DICIONÁRIO DE EXPRESSÕES E FRASES LATINAS
Compilado por HENERIK KOCHER
Home - Introdução - Bibliografia - Abreviaturas
A B C D E F G H I L M N O P Q R S T U VZ
C1 C2 C3 C4 C5 C6 C7 C8 C9 C10 C11
C6: 1001-1200
1001. Conciliat nos primum natura deis, parentibus et patriae. [Cícero, De Haruspicum Responso 57, adaptado] A natureza nos vincula primeiro aos deuses, aos nossos pais e à pátria.
1002. Conciliatrix amicitiae, virtutis opinio. [Cícero, De Amicitia 37] O vínculo da amizade é a opinião que se tem das qualidades do amigo.
1003. Concinamus, o sodales. [Stevenson 1154] Cantemos juntos, ó colegas.
1004. Concitator et stimulator seditionis. [Cícero, Pro Domo Sua 11, adaptado] Um provocador e estimulador de revolta.
1005. Concitator multitudinis. [César, De Bello Gallico 8.21] Um incitador da multidão.
1006. Concitator turbae ac tumultus. Um provocador da turba e do tumulto. VIDE: ●Turbae ac tumultus concitatores fuerant.
1007. Conclamare ad arma. Dar o toque de atacar. VIDE: ●Ad pugnam canere.
1008. Conclamatum est! [Pereira 109] Acabou-se! É caso liquidado! ■Lá vai tudo quanto Marta fiou. ■Ao perdido, perder-lhe o sentido. ■Lá vai o russo e as canastras. VIDE: ●Actum est. ●Cum cane simul et lorum. ●Lorum una cum cane periit.
1009. Concluse et apte. Com exatidão e de acordo com as regras. ●Concluse apteque. [Cícero, Orator 53.1]
1010. Concolores aves facillime congregantur. [DAPR 514] Aves da mesma cor reúnem-se com muita facilidade. ■Aves da mesma pena andam juntas. ■Cada um procura o seu semelhante. ■Cré com cré, lé com lé. ■Cada qual folga com seu igual. ●Concolores aves plerumque simul volitant. Aves das mesmas cores geralmente voam juntas. VIDE: ●Assidet usque graculus graculo. ●Aves discolores raro simul volitant. ●Graculus graculo assidet. ●Monedulae semper monedula assidet. ●Pares cum paribus facillime congregantur. ●Pares cum paribus maxime congregantur. ●Parium cum paribus facilis congregatio est. ●Prope graculum saepe alter astat graculus. ●Semper graculus assidet graculo. ●Semper graculus cum graculo. ●Solent pares facile congregari cum paribus. ●Volatilia ad sibi similia conveniunt.
1011. Concordat cum scripto originali. Confere com o texto original. (=Assinada por autoridade competente, essa declaração, inserida na cópia de um documento, indica sua autenticidade). ●Concordat cum suo originali. Confere com o original. ●Concordat cum originali. ●Concordat cum originali approbrato. Confere com o original aprovado. VIDE: ●Haec editio cum suo exemplari typico plane concordat.
1012. Concordet sermo cum vita. [Sêneca, Epistulae Morales 75.4] Corresponda a linguagem à vida.
1013. Concordia amicitiae coniuncta. [Divisa] A concórdia reunida à amizade.
1014. Concordia civium murus urbium. A harmonia dos cidadãos é a muralha de defesa das cidades.
1015. Concordia discors. [Horácio, Epistulae 62.19] Harmonia discordante.
1016. Concordia domi pacem etiam foris praebuit. [Tito Lívio, Ab Urbe Condita 4.7] A harmonia interna proporcionou igualmente a paz com os vizinhos. ●Concordia domi, foris pax. No lar, a união; no mundo, a paz.
1017. Concordia fulciuntur opes etiam exiguae. [Erasmo, Adagia 3.8.64] Com a concórdia se fortalecem até os pequenos recursos. ■A união faz a força. VIDE: ●Coniuncti pollent etiam vehementer inertes. ●Multae manus onus levant.
1018. Concordia, industria, integritas. [Divisa dos Rotschild] União, trabalho, honestidade. ●Concordia, integritate, industria. [Divisa] Com união, honestidade e esforço.
1019. Concordia invicta. [Divisa] A união é invencível.
1020. Concordia nutrit amorem. A união alimenta o amor.
1021. Concordia parvae res crescunt, et opulentia lites. [Black 386] Pequenos recursos se multiplicam pela concórdia, e as disputas, pela opulência.
1022. Concordia pollent etiam vehementer inertes. [Grynaeus 124] Pela concórdia até os fracos adquirem muito poder. ■A união faz a força.
1023. Concordia prorsum. [Divisa] Avante em harmonia.
1024. Concordia res est in rebus maxime adversis utilis. Na adversidade, a coisa mais importante é a união.
1025. Concordia res parvae crescunt. [Divisa dos livreiros holandeses Elzevires] Com a concórdia crescem as coisas pequenas. ●Concordia parvae res crescunt; discordia maximae dilabuntur. [Salústio, Bellum Iugurthinum 10.2] Com a concórdia as pequenas empresas crescem, com a discórdia até as maiores se perdem. ●Concordia parvae res crescunt; discordia maximae corruunt. ●Concordia etiam pusilla coalescunt; discordia maxima dissipantur. VIDE: ●Discordia dilabuntur regna. ●Discordia non tantum parvae res non crescunt, sed etiam magnae res miserabiliter dilabuntur. ●Quam firma res est concordia, quamque imbecillis discordia! ●Ubi concordia, ibi victoria.
1026. Concordia vincit. [Divisa] A união vence.
1027. Concupiscentia itaque sapientiae deducit ad regnum perpetuum. [Vulgata, Sabedoria 6.20] O desejo de sabedoria conduz ao reino eterno.
1028. Concupiscunt autem homines et quae non possunt. [Sêneca, De Ira 1.3.2] Os homens desejam até o que não está no seu alcance.
1029. Concursus delictorum. [Jur] O concurso de crimes.
1030. Concursus delinquentium. [Jur] A co-autoria.
1031. Concussus surgo. [Divisa] Ergo-me quando sou sacudido.
1032. Condemnabit te os tuum, et non ego. [Vulgata, Jó 15.6] A tua própria boca de condenará, não eu.
1033. Condemnant quod non intellegunt. Condenam o que não entendem. VIDE: ●Damnant quod non intellegunt. ●Laudant quod non intellegunt. ●Ne damnent quae non intellegunt.
1034. ●Nonnulli non intellegentes citius volunt exagitare quod non intellegunt, quam quaerere ut intellegant.
1035. Condemnare in expensis. [Jur] Condenar nas custas.
1036. Condicio illicita habetur pro non adiecta. [Jur / Black 388] A condição ilegal é considerada como não anexada.
1037. Condicio sine qua non. Condição sem a qual não. (=Condição indispensável). ●Condiciones sine quibus non. Condições sem as quais não. (=Condições indispensáveis). VIDE: ●Sine qua non. ●Sine qua non potest esse.
1038. Condicione deficiente, contractus celebratus ab initio resolutus censetur. [Jur] Não sendo cumprida a condição, entende-se desfeito desde o princípio o contrato.
1039. Condimenta omnium sermonum facetiae. [Cícero, De Oratore 2.67.3] As graças são o molho de todas as conversas.
1040. Condimentis humanitatis severitas mitigatur. [Cícero, Ad Quintum Fratrem 1.21] A severidade se tempera com uma mistura de bondade.
1041. Condimentum amicitiae suavitas morum et sermonum. [Cícero, De Amicitia 66, adaptado] O tempero da amizade é a suavidade de caráter e de palavras.
1042. Condimentum cibi fames est, potionis sitis. A fome é o tempero da comida, e a sede é o tempero da água. ■A fome é o melhor tempero. ■A fome é boa mostarda. ■Para fome não há pão duro. VIDE: ●Cibi condimentum esse famem, potionis sitim. ●Cibi condimentum est fames. ●Cibi condimentum fames. ●Condit fercla fames. ●Cibi condimentum esse famem. ●Fame condiuntur cibi. ●Fames optimum condimentum. ●Optimum cibi condimentum esse famem, potionis sitim. ●Optimum condimentum fames.
1043. Condire recte iusculo haud cuncto datur. [Schottus, Adagia 619] Não é dado a todos temperar corretamente um caldo. ■Nem todos são para tudo.
1044. Condit fercla fames. A fome tempera os alimentos. ■A fome é a melhor mostarda. ■A fome é o melhor tempero. ●Condit fercla fames; plenis insuavia cuncta. [Dionísio Catão, Monosticha, Appendix 39] A fome tempera os alimentos; aos fartos tudo é desagradável. VIDE: ●Plenis insuavia cuncta.
1045. Condita tabescit, vulgata scientia crescit. Escondido, o conhecimento definha; divulgado, cresce. ■O saber escondido, da ignorância vista pouco dista. VIDE: ●Abdita quid prodest generosi vena metalli, si cultore caret? ●Scire tuum nihil est, nisi te scire, hoc sciat alter. ●Si solus sapias, nempe quis usus erit?
1046. Condita verax aperit praecordia Liber. [Horácio, Sermones 1.4.89] Baco, que é sincero, descobre os pensamentos secretos.
1047. Conditus in palea a stupido comedetur asello. [Binder, Thesaurus 542] Quem se esconde na palha, é comido pelo burrinho bobo. ■Quem com porcos se mistura, farelos come. VIDE: ●Furfure se miscens porcorum dentibus estur.
1048. Condus quaerit promum. [Gaal 1339] O poupador procura o gastador. ■Pai guardador, filho gastador. ■A pai avarento, filho pródigo. ■Depois de um bom poupador, um bom gastador. VIDE: ●Quod parcus quaeres, effundit prodigus heres.
1049. Confer. Confere. Compara. (=Emprega-se para remeter a outra parte de um texto).
1050. Confessa imperitia summa prudentia est. A confissão da ignorância é a maior sabedoria.
1051. Confessio amantis. Confissão de namorado.
1052. Confessio conscientiae vox est. [Sêneca Retórico, Controversiae 8.1.1] A confissão é a voz da consciência.
1053. Confessio est probatio omnibus melior. [Jur] A confissão é a melhor prova de todas. ■Não há prova do delito como o papel escrito. VIDE: ●Testibus haud opus, ubi res confessa relucet.
1054. Confessio est regina probationum. [Jur] A confissão é a rainha das provas.
1055. Confessio facta in iudicio non potest retractari. [Jur] A confissão feita em juízo não admite retratação.
1056. Confessio facta in iudicio omni probatione maior est. [Jur / Black 393] A confissão feita em juízo tem mais força que qualquer prova.
1057. Confessio pro veritate accipitur. [Jur] Aceita-se a confissão como verdade.
1058. Confessio sceleris initium salutis. A confissão do crime é o começo da salvação. ■Quem se arrepende, salva-se.
1059. Confessio spontanea minuit delictum et poenam. [Jur] A confissão espontânea diminui o delito e a pena.
1060. Confessionem imitatur taciturnitas. [Cícero, De Inventione 1.54] O silêncio parece uma confissão. ■Quem cala confessa. VIDE: ●Nil contra dicens satis assentire videtur. ●Qui tacet, consentire videtur. ●Qui tacet, consentit. ●Taciturnitas confessionem imitatur. ●Taciturnus in iudicio consensum inducit.
1061. Confessioni proxima est paenitentia. [Binder, Medulla 210] O arrependimento está perto da confissão.
1062. Confessus pro convicto habetur. [Jur] O confesso é tido como culpado. ●Confessus in iudicio pro iudicato habetur, et quodammodo sua sententia damnatur. [Jur / Coke / Black 394] A pessoa que confessa sua culpa no tribunal é considerada culpada, e é como que condenada por sua própria sentença.
1063. Confessus pro iudicato habetur. [Jur] O confesso é tido como julgado.
1064. Confestim ceciderunt ab oculis eius, tamquam scamae, et visum recepit. [Vulgata, Atos 9.18] No mesmo ponto, lhe caíram dos olhos umas como escamas, e assim recuperou a vista.
1065. Confestim dicto citius res ipsa peracta. [Schottus, Adagia 23] A coisa se realizou imediatamente, mais rápido do que foi dita. ■Dito e feito. ■Assar e comer. VIDE: ●Dictum ac factum. ●Dictum, factum. ●Mox simul ac dictum est verbum, res ipsa peracta est. ●Simul et dictum et factum. ●Simul dictum, simul factum. ●Ut dictum et actum est. ●Veni, vidi, vici. ●Volitum, dictum, factum.
1066. Confestim fletus amissae coniugis arent. [Pereira 103] As lágrimas pela mulher morta secam logo. ■Dor da mulher morta dura até a porta. VIDE: ●Lentissime coniuges flentur, saepe vero laetissime.
1067. Confide, et noli timere. [Vulgata, 4Esdras 6.33] Confia, e não temas.
1068. Confide recte agens. [Divisa] Confia, agindo com justiça.
1069. Confidens animi canis est in stercore noto. O cão é corajoso quando está em esterqueira conhecida. ■Em sua casa governa o carvoeiro, como o galo em seu poleiro. ■Cada um é senhor em sua casa.
1070. Confido et conquiesco. [Divisa / Lodeiro 261] Confio e fico quieto. ●Confido conquiesco. [Divisa]
1071. Confido in Domino. [Divisa] Confio no Senhor. ●Confido in Deo. [Divisa] Confio em Deus.
1072. Confirmare est id firmum facere quod prius infirmum fuit. [Jur / Black 395], Confirmar é tornar firme o que antes era duvidoso.
1073. Confirmare nemo potest prius quam ius ei acciderit. [Jur / Coke / Black 395] Ninguém pode confirmar antes que lhe seja dado esse direito.
1074. Confirmat usum qui tollit abusum. [Jur / Black 395] Consolida o uso quem impede o abuso.
1075. Confirmatio omnes supplet defectus, licet id quod actum est ab initio non valuit. [Jur / Black 395] A confirmação supre todas as deficiências, mesmo que o que foi feito inicialmente não era válido.
1076. Confitemur prosperum eventum tibi debituros, tristiorem fortunae imputaturos. [Quinto Cúrcio, Historiae 7.1] Reconhecemos que a ti deveremos o sucesso, mas que o insucesso atribuiremos à sorte.
1077. Confiteor. [Primeira palavra do Ato de Contrição, da liturgia católica] Eu confesso.
1078. Confiteor misero molle cor esse mihi. [Ovídio, Ex Ponto 1.3.32] Confesso que eu, infeliz, tenho coração mole. VIDE: ●Molle cor est mihi.
1079. Confiteor, si quid prodest delicta fateri. [Ovídio, Amores 2.4.3] Confesso, se há vantagem em confessar os próprios erros.
1080. Confiteri aes debitum. Reconhecer a dívida.
1081. Confiteri esse Deum et negare praescium futurorum apertissima insania est. [S.Agostinho, De Civitate Dei 5.9.4] Confessar a existência de Deus e lhe recusar a presciência do futuro é loucura caracterizada.
1082. Conflabunt gladios suos in vomeris, et lanceas suas in falces. [Vulgata, Isaías 2.4] Converterão as suas espadas em enxadas e suas lanças em foices.
1083. Conflictus competentiae. [Jur] Conflito de competência.
1084. Confortamini et estote viri. [Vulgata, 1Reis 4.9] Ânimo, e sede homens.
1085. Confortare igitur, et esto robustus valde. [Vulgata, Josué 1.7] Tem ânimo, pois, e sê muito forte. ●Confortare, et esto robustus. [Vulgata, Josué 1.6] Tem ânimo e sê forte.
1086. Confragosa in fastigium dignitatis via est. [Sêneca, Epistulae Morales 84.13] É penoso o caminho que conduz ao cume da glória. ■Nenhum caminho de rosas conduz à glória.
1087. Confundantur omnes qui adorant sculptilia. [Vulgata, Salmos 96.7] Confundidos sejam todos que adoram ídolos.
1088. Confundat eos Dominus! [VES 53] Que o Senhor os confunda!
1089. Confuso est quidquid usque in pulverem sectum est. [Sêneca, Epistulae Morales 89.3] Causa confusão tudo que é dividido até virar pó.
1090. Confuta me, sodes, si potes. [Cataldo / Ramalho 38] Refuta-me, por favor, se és capaz.
1091. Congregantur cum leonibus vulpes. As raposas estão-se reunindo com os leões. (=A esperteza está-se juntando à força). ●Congregare cum leonibus vulpes. [Erasmo, Adagia 1.9.19] Juntar raposas a leões. VIDE: ●Quid congregare cum leonibus vulpes?
1092. Congregas folia, fructus vero dissipas. [Juan de Lana, Florilegium Latinum 210] Juntas as folhas, mas destróis os frutos. ■Aproveita o farelo e desperdiça a farinha. ■Quebra a louça e guarda os palitos. VIDE: ●Ad mensuram aquam bibit; citra mensuram panem comedit.
1093. Congressio fraterna nunquam diuturna. [Medina 597] Disputa entre irmãos nunca dura muito. ■Irmãos, lavadura de mãos.
1094. Congruo tempore et congruo loco. [Jur] No tempo certo e no lugar certo.
1095. Congruunt dicta factis. As palavras correspondem às ações.
1096. Coniectura est semiplena probatio. [Jur] A conjectura é meia prova.
1097. Coniecturalem artem esse medicinam. [Celso, De Medicina 2.6.16] A medicina é uma arte conjectural.
1098. Coniecturis non est opus in claris, et praesumptio cedit veritati. [Jur] Não há necessidade de conjecturas no que é claro, e a presunção dá lugar à verdade.
1099. Coniugat amicitiam morum similitudo. A conformidade de costumes ata os laços da amizade. VIDE: ●Amicitia est iucundissima quam morum similitudo coniugavit. ●Morum similitudo mater amicitiae.
1100. Coniugem ama. [Dionísio Catão, Monosticha 51] Ama tua esposa.
1101. Coniugia sunt fatalia. [Gaal 312] Casamentos são coisas do destino. ■Casamento e mortalha no céu se talha. VIDE: ●Conubia sunt fatalia. ●Uxor magistratusque dantur a caelitibus.
1102. Coniugium satis est iuvenem domitare ferocem. [Pereira 99] O casamento basta para amansar um jovem violento. ■Casarás e amansarás.
1103. Coniugium sine prole, dies veluti sine sole. [Trench, Proverbs 150] O casamento sem prole é como o dia sem sol. ●Coniugium sine prole est dies sine sole. [Binder, Medulla 212] ●Coniugium sine prole est quasi dies sine sole. [Eiselein 373] VIDE: ●Conubium sine prole est quasi dies sine sole.
1104. Coniuncti pollent etiam vehementer inertes. Até os fracos, reunidos, têm muito poder. ■A união faz a força. VIDE: ●Concordia fulciuntur opes etiam exiguae. ●Multae manus onus levant.
1105. Coniunctio animi maxima est cognatio. [Publílio Siro] A afinidade de corações é o melhor parentesco.
1106. Coniunctio animorum. [Jur / Broom 386] A conjunção de intenções.
1107. Coniunctio corporum. [Jur / Broom 386] A conjunção de corpos.
1108. Coniunctio mariti et feminae est de iure naturae. [Jur / Black 399] A união do marido e da mulher é da lei da natureza.
1109. Coniunctis viribus. Com as forças unidas.
1110. Coniungo vos. Eu vos uno. VIDE: ●Ego coniungo vos in matrimonium.
1111. Connubia et Romam omnis femina stulta frequentat. [Pereira 97] Toda mulher tola freqüenta os casamentos e romarias. ■Às romarias e às bodas vão as loucas todas.
1112. Consanguineus est quasi eodem sanguine natus. [Jur / Black 400] O consangüíneo é como nascido do mesmo sangue.
1113. Consanguineus frater. [Jur / Black 400] Irmão por parte do pai. VIDE: ●Frater uterinus.
1114. Consanguineus leti sopor. [Virgílio, Eneida 6.278] ■O sono é irmão da morte. VIDE: ●Mors somno similis est. ●Mortis imago et simulacrum somnus. ●Mortis imago sopor. ●Nihil est morti tam simile, quam somnus. ●Somnus mortis imago. ●Stulte, quid est somnus, gelidae nisi mortis imago?
1115. Conscia mens recti famae mendacia ridet. [Ovídio, Fasti 4.311] A mente consciente do bem ri das mentiras da fama. VIDE: ●Cum recte vivas, ne cures verba malorum.
1116. Conscindunt homines curae. As preocupações atormentam os homens.
1117. Conscientia bene actae vitae multorumque bene factorum recordatio iucundissima est. [Cícero, De Senectute 3] A consciência de uma vida bem vivida e a recordação de muitas boas obras é muito agradável.
1118. Conscientia crimen prodit. [Grynaeus 501] A consciência revela o crime.
1119. Conscientia fraudis. [Jur] A consciência da fraude.
1120. Conscientia grave pondus. A consciência é um grande peso.
1121. Conscientia mille testes. [Quintiliano, Institutio Oratoria 5.11.41] ■A consciência vale por mil testemunhas. ●Conscientia testis. A consciência vale uma testemunha. VIDE: ●Nocte dieque tuum gestas in pectore testem. ●Sit conscientia mille testium.
1122. Conscientia rectae voluntatis maxima consolatio est rerum incommodarum. [Cícero, Ad Familiares 6.4] A consciência da boa intenção é o maior consolo na adversidade.
1123. Conscientia rei alieni. [Jur / Black 401] Conhecimento de que a propriedade pertence a outrem.
1124. Conscientia sceleris timorem incutit. [Pereira 120] A consciência do crime infunde medo. ■Quem teme deve alguma coisa. ■Quem não deve não teme.
1125. Conscientiae examen. O exame de consciência.
1126. Conscientiae potius quam famae attenderis. [Publílio Siro] Prestarás mais atenção à tua consciência do que à tua reputação.
1127. Conscius ipse sibi de se putat omnia dici. [Dionísio Catão, Disticha 1.17] Quem tem consciência pesada crê que tudo que se fala é sobre ele. ■Quem tem rabo de palha sempre cuida que lhe vai arder. ■Quem tem culpa no cartório não pode do