DICIONÁRIO DE EXPRESSÕES E FRASES LATINAS
Compilado por HENERIK KOCHER
Home - Introdução - Bibliografia - Abreviaturas
A B C D E F G H I L M N O P Q R S T U VZ
C1 C2 C3 C4 C5 C6 C7 C8 C9 C10 C11
C9: 1601-1800
1601. Credant posteri! Creiam os pósteros! VIDE: ●Credite, posteri.
1602. Credat Iudaeus Apella, non ego. [Horácio, Satirae 1.5.100] Creia o judeu circunciso, não eu. ■Acredite quem quiser.
1603. Crede certis rebus, non verbis inanibus. [S.Agostinho, Contra Cresconium 2.9] Confia em fatos incontestáveis, não em palavras vãs.
1604. Crede experto, non fallimus. [Sílio Itálico, Punica 7.395] Confia em quem tem experiência, eu não me engano. ■Ouve a voz da experiência.
1605. Crede parum, tua serva, et quae periere relinque. [Binder, Thesaurus 602] Confia pouco, cuida do que é teu, e esquece o que se perdeu.
1606. Crede ratem ventis, animam ne crede puellis, namque est feminea tutior unda fide. [De Mulierum Levitate, poema de autor incerto, atribuído a Quinto Cícero e a Petrônio, entre outros] Confia teu barco aos ventos, mas não confies teu coração às mulheres, pois é mais seguro o mar do que a fidelidade de uma mulher. ■Mulher boa, ave rara.
1607. Crede ut intellegas. Crê para compreenderes. VIDE: ●Credimus enim ut cognoscamus, non cognoscimus ut credamus. ●Credo ut intellegam, non intellego ut credam. ●Intellege ut credas. ●Neque enim quaero intellegere, ut credam, sed credo ut intellegam. ●Noli quaerere intellegere ut credas, sed crede ut intellegas; quoniam nisi credideritis, non intellegetis. ●Si non credideritis, non intellegetis. ●Si non potes intellegere, crede ut intellegas. Praecedit fides, sequitur intellectus.
1608. Credebas dormienti haec tibi confecturos deos? [Terêncio, Adelphi 693] Acreditavas que os deuses te haveriam de fazer isso enquanto dormias? ■Deus não manda nem cozido nem assado. ■Trabalha, que Deus te ajudará. ■Não se comem trutas a bragas enxutas. VIDE: ●Non contingit ignavis praeda. ●Non volat in buccas assa columba tuas.
1609. Credendum est veteribus. Deve-se acreditar nos antigos. VIDE: ●Priscis credendum.
1610. Credens lilium me tenere, sensi vepreculam. [Cataldo / Ramalho 38] Julgando pegar num lírio, senti um espinho.
1611. Credere nil sapiens amat, omnia credere simplex; scilicet hic aliis credulus, ille sibi. [W.G.Cole / Stevenson 162] Ao sábio agrada não acreditar em nada; ao homem simples, acreditar em tudo; este acredita nos outros, aquele acredita em si.
1612. Credere nil vitium est, vitium est quoque credere cuncta. [Binder, Thesaurus 604] Não acreditar em nada é um defeito; também é defeito acrreditar em tudo. VIDE: ●Nulli fidere, inhumanum est, omnibus fidere, stultum. ●Omnibus credere et nulli in vitium utrumque. ●Periculosum est credere et non credere. ●Utrumque enim vitium est, et omnibus credere et nulli. ●Utrumque vitium est nulli credere et omnibus. ●Vitium est et omnibus credere et nulli.
1613. Credere ovile lupo. Confiar o aprisco ao lobo. VIDE: ●Lupo ovem commisisti. ●Ovem lupo commisisti. ●Plenum montano credis ovile lupo.
1614. Credibile quia ineptum est. [Tertuliano, De Carne Christi 5] Isto é crível porque é ilógico. VIDE: ●Certum est, quia impossibile est. ●Credo quia absurdum. ●Credo quia impossibile.
1615. Credimus enim ut cognoscamus, non cognoscimus ut credamus. [S.Agostinho, In Ioannis Evangelium 40.9] Cremos para conhecer, não conhecemos para crer. VIDE: ●Credo ut intellegam, non intellego ut credam. ●Crede ut intellegas. ●Neque enim quaero intellegere, ut credam, sed credo ut intellegam. ●Noli quaerere intellegere ut credas, sed crede ut intellegas; quoniam nisi credideritis, non intellegetis. ●Si non credideritis, non intellegetis. ●Si non potes intellegere, crede ut intellegas. Praecedit fides, sequitur intellectus.
1616. Credit caeca virorum lumina caecus amor. [Pereira 100] O cego amor acredita que os olhos dos homens são cegos. ■Cuidam os namorados que todos têm os olhos furados. ■Julgam os namorados que todos têm os olhos vedados.
1617. Credite! credenti nulla procella nocet. [Ovídio, Amores 2.11.22] Confiai! Nenhuma tempestade perturba o homem que confia.
1618. Credite experto mihi. [Sêneca, Thyestes 81] Acreditai em mim, que tenho experiência.
1619. Credite mihi: assem habeas, assem valeas; habes, habeberis. [Petrônio, Satiricon 77.6] Crede em mim: tens um asse, vales um asse; tens, terás. ■Quem tem vale vintém; quem não tem, não vale vintém. VIDE: ●Assem habeas, assem valeas.
1620. Credite, posteri. [Horácio, Carmina 2.19.2] Acreditai, ó pósteros. VIDE: ●Credant posteri!
1621. Creditor ad petitionem debiti urgere minime potest. [Jur] O credor de modo algum pode antecipar o pedido de débito.
1622. Creditor in somnis verbera saeva quatit. [Medina 591] O credor, durante o sono, nos dá pancadas violentas. ■Quem deve, não dorme quando quer. ■Quem deve, não repousa.
1623. Creditores suae neglegentiae expensum ferre debent. [Digesta 42.8.24] Os credores devem arcar com o prejuízo de sua negligência.
1624. Credo. Eu creio.
1625. Credo Deum esse. Creio que Deus existe.
1626. Credo in unum Deum, Patrem omnipotentem, factorem caeli et terrae, visibilium omnium et invisibilium. [Da liturgia católica] Creio no Deus único, Pai omnipotente, criador do céu e da terra, de todas as coisas visíveis e invisíveis. ●Credo in Deum Patrem omnipotentem, Creatorem caeli et terrae. Creio em Deus Pai onipoente, criador do céu e da terra.
1627. Credo quia absurdum. [Rezende 964] Creio por ser absurdo. (=A expressão é freqüentemente atribuída a Tertuliano, que, de fato, escreveu Certum est, quia impossibile est). ●Credo quia impossibile. Acredito nisso, por ser impossível. VIDE: ●Certum est, quia impossibile. ●Credibile quia ineptum est.
1628. Credo ut intellegam, non intellego ut credam. [S.Anselmo, Proslogion / Tosi 1468] Creio para compreender; não compreendo para crer. VIDE: ●Crede ut intellegas. ●Credimus enim ut cognoscamus, non cognoscimus ut credamus. ●Fides ante intellectum. ●Noli quaerere intellegere ut credas, sed crede ut intellegas; quoniam nisi credideritis, non intellegetis. ●Non intellego ut credam, sed credo ut intellegam. ●Si non credideritis, non intellegetis. ●Si non potes intellegere, crede ut intellegas. Praecedit fides, sequitur intellectus.
1629. Credula est spes improba. [Sêneca, Thyestes 294] A esperança enganadora é sempre confiante.
1630. Credula res amor. [Ovídio, Heroides 6.21] O amor é confiante.
1631. Credula vitam spes fovet, et melius fore cras semper ait. [Tibulo, Elegiae 2.6.20] A crédula esperança aquece a vida, e sempre diz que amanhã vai ser melhor. VIDE: ●Spes vitam fovet.
1632. Credulitas error est magis quam culpa. [Cícero, Ad Familiares 10.23] A credulidade é antes um erro que um delito.
1633. Credunt quod vident. [Plauto, Asinaria 201] Eles acreditam no que vêem. ■Ver para crer. VIDE: ●Oculatae manus sunt nostrae; credunt quod vident.
1634. Crepitu digitorum. [Marcial, Epigrammaton 119] ■Num estalar de dedos.
1635. Crescat scientia. [Divisa] Cresça o saber. ●Crescat scientia, vita excolatur. [Divisa da Universidade de Chicago] Cresça o conhecimento, aperfeiçoe-se a vida.
1636. Cresce, infans, fatis nec te ipse vocantibus aufer. [Rabelais] Cresce, menino, e não fujas do destino que te chama.
1637. Crescente honore, sollicitudo crescere debet. [Medina 642] Com o crescimento da fama, a preocupação deve crescer.
1638. Crescentem sequitur cura pecuniam. [Horácio, Carmina 3.16.17] A preocupação acompanha o crescimento do dinheiro. VIDE: ●Divitiae curas habent comites. ●Misera est magni custodia census.
1639. Crescere tamquam favus. Crescer como um bolo. ■Crescer a olhos vistos. VIDE: ●Crevit tamquam favus.
1640. Crescit amor nummi, quantum ipsa pecunia crevit. [Juvenal, Satirae 14.139] Cresce o amor do dinheiro à medida que o próprio dinheiro cresce. ■Cresce o desejo com o tesouro. ■Quanto mais temos, mais queremos. ●Crescit amor nummi, quantum ipsa pecunia crescit. ●Crescit avaritia quantum crescit tua gaza. [Walther 3734 / Tosi 1809] Cresce tua ambição, à medida que aumenta o teu tesouro. VIDE: ●Avarum irritat, non satiat pecunia. ●Dives marcescit quanto plus copia crescit. ●Divitiis nullo quaerendis fine quiescunt mortales, sit opum copia magna licet.
1641. Crescit audacia experimento. [Plínio Moço, Epistulae 9.33.6] A audácia cresce com a experiência.
1642. Crescit eundo. [Lucrécio, De Rerum Natura 6.341 / divisa do Estado de Novo México, EUA] Cresce à medida que avança. (=Lucrécio, referindo-se ao raio, explica que sua velocidade aumenta à medida que se move).
1643. Crescit ex metu alieno audacia. A audácia cresce diante do medo dos outros. VIDE: ●Crevit ex metu alieno, ut fit, audacia.
1644. Crescit herba satis, quae nihil habet utilitatis. A erva que não tem utilidade cresce bastante. ■Erva ruim cresce muito. ■A má erva depressa nasce e tarde envelhece. VIDE: ●Herba cito crescit, quae fructum reddere nescit. ●Mala herba cito crescit. ●Pullulat herba satis, quae nil habet utilitatis.
1645. Crescit in adversis virtus. [Divisa] Na adversidade cresce a virtude. VIDE: ●Virtus crescit in adversis.
1646. Crescit in egregios parva iuventa viros. [Pereira 103] Os pequenos jovens crescem e se transformam em homens grandes. ■Dos meninos se fazem os homens. ■O menino é pai do homem.
1647. Crescit licentia spiritus, servitute comminuitur. [Sêneca, De Ira 2.21.3] Na liberdade, o espírito se fortalece, na servidão, se enfraquece.
1648. Crescit occulto velut arbor aevo. [Horácio, Odes 1.11.45] Ele cresce sem que se note o passar do tempo, como acontece com a árvore.
1649. Crescit scribendo scribendi studium. [Erasmo, Epistulae 1.104] O gosto pela escrita cresce à medida que se escreve.
1650. Crescit sub pondere virtus. [Divisa] A virtude cresce sob a opressão.
1651. Crescite et multiplicamini. [Vulgata, Gênesis 1.28] Crescei e multiplicai-vos. (=Divisa de Maryland, EUA).
1652. Cresco et spero. [Divisa] Cresço e tenho esperança.
1653. Crescunt anni, decrescunt vires. Os anos aumentam, as forças diminuem.
1654. Crescunt difficili gaudia iurgio. [Claudiano, Epithalamium] O prazer aumenta com a dificuldade.
1655. Crescunt sermones ubi conveniunt mulieres. [Jakob Werner, Lateinische Sprichwörter 32] Multiplicam-se as conversas, quando as mulheres se reúnem. VIDE: ●Sermones fundet, si grex muliebris abundet. ●Ubi mulieres, ibi parabolae. ●Ubi sunt mulieres et anseres, ibi non sunt pauca verba.
1656. Creta notare. [Erasmo, Adagia 1.5.4] Registrar com giz. (=Registrar acontecimentos felizes. Absolver. Aprovar). VIDE: ●Carbone notare.
1657. Cretenses mare nesciunt. Os cretenses não conhecem o mar. (=Diz-se a propósito de pessoa que finge não conhecer fato que todos sabem que conhece. Creta é uma ilha do Mediterrâneo). ●Cretensis mare ignorat. Esse cretense não conhece o mar.
1658. Cretenses semper mendaces, malae bestiae, ventres pigri. [Vulgata, Tito 1.12] Os de Creta sempre são mentirosos, más bestas, ventres preguiçosos.
1659. Cretensis Cretensem provocat. [Pereira 108] Um cretense provoca outro cretense. ■Um ruim se toma com outro ruim.
1660. Cretiza cum Cretensi. [Erasmo, Adagia 1.2.29] Com o cretense, age como cretense. ■A ruim, ruim e meio. VIDE: ●Cum astutis astute agendum esse. ●Cum Cretensi cretizare. ●Cum Cretensibus cretiza.
1661. Creverunt et opes et opum furiosa cupido. [Ovídio, Fasti 1.148] Cresceram tanto as riquezas como o furioso desejo de riquezas. ■Quanto mais temos, mais desejamos. ■A medida do ter nunca enche. ●Creverunt et opes et opum furiosa libido. [Pereira 118]
1662. Crevit ex metu alieno, ut fit, audacia. [Tito Lívio, Ab Urbe Condita 3.26] Como costuma acontecer, diante do medo dos outros cresceu a audácia. VIDE: ●Crescit ex metu alieno audacia.
1663. Crevit in adversis virtus. [Lucano, Bellum Civile 3.614] Sua coragem cresceu com a adversidade.
1664. Crevit ingenium malis. [Sêneca, Medea 910] Com o sofrimento meu caráter se desenvolveu.
1665. Crevit tamquam favus. [Petrônio, Satiricon 43] Cresceu como um favo de mel. ■Cresceu a olhos vistos.
1666. Cribro aquam hauris. [Erasmo, Adagia 1.4.60] Apanhas água com uma peneira. ■Carregas água em cesto. VIDE: ●Aquam in cribro gerere. ●Imbrem in cribrum geras. ●Lympham cribro infundere. ●Pertusum dolium.
1667. Crimen falsi. [Jur] O crime de perjúrio.
1668. Crimen furti. [Jur] Crime de furto.
1669. Crimen incendii. [Jur] Crime de incêndio.
1670. Crimen innominatum. [Jur] Crime sem nome. (=Crime contra a natureza).
1671. Crimen raptus. [Jur] Crime de rapto.
1672. Crimen laesae divinitatis. [Tertuliano, Apologeticus 27.1] O crime de lesa divindade.
1673. Crimen laesae maiestatis. [Jur] O crime de lesa-majestade. Alta traição.
1674. Crimen laesae religionis. [Tertuliano, Apologeticus 24.1] O crime de lesa religião.
1675. Crimen nullum vini est, sed culpa bibentis. [Dionísio Catão, Disticha 2.21] A culpa não é do vinho, mas de quem o bebe. VIDE: ●Quae potus peccas, ignoscere tu tibi noli, nam crimen vini nullum est, sed culpa bibentis.
1676. Crimen omnia ex se nata vitiat. [Jur / Black 481] O crime vicia tudo que dele resulta.
1677. Crimen poena sequatur. [Juvenal, Satirae 13.90] A punição seguirá o crime. ■A culpa promete a pena.
1678. Crimen relinquit vitae, qui mortem appetit. [Publílio Siro] Quem deseja a morte deixa uma mancha na vida.
1679. Crimina morte extinguuntur. [Jur / Black 481] Os crimes se extinguem com a morte.
1680. Crimina qui cernunt aliorum, non sua cernunt. [D.E.Macdonnel, Dictionary of Select and Popular Quotations 54] Eles percebem os erros dos outros, não percebem os próprios. ■O macaco vê o rabo da cutia e não vê o seu. ●Crimina qui cernunt aliorum, nec sua cernunt; hi sapiunt aliis, desipiuntque sibi. [John Owen, Epigrammata 3.79] Percebem os erros alheios, mas não percebem os seus; eles são ajuizados com os outros, mas, com eles mesmos, não têm juízo.
1681. Crimina quisquis agit, tremebundo pectore vivit. [Pereira 120] Todo aquele que maquina crimes, vive com o coração aos saltos. ■Quem teme, algo deve. ■Quem tem culpa no cartório, não pode dormir em paz. VIDE: ●Degeneres animos timor arguit. ●Fures clamorem metuunt.
1682. Crimina saepe luunt nati scelerata parentum. [Walther 3776 / Tosi 1075] Muitas vezes os filhos expiam os crimes dos pais. ■Pecados dos nossos avós, fazem-nos eles, pagamo-los nós. VIDE: ●Culpam maiorum posteri luunt. ●Patres comederunt uvam acerbam, et dentes filiorum obstupescunt. ●Patres comederunt uvam acerbam, et dentes filiorum obstupuerunt. ●Patres nostri peccaverunt et nos peccata eorum portamus. ●Quod sus peccavit, succula saepe luit.
1683. Crimina suadet egestas. [Cláudio Claudiano, In Eutropium 2.179] A indigência induz ao crime.
1684. Crimina suos debent tenere auctores. [Jur] Os crimes devem ter seus autores. ■Não há crime sem culpado.
1685. Crimine ab uno disce omnes. [Virgílio, Eneida 2.65] De um crime (cometido pelos gregos) aprende a conhecer todos (os gregos). VIDE: ●Ab uno disce omnes.
1686. Crimine nemo caret. [Burton, The Anatomy of Melancholy] Não há ninguém sem defeito. ■Ninguém há sem pecado. ■Quem quer cavalo sem tacha sem ele se acha. ■Ninguém é perfeito. VIDE: ●Nemo nostrum non peccat. ●Nemo sine crimine vivit. ●Nemo sine vitiis nascitur. ●Nemo sine vitio est. ●Neque enim est homo qui non peccet.
1687. Criminis indultu secura audacia crescit. [Dionísio Catão, Monosticha, Appendix 22] Havendo complacência com o crime, cresce a audácia sem receio. ■Perdoar ao mau é dizer-lhe que o seja. VIDE: ●Facilitas veniae incentivum praebet delinquendi.
1688. Criticorum cavillationes non flocci facio. Não dou a menor importância às ironias dos críticos. ●Criticorum cavillationes non nauci facio.
1689. Crocodili lacrimae. [Erasmo, Adagia 2.4.60] ■Lágrimas de crocodilo. (=Acreditava-se que os crocodilos choravam depois de devorar suas presas). VIDE: ●Lacrimae simulatae.
1690. Crocum in Ciliciam ferre. [Brewer, Dictionary of Phrase and Fable] Levar açafrão para Cilícia. ■Levar água ao mar. ■Levar ferro a Biscaia. VIDE: ●Alcinoo poma dare. ●Noctuas Athenas afferre. ●Noctuas Athenas portare. ●Noctuas Athenas mittere. ●Noctuam Athenas. ●Noctuas Atheniensibus.
1691. Croesi pecuniae nummum addere. [Erasmo, Adagia 4.10.48] Acrescentar uma moeda à fortuna de Creso. ■Levar água ao mar. ●Croesi pecuniae teruncium addere. [Manúcio, Adagia 1204] VIDE: ●In divitiis Croesi teruncii accessio. ●Teruncium adicere Croesi pecuniae.
1692. Croeso ditior. [Erasmo, Adagia 1.6.74] Mais rico do que Creso. VIDE: ●Crasso ditior. ●Iro pauperior. ●Irus et est subito qui modo Croesus erat. ●Non distat Croesus ab Iro.
1693. Cruci dum spiro, fido. [Divisa] Enquanto respiro, confio na cruz.
1694. Crucifige, crucifige eum. [Vulgata, Lucas 21.21; João 19.6] Crucifica-o, crucifica-o.
1695. Crucior bolum tantum mi ereptum tam desubito e faucibus. [Terêncio, Heauton Timorumenos 73] Sofro por tal bocado me ter sido arrebatado tão repentinamente.
1696. Crudelem medicum intemperans aeger facit. [Publílio Siro] O doente desregrado faz que o médico seja cruel.
1697. Crudelis est in re adversa obiurgatio. [Publílio Siro] A censura na adversidade é cruel.
1698. Crudelis est, non fortis, qui infantem necat. [Publílio Siro] É bárbaro, e não bravo, quem mata uma criança.
1699. Crudelis lacrimis pascitur, non frangitur. [Publílio Siro] O homem cruel não se comove com as lágrimas; sente satisfação com elas.
1700. Crudelis sicut infernus zelotypia. [Vieira, Sermão da Primeira Sexta-Feira da Quaresma (1644)] O zelo do amor é inflexível como o inferno. VIDE: ●Dura sicut infernus aemulatio. [Vulgata, Cântico 8.6]
1701. Crudelitas vestra gloria nostra. [Tertuliano, Ad Scapulam 5.1] Vossa crueldade faz nossa glória. (=Refere-se à perseguição aos cristãos).
1702. Crudelitatem crudelitati addere. [Grynaeus 481] Acrescentar uma crueldade a outra.
1703. Crudelitatis mater est avaritia, pater furor. [Quintiliano, Institutio Oratoria 9.89] A ambição é a mãe da crueldade, o pai é a loucura. ■A ambição cega a razão.
1704. Crudelius est quam mori semper mortem timere. [Sêneca Retórico, Controversiae 3.5] Mais duro do que morrer é sempre temer a morte. ■Temer a morte é morrer duas vezes.
1705. Crumena generosum facit. [Pereira 115] A bolsa faz o nobre. ■Dinheiro dá senhoria. ■O muito dinheiro fará teu filho cavalheiro.
1706. Crux criticorum. O tormento dos críticos. (=Uma questão que desafia os críticos. Um enigma para os críticos).
1707. Crux medicorum. O tormento dos médicos. (=Uma questão que desafia os médicos. Um enigma para os médicos).
1708. Crux est generis omnis. [Binder, Thesaurus 621] Toda família tem seu tormento. ■Cada casa tem seu tolo, e cada tolo, sua mania. ■Em toda casa há roupa suja. VIDE: ●Mortalis nemo est, quem non attingat dolor morbusque
1709. Crux est, si metuas, vincere quod nequeas. [Ausônio, Septem Sapientum Sententiae, Anacharsis] É um tormento temer o que não se pode vencer.
1710. Crux in pectore, in corde Satan. [John Owen, Epigrammata 10.76] ■Cruz nos peitos e o diabo no coração.
1711. Crux mihi ancora. [Divisa] A cruz é minha âncora.
1712. Crux spes unica. [Divisa] A cruz é a única esperança. VIDE: ●O crux, ave, spes unica!
1713. Crux stat, dum volvitur orbis. [Divisa dos Cartuxos] A cruz está firme, enquanto o mundo dá voltas.
1714. Cucullus non facit monachum. [Rezende 988] O capuz não faz o monge. ■O hábito não faz o monge. ■Quem vê cara, não vê coração. ■O hábito elegante cobre, às vezes, um tratante. ●Cuculla non facit monachum. [Erasmo, Colloquia 2] VIDE: ●Barba non facit philosophum. ●Barba non facit philosophum, neque vile gerere pallium. ●Habitus non facit monachum. ●In vestimentis non est sapientia mentis. ●Non habitus monachum reddit. ●Non tonsura facit monachum. ●Non tonsura facit monachum, nec horrida vestis. ●Numquid cucullus et rasura faciunt monachum? ●Philosophum non facit barba. ●Saepe tegit nequam lata cuculla caput. ●Si philosophum oporteat ex barba metiri, hircos primam laudem ablaturos. ●Vestimenta pium non faciunt monachum.
1715. Cucurbita calvior. [Apuleio, Metamorphoses 5.9] Mais careca do que uma abóbora.
1716. Cucurbitae caput non habeo. Não tenho cabeça de abóbora. ■Não tenho cérebro de minhoca. ■Não sou mineiro, nem compro bonde. VIDE: ●Nos cucurbitae caput non habemus, ut pro te moriamur.
1717. Cucurrire solet gallus, gallina gracillat. [Albus Ovidius Iuventinus, Philomela 25] O galo cocorica, a galinha cacareja.
1718. Cucurrit quispiam ne pluvia madesceret et in foveam praefocatus est. [Erasmo, Adagia 3.3.89] Correu para não se molhar na chuva e afogou-se no buraco. ■Fugiu do lodo, caiu no arroio.
1719. Cudamus, dum calet ferrum. [Franz Neymayr, Theatrum Politicum 23] Malhemos, enquanto o ferro está em brasa. ■A ferro quente, malhar de repente. ■Aproveitemos, enquanto há tempo. ●Cudendum est, dum calet ferrum: occasione utendum. Deve-se malhar, enquanto o ferro está em brasa: deve-se aproveitar a ocasião. ■Malhar no ferro é enquanto está quente. ■Bate-se o ferro enquanto está quente. VIDE: ●Cum ferrum candet, cudere quemque decet. ●Dum calidum fuerit, debetur cudere ferrum. ●Dum ferrum candet, cudere quemque decet. ●Dum ferrum candet, cudite. ●Dum ferrum candet, tundito. ●Ferrum cudendum est dum candet in igne. ●Ferrum, cum igni candet, tundendum. ●Ferrum dum in igne candet cudendum est. ●Ferrum quando calet, cudere quisque valet. ●Fronte capillata, post est occasio calva. ●Tundatur ferrum dum novus ignis inest.
1720. Cui adhaereo, praeest. [Divisa de Henrique VIII, da Inglaterra] Quem eu apóio, esse se destaca.
1721. Cui bono? [Cícero, Pro Milone 12.32] A quem aproveita? ●Cui bono fuit? A quem aproveitou? VIDE: ●Cui prodest?
1722. Cui bonus est vicinus, felix illucet dies. [Binder, Thesaurus 622; Rezende 990] A quem tem bom vizinho, o dia lhe brilha feliz. ■Quem tem bom vizinho não teme arruído. ■Quem tem bom vizinho tem bom amigo.
1723. Cui caput infirmum, cetera membra dolent. [William Stubbs, The Constitutional History of England 361] Quem tem a cabeça doente, todos os membros lhe doem. ■A cabeça manda os membros. ■Quando a cabeça não regula, quem paga é o corpo. VIDE: ●Cum caput aegrotat, corpus simul omne laborat. ●Dum caput aegrotat, omnia alia membra dolent. ●Dum caput dolet, cetera membra dolent. ●Dum caput dolet, omnia alia membra dolent. ●Qua caput, et cetera membra. ●Si caput doleat, cetera membra dolent. ●Membra deficiunt cum caput deprimitur. ●Si caput dolet, omnia membra languent. ●Vae tibi, terra, cuius rex puer est.
1724. Cui concessus est finis, concessa etiam sunt media ad finem ordinata. [Laymann, Theologia Moralis 3.11] A quem se concede o fim, se concedem também os meios definidos para esse fim. VIDE: ●Cui finis est licitus, etiam media sunt licita.
1725. Cui cor sapiat, ei et sapiat palatus. [Montaigne, Éssais 3.23; adaptado de Cícero, De Finibus 2.24] Que ele tenha o paladar tão delicado como é o seu discernimento.
1726. Cui deest pecunia, huic desunt omnia. [Mathurin Cordier, Colloquiorum Centúria 29 / Sweet 171] A quem falta dinheiro, falta tudo. ■Sem dinheiro, tudo é vão. ■Quem não tem dinheiro na bolsa não tem mel na boca.
1727. Cui dei sunt propitii, lucrum ei obiciunt. Os deuses proporcionam vantagens ao homem a quem são propícios. ■A quem Deus ajuda, o vento lhe junta a palha. VIDE: ●Cui homini dii sunt propitii, lucrum ei profecto obiciunt. ●Cui homini dii propitii sunt, aliquid obiciunt lucri.
1728. Cui des videto. [Dionísio Catão, Monosticha 23] Olha a quem dás.
1729. Cui Deus auxilio est, huic onus omne leve est. A quem Deus ajuda, toda carga é leve.
1730. Cui Deus auxilio est, nemo nocere potest. [Pereira 96] Ninguém pode fazer mal àquele a quem Deus protege. ■A quem Deus quer bem, o vento lhe apanha a lenha. VIDE: ●Cum Deus auxilio est, nemo nocere potest.
1731. Cui dolet, meminit. Quem sofre, lembra-se. VIDE: ●Cui placet obliviscitur, cui dolet meminit.
1732. Cui dominus gratus, canis huic meus amicus. [Pereira 118] É meu amigo o cão de cujo dono gosto. ■Quem ama a Beltrão, ama a seu cão. VIDE: Qui amat me, amat et canem meum. ●Qui amat me, amet et canem meum. ●Qui me amat, amet et canem meum. ●Qui me amat, amat et canem meam. ●Quisquis amat dominum, diligit et catulum. ●Tu si me amas, canem meum dilige.
1733. Cui dono lepidum novum libellum? [Catulo, Carmina 1.1] A quem dou meu bonito livrinho novo?
1734. Cui enim tandem vitio advocatus defuit? [Sêneca, De Ira 2.13.1] A que vício jamais faltou defensor? VIDE: ●Nullum est vitium sine patrocinio. ●Omne vitium semper habet patrocinium suum. ●Vitium omne semper habet patrocinium suum.
1735. Cui fidas vide. [Epígrafe de Fábula de Fedro 1.29] Vê de quem te fias. ■Confiar desconfiando. ●Cui fidas videas, non cuivis fidere tutum est; multa sub ignoto corde venena latent. [J.M.Fleischner, Sprichwörter 448] Vê em quem confias; não é seguro fiar-se de qualquer um: sob um coração desconhecido esconde-se muito veneno.
1736. Cui finis est licitus, etiam media sunt licita. [DAPR 309] A quem o fim é lícito, também os meios lhe são lícitos. ■