verbum sapienti sat est. ●Verbum sat sapienti!
2076. Cum sarcinis enatat. Salva-se do naufrágio com a bagagem. (=Diz-se de quem se salva do perigo com todos os seus bens). ●Cum sarcinis nemo enatat. Com a bagagem ninguém escapa nadando. VIDE: ●Nemo cum sarcinis enatat.
2077. Cum satur est aries socios capite impetit omnes. [Pereira 105] Quando o carneiro está farto, dá cabeçadas em todos os companheiros. ■Farto está o carneiro quando marra com o companheiro.
2078. Cum satur est felis, se totum lambere gaudet. [Pereira 98] Quando o gato está farto, gosta de lamber-se todo. ■Bem se lambe o gato, depois de farto.
2079. Cum satur est venter, cantat quicumque libenter. [Pereira 97] Quando o ventre está farto, qualquer um canta satisfeito. ■Bem canta Marta, depois de farta. ●Cum satur est venter, laetum caput est mihi semper. Quando minha barriga está farta, minha cabeça se alegra. VIDE: ●Dum satur est venter, gaudet caput inde libenter. ●Dum satur est venter, laetum caput est mihi semper.
2080. Cum sciam nihil esse in vita proprium mortali datum. [Lucílio, Saturae 27.701] Embora eu saiba que nada nesta vida é dado ao mortal como sua propriedade. VIDE: ●Nihil esse in vita proprium mortali datum.
2081. Cum sciamus nos morituros esse, quare non vivamus? [Petrônio, Satiricon 72.2] Já que sabemos que vamos morrer, por que não aproveitamos a vida?
2082. Cum se ipse vincit sapiens, minime vincitur. [Publílio Siro] O sábio, quando vence a si mesmo, não é de maneira nenhuma vencido. ●Cum sese vincit sapiens, minime vincitur.
2083. Cum semel invasit senectus, regressum non habet, nec reviviscere aut repubescere potest. [Columela, De Re Rustica 2.1] Quando a velhice ataca, não tem retorno, nem pode reviver, nem rejuvenescer. VIDE: ●Senectus cum semel invasit, regressum non habet.
2084. Cum senior est confectus equus, da cycla minora. [Schottus, Adagia 583] Quando o cavalo chega à velhice, dá-lhe carroça menor. ■A rês velha, aliviar-lhe a carga. VIDE: ●Adde rotas vetulo leviores usque caballo. ●Equo senescenti minora cycla admove. ●Nempe senescenti leviora impone caballo. ●Senibus labores corporis sunt minuendi. ●Trade senescenti iam cycla minora caballo.
2085. Cum silentio. Com silêncio. Em silêncio. Cum silentio admirantium. [Amiano Marcelino, Historiae 18.5.7] Com o silêncio dos que o admiravam.
2086. Cum silices, cum dens patientis aratri depereant aevo, carmina morte carent. [Ovídio, Amores 1.15.31] Enquanto as pedras e os dentes do tenaz arado se gastam com o tempo, os poemas desconhecem a morte.
2087. Cum sis faber, opera haud facis fabrilia. [Eurípides / Schottus, Adagia 623] Embora sejas ferreiro, não fazes ferragens. VIDE: ●Faber cum sis non tractas fabrilia.
2088. Cum sis fur, alios esse fures suspicaris. [Pereira 117] Como és ladrão, julgas que os outros são ladrões. ■O ladrão julga que todos o são. VIDE: ●Cum sit fur, alios esse fures suspicatur. ●Esse sibi similes alios fur iudicat omnes.
2089. Cum sis incautus, nec rem ratione gubernes, noli Fortunam, quae non est, dicere caecam. [Dionísio Catão, Disticha 4.3] Se não és precavido e não administras teus bens racionalmente, não digas que a sorte é cega, pois ela não existe.
2090. Cum sis nanus, cede. [Erasmo, Adagia 4.3.29] Já que és anão, recua. ■Quando a força é desigual, antes fugir que ficar mal. VIDE: ●Adversus leonem capra pugnam non ineat. ●Adversus leonem damae pugnam ineunt. ●Nanus cum sis, cede. ●Ne ad pugnam vocet aquilam luscinia. ●Ne capra contra leonem pugnet. ●Non cum leone capra decertem fero. ●Non cum leone caprea pugnare audeas. ●Pumilio cum sis, cede.
2091. Cum sis natus ingenuus, ne moribus agas servum et barbarum. [Grynaeus 175] Já que nasceste livre, não te comportes como servo ou estrangeiro.
2092. Cum sit fur, alios esse fures suspicatur. Por ser ladrão, julga que os outros são ladrões. ■O ladrão julga que todos o são. VIDE: ●Alios ex ingenio suo metitur. ●Cum sis fur, alios esse fures suspicaris. ●Esse sibi similes alios fur iudicat omnes. ●Ex sua natura fingit ceteros.
2093. Cum sit hoc natura commune animantium, ut habeant libidinem procreandi, prima societas in ipso coniugio est, proxima in liberis, deinde una domus, communia omnia; id autem est principium urbis et quasi seminarium rei publicae. [Cícero, De Officiis 1.54] Como, pela natureza, é comum aos animais terem o desejo de procriar, a primeira sociedade está no próprio matrimônio, a seguinte nos filhos, em conseqüência uma casa única, todas as coisas comuns; isto é o princípio da cidade, e como que a sementeira do país. VIDE: ●Prima societas in ipso coniugio est.
2094. Cum sit patens iter, requiris semitam. [Schottus, Adagia 617] Embora a estrada esteja à tua frente, procuras um atalho. ■Estás na igreja e não vês os santos. VIDE: ●Cum adsit via, semitam quaeris.
2095. Cum sol abest obmutesco. [Inscrição em quadrante solar] Quando o sol está ausente, fico mudo.
2096. Cum sol oritur, cunctis oritur. [Branco 62] Quando o sol nasce, nasce para todos. ■O sol, quando nasce, é para todos. ■O sol nasce para todos.