DICIONÁRIO DE EXPRESSÕES E FRASES LATINAS

Compilado por HENERIK KOCHER

Home - Introdução - Bibliografia - Abreviaturas

A  B  C  D  E  F  G  H  I  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  VZ

C1  C2  C3  C4  C5  C6  C7  C8  C9  C10  C11

C6: 1001-1200

1001. Conciliat nos primum natura deis, parentibus et patriae. [Cícero, De Haruspicum Responso 57, adaptado] A natureza nos vincula primeiro aos deuses, aos nossos pais e à pátria.

1002. Conciliatrix amicitiae, virtutis opinio. [Cícero, De Amicitia 37] O vínculo da amizade é a opinião que se tem das qualidades do amigo.

1003. Concinamus, o sodales. [Stevenson 1154] Cantemos juntos, ó colegas.

1004. Concitator et stimulator seditionis. [Cícero, Pro Domo Sua 11, adaptado] Um provocador e estimulador de revolta.

1005. Concitator multitudinis. [César, De Bello Gallico 8.21] Um incitador da multidão.

1006. Concitator turbae ac tumultus. Um provocador da turba e do tumulto. VIDE: Turbae ac tumultus concitatores fuerant.

1007. Conclamare ad arma. Dar o toque de atacar. VIDE: Ad pugnam canere.

1008. Conclamatum est! [Pereira 109] Acabou-se! É caso liquidado! Lá vai tudo quanto Marta fiou. Ao perdido, perder-lhe o sentido. Lá vai o russo e as canastras. VIDE: Actum est. Cum cane simul et lorum. Lorum una cum cane periit.

1009. Concluse et apte. Com exatidão e de acordo com as regras. Concluse apteque. [Cícero, Orator 53.1]

1010. Concolores aves facillime congregantur. [DAPR 514] Aves da mesma cor reúnem-se com muita facilidade. Aves da mesma pena andam juntas. Cada um procura o seu semelhante. Cré com cré, lé com lé. Cada qual folga com seu igual. Concolores aves plerumque simul volitant. Aves das mesmas cores geralmente voam juntas. VIDE: Assidet usque graculus graculo. Aves discolores raro simul volitant. Graculus graculo assidet. Monedulae semper monedula assidet. Pares cum paribus facillime congregantur. Pares cum paribus maxime congregantur. Parium cum paribus facilis congregatio est. Prope graculum saepe alter astat graculus. Semper graculus assidet graculo. Semper graculus cum graculo. Solent pares facile congregari cum paribus. Volatilia ad sibi similia conveniunt.

1011. Concordat cum scripto originali. Confere com o texto original. (=Assinada por autoridade competente, essa declaração, inserida na cópia de um documento, indica sua autenticidade). Concordat cum suo originali. Confere com o original. Concordat cum originali. Concordat cum originali approbrato. Confere com o original aprovado. VIDE: Haec editio cum suo exemplari typico plane concordat.

1012. Concordet sermo cum vita. [Sêneca, Epistulae Morales 75.4] Corresponda a linguagem à vida.

1013. Concordia amicitiae coniuncta. [Divisa] A concórdia reunida à amizade.

1014. Concordia civium murus urbium. A harmonia dos cidadãos é a muralha de defesa das cidades.

1015. Concordia discors. [Horácio, Epistulae 62.19] Harmonia discordante.

1016. Concordia domi pacem etiam foris praebuit. [Tito Lívio, Ab Urbe Condita 4.7] A harmonia interna proporcionou igualmente a paz com os vizinhos. Concordia domi, foris pax. No lar, a união; no mundo, a paz.

1017. Concordia fulciuntur opes etiam exiguae. [Erasmo, Adagia 3.8.64] Com a concórdia se fortalecem até os pequenos recursos. A união faz a força. VIDE: Coniuncti pollent etiam vehementer inertes. Multae manus onus levant.

1018. Concordia, industria, integritas. [Divisa dos Rotschild] União, trabalho, honestidade. Concordia, integritate, industria. [Divisa] Com união, honestidade e esforço.

1019. Concordia invicta. [Divisa] A união é invencível.

1020. Concordia nutrit amorem. A união alimenta o amor.

1021. Concordia parvae res crescunt, et opulentia lites. [Black 386] Pequenos recursos se multiplicam pela concórdia, e as disputas, pela opulência.

1022. Concordia pollent etiam vehementer inertes. [Grynaeus 124] Pela concórdia até os fracos adquirem muito poder. A união faz a força.

1023. Concordia prorsum. [Divisa] Avante em harmonia.

1024. Concordia res est in rebus maxime adversis utilis. Na adversidade, a coisa mais importante é a união.

1025. Concordia res parvae crescunt. [Divisa dos livreiros holandeses Elzevires] Com a concórdia crescem as coisas pequenas. Concordia parvae res crescunt; discordia maximae dilabuntur. [Salústio, Bellum Iugurthinum 10.2] Com a concórdia as pequenas empresas crescem, com a discórdia até as maiores se perdem. Concordia parvae res crescunt; discordia maximae corruunt. Concordia etiam pusilla coalescunt; discordia maxima dissipantur. VIDE: Discordia dilabuntur regna. Discordia non tantum parvae res non crescunt, sed etiam magnae res miserabiliter dilabuntur. Quam firma res est concordia, quamque imbecillis discordia! Ubi concordia, ibi victoria.

1026. Concordia vincit. [Divisa] A união vence.

1027. Concupiscentia itaque sapientiae deducit ad regnum perpetuum. [Vulgata, Sabedoria 6.20] O desejo de sabedoria conduz ao reino eterno.

1028. Concupiscunt autem homines et quae non possunt. [Sêneca, De Ira 1.3.2] Os homens desejam até o que não está no seu alcance.

1029. Concursus delictorum. [Jur] O concurso de crimes.

1030. Concursus delinquentium. [Jur] A co-autoria.

1031. Concussus surgo. [Divisa] Ergo-me quando sou sacudido.

1032. Condemnabit te os tuum, et non ego. [Vulgata, Jó 15.6] A tua própria boca de condenará, não eu.

1033. Condemnant quod non intellegunt. Condenam o que não entendem. VIDE: Damnant quod non intellegunt. Laudant quod non intellegunt. Ne damnent quae non intellegunt.

1034. Nonnulli non intellegentes citius volunt exagitare quod non intellegunt, quam quaerere ut intellegant.

1035. Condemnare in expensis. [Jur] Condenar nas custas.

1036. Condicio illicita habetur pro non adiecta. [Jur / Black 388] A condição ilegal é considerada como não anexada.

1037. Condicio sine qua non. Condição sem a qual não. (=Condição indispensável). Condiciones sine quibus non. Condições sem as quais não. (=Condições indispensáveis). VIDE: Sine qua non. Sine qua non potest esse.

1038. Condicione deficiente, contractus celebratus ab initio resolutus censetur. [Jur] Não sendo cumprida a condição, entende-se desfeito desde o princípio o contrato.

1039. Condimenta omnium sermonum facetiae. [Cícero, De Oratore 2.67.3] As graças são o molho de todas as conversas.

1040. Condimentis humanitatis severitas mitigatur. [Cícero, Ad Quintum Fratrem 1.21] A severidade se tempera com uma mistura de bondade.

1041. Condimentum amicitiae suavitas morum et sermonum. [Cícero, De Amicitia 66, adaptado] O tempero da amizade é a suavidade de caráter e de palavras.

1042. Condimentum cibi fames est, potionis sitis. A fome é o tempero da comida, e a sede é o tempero da água. A fome é o melhor tempero. A fome é boa mostarda. Para fome não há pão duro. VIDE: Cibi condimentum esse famem, potionis sitim. Cibi condimentum est fames. Cibi condimentum fames. Condit fercla fames. Cibi condimentum esse famem. Fame condiuntur cibi. Fames optimum condimentum. Optimum cibi condimentum esse famem, potionis sitim. Optimum condimentum fames.

1043. Condire recte iusculo haud cuncto datur. [Schottus, Adagia 619] Não é dado a todos temperar corretamente um caldo. Nem todos são para tudo.

1044. Condit fercla fames. A fome tempera os alimentos. A fome é a melhor mostarda. A fome é o melhor tempero. Condit fercla fames; plenis insuavia cuncta. [Dionísio Catão, Monosticha, Appendix 39] A fome tempera os alimentos; aos fartos tudo é desagradável. VIDE: Plenis insuavia cuncta.

1045. Condita tabescit, vulgata scientia crescit. Escondido, o conhecimento definha; divulgado, cresce. O saber escondido, da ignorância vista pouco dista. VIDE: Abdita quid prodest generosi vena metalli, si cultore caret? Scire tuum nihil est, nisi te scire, hoc sciat alter. Si solus sapias, nempe quis usus erit?

1046. Condita verax aperit praecordia Liber. [Horácio, Sermones 1.4.89] Baco, que é sincero, descobre os pensamentos secretos.

1047. Conditus in palea a stupido comedetur asello. [Binder, Thesaurus 542] Quem se esconde na palha, é comido pelo burrinho bobo. Quem com porcos se mistura, farelos come. VIDE: Furfure se miscens porcorum dentibus estur.

1048. Condus quaerit promum. [Gaal 1339] O poupador procura o gastador. Pai guardador, filho gastador. A pai avarento, filho pródigo. Depois de um bom poupador, um bom gastador. VIDE: Quod parcus quaeres, effundit prodigus heres.

1049. Confer. Confere. Compara. (=Emprega-se para remeter a outra parte de um texto).

1050. Confessa imperitia summa prudentia est. A confissão da ignorância é a maior sabedoria.

1051. Confessio amantis. Confissão de namorado.

1052. Confessio conscientiae vox est. [Sêneca Retórico, Controversiae 8.1.1] A confissão é a voz da consciência.

1053. Confessio est probatio omnibus melior. [Jur] A confissão é a melhor prova de todas. Não há prova do delito como o papel escrito. VIDE: Testibus haud opus, ubi res confessa relucet.

1054. Confessio est regina probationum. [Jur] A confissão é a rainha das provas.

1055. Confessio facta in iudicio non potest retractari. [Jur] A confissão feita em juízo não admite retratação.

1056. Confessio facta in iudicio omni probatione maior est. [Jur / Black 393] A confissão feita em juízo tem mais força que qualquer prova.

1057. Confessio pro veritate accipitur. [Jur] Aceita-se a confissão como verdade.

1058. Confessio sceleris initium salutis. A confissão do crime é o começo da salvação. Quem se arrepende, salva-se.

1059. Confessio spontanea minuit delictum et poenam. [Jur] A confissão espontânea diminui o delito e a pena.

1060. Confessionem imitatur taciturnitas. [Cícero, De Inventione 1.54] O silêncio parece uma confissão. Quem cala confessa. VIDE: Nil contra dicens satis assentire videtur. Qui tacet, consentire videtur. Qui tacet, consentit. Taciturnitas confessionem imitatur. Taciturnus in iudicio consensum inducit.

1061. Confessioni proxima est paenitentia. [Binder, Medulla 210] O arrependimento está perto da confissão.

1062. Confessus pro convicto habetur. [Jur] O confesso é tido como culpado. Confessus in iudicio pro iudicato habetur, et quodammodo sua sententia damnatur. [Jur / Coke / Black 394] A pessoa que confessa sua culpa no tribunal é considerada culpada, e é como que condenada por sua própria sentença.

1063. Confessus pro iudicato habetur. [Jur] O confesso é tido como julgado.

1064. Confestim ceciderunt ab oculis eius, tamquam scamae, et visum recepit. [Vulgata, Atos 9.18] No mesmo ponto, lhe caíram dos olhos umas como escamas, e assim recuperou a vista.

1065. Confestim dicto citius res ipsa peracta. [Schottus, Adagia 23] A coisa se realizou imediatamente, mais rápido do que foi dita. Dito e feito. Assar e comer. VIDE: Dictum ac factum. Dictum, factum. Mox simul ac dictum est verbum, res ipsa peracta est. Simul et dictum et factum. Simul dictum, simul factum. Ut dictum et actum est. Veni, vidi, vici. Volitum, dictum, factum.

1066. Confestim fletus amissae coniugis arent. [Pereira 103] As lágrimas pela mulher morta secam logo. Dor da mulher morta dura até a porta. VIDE: Lentissime coniuges flentur, saepe vero laetissime.

1067. Confide, et noli timere. [Vulgata, 4Esdras 6.33] Confia, e não temas.

1068. Confide recte agens. [Divisa] Confia, agindo com justiça.

1069. Confidens animi canis est in stercore noto. O cão é corajoso quando está em esterqueira conhecida. Em sua casa governa o carvoeiro, como o galo em seu poleiro. Cada um é senhor em sua casa.

1070. Confido et conquiesco. [Divisa / Lodeiro 261] Confio e fico quieto. Confido conquiesco. [Divisa]

1071. Confido in Domino. [Divisa] Confio no Senhor. Confido in Deo. [Divisa] Confio em Deus.

1072. Confirmare est id firmum facere quod prius infirmum fuit. [Jur / Black 395], Confirmar é tornar firme o que antes era duvidoso.

1073. Confirmare nemo potest prius quam ius ei acciderit. [Jur / Coke / Black 395] Ninguém pode confirmar antes que lhe seja dado esse direito.

1074. Confirmat usum qui tollit abusum. [Jur / Black 395] Consolida o uso quem impede o abuso.

1075. Confirmatio omnes supplet defectus, licet id quod actum est ab initio non valuit. [Jur / Black 395] A confirmação supre todas as deficiências, mesmo que o que foi feito inicialmente não era válido.

1076. Confitemur prosperum eventum tibi debituros, tristiorem fortunae imputaturos. [Quinto Cúrcio, Historiae 7.1] Reconhecemos que a ti deveremos o sucesso, mas que o insucesso atribuiremos à sorte.

1077. Confiteor. [Primeira palavra do Ato de Contrição, da liturgia católica] Eu confesso.

1078. Confiteor misero molle cor esse mihi. [Ovídio, Ex Ponto 1.3.32] Confesso que eu, infeliz, tenho coração mole. VIDE: Molle cor est mihi.

1079. Confiteor, si quid prodest delicta fateri. [Ovídio, Amores 2.4.3] Confesso, se há vantagem em confessar os próprios erros.

1080. Confiteri aes debitum. Reconhecer a dívida.

1081. Confiteri esse Deum et negare praescium futurorum apertissima insania est. [S.Agostinho, De Civitate Dei 5.9.4] Confessar a existência de Deus e lhe recusar a presciência do futuro é loucura caracterizada.

1082. Conflabunt gladios suos in vomeris, et lanceas suas in falces. [Vulgata, Isaías 2.4] Converterão as suas espadas em enxadas e suas lanças em foices.

1083. Conflictus competentiae. [Jur] Conflito de competência.

1084. Confortamini et estote viri. [Vulgata, 1Reis 4.9] Ânimo, e sede homens.

1085. Confortare igitur, et esto robustus valde. [Vulgata, Josué 1.7] Tem ânimo, pois, e sê muito forte. Confortare, et esto robustus. [Vulgata, Josué 1.6] Tem ânimo e sê forte.

1086. Confragosa in fastigium dignitatis via est. [Sêneca, Epistulae Morales 84.13] É penoso o caminho que conduz ao cume da glória. Nenhum caminho de rosas conduz à glória.

1087. Confundantur omnes qui adorant sculptilia. [Vulgata, Salmos 96.7] Confundidos sejam todos que adoram ídolos.

1088. Confundat eos Dominus! [VES 53] Que o Senhor os confunda!

1089. Confuso est quidquid usque in pulverem sectum est. [Sêneca, Epistulae Morales 89.3] Causa confusão tudo que é dividido até virar pó.

1090. Confuta me, sodes, si potes. [Cataldo / Ramalho 38] Refuta-me, por favor, se és capaz.

1091. Congregantur cum leonibus vulpes. As raposas estão-se reunindo com os leões. (=A esperteza está-se juntando à força). Congregare cum leonibus vulpes. [Erasmo, Adagia 1.9.19] Juntar raposas a leões. VIDE: Quid congregare cum leonibus vulpes?

1092. Congregas folia, fructus vero dissipas. [Juan de Lana, Florilegium Latinum 210] Juntas as folhas, mas destróis os frutos. Aproveita o farelo e desperdiça a farinha. Quebra a louça e guarda os palitos. VIDE: Ad mensuram aquam bibit; citra mensuram panem comedit.

1093. Congressio fraterna nunquam diuturna. [Medina 597] Disputa entre irmãos nunca dura muito. Irmãos, lavadura de mãos.

1094. Congruo tempore et congruo loco. [Jur] No tempo certo e no lugar certo.

1095. Congruunt dicta factis. As palavras correspondem às ações.

1096. Coniectura est semiplena probatio. [Jur] A conjectura é meia prova.

1097. Coniecturalem artem esse medicinam. [Celso, De Medicina 2.6.16] A medicina é uma arte conjectural.

1098. Coniecturis non est opus in claris, et praesumptio cedit veritati. [Jur] Não há necessidade de conjecturas no que é claro, e a presunção dá lugar à verdade.

1099. Coniugat amicitiam morum similitudo. A conformidade de costumes ata os laços da amizade. VIDE: Amicitia est iucundissima quam morum similitudo coniugavit. Morum similitudo mater amicitiae.

1100. Coniugem ama. [Dionísio Catão, Monosticha 51] Ama tua esposa.

1101. Coniugia sunt fatalia. [Gaal 312] Casamentos são coisas do destino. Casamento e mortalha no céu se talha. VIDE:Conubia sunt fatalia. Uxor magistratusque dantur a caelitibus.

1102. Coniugium satis est iuvenem domitare ferocem. [Pereira 99] O casamento basta para amansar um jovem violento. Casarás e amansarás.

1103. Coniugium sine prole, dies veluti sine sole. [Trench, Proverbs 150] O casamento sem prole é como o dia sem sol. Coniugium sine prole est dies sine sole. [Binder, Medulla 212] Coniugium sine prole est quasi dies sine sole. [Eiselein 373] VIDE: Conubium sine prole est quasi dies sine sole.

1104. Coniuncti pollent etiam vehementer inertes. Até os fracos, reunidos, têm muito poder. A união faz a força. VIDE: Concordia fulciuntur opes etiam exiguae. Multae manus onus levant.

1105. Coniunctio animi maxima est cognatio. [Publílio Siro] A afinidade de corações é o melhor parentesco.

1106. Coniunctio animorum. [Jur / Broom 386] A conjunção de intenções.

1107. Coniunctio corporum. [Jur / Broom 386] A conjunção de corpos.

1108. Coniunctio mariti et feminae est de iure naturae. [Jur / Black 399] A união do marido e da mulher é da lei da natureza.

1109. Coniunctis viribus. Com as forças unidas.

1110. Coniungo vos. Eu vos uno. VIDE: Ego coniungo vos in matrimonium.

1111. Connubia et Romam omnis femina stulta frequentat. [Pereira 97] Toda mulher tola freqüenta os casamentos e romarias. Às romarias e às bodas vão as loucas todas.

1112. Consanguineus est quasi eodem sanguine natus. [Jur / Black 400] O consangüíneo é como nascido do mesmo sangue.

1113. Consanguineus frater. [Jur / Black 400] Irmão por parte do pai. VIDE: Frater uterinus.

1114. Consanguineus leti sopor. [Virgílio, Eneida 6.278] O sono é irmão da morte. VIDE: Mors somno similis est. Mortis imago et simulacrum somnus. Mortis imago sopor. Nihil est morti tam simile, quam somnus. Somnus mortis imago. Stulte, quid est somnus, gelidae nisi mortis imago?

1115. Conscia mens recti famae mendacia ridet. [Ovídio, Fasti 4.311] A mente consciente do bem ri das mentiras da fama. VIDE: Cum recte vivas, ne cures verba malorum.

1116. Conscindunt homines curae. As preocupações atormentam os homens.

1117. Conscientia bene actae vitae multorumque bene factorum recordatio iucundissima est. [Cícero, De Senectute 3] A consciência de uma vida bem vivida e a recordação de muitas boas obras é muito agradável.

1118. Conscientia crimen prodit. [Grynaeus 501] A consciência revela o crime.

1119. Conscientia fraudis. [Jur] A consciência da fraude.

1120. Conscientia grave pondus. A consciência é um grande peso.

1121. Conscientia mille testes. [Quintiliano, Institutio Oratoria 5.11.41] A consciência vale por mil testemunhas. Conscientia testis. A consciência vale uma testemunha. VIDE: Nocte dieque tuum gestas in pectore testem. Sit conscientia mille testium.

1122. Conscientia rectae voluntatis maxima consolatio est rerum incommodarum. [Cícero, Ad Familiares 6.4] A consciência da boa intenção é o maior consolo na adversidade.

1123. Conscientia rei alieni. [Jur / Black 401] Conhecimento de que a propriedade pertence a outrem.

1124. Conscientia sceleris timorem incutit. [Pereira 120] A consciência do crime infunde medo. Quem teme deve alguma coisa. Quem não deve não teme.

1125. Conscientiae examen. O exame de consciência.

1126. Conscientiae potius quam famae attenderis. [Publílio Siro] Prestarás mais atenção à tua consciência do que à tua reputação.

1127. Conscius ipse sibi de se putat omnia dici. [Dionísio Catão, Disticha 1.17] Quem tem consciência pesada crê que tudo que se fala é sobre ele. Quem tem rabo de palha sempre cuida que lhe vai arder. Quem tem culpa no cartório não pode do