DICIONÁRIO DE EXPRESSÕES E FRASES LATINAS
Compilado por HENERIK KOCHER
Home - Introdução - Bibliografia - Abreviaturas
A B C D E F G H I L M N O P Q R S T U VZ
C1 C2 C3 C4 C5 C6 C7 C8 C9 C10 C11
C4: 601-800
601. Certandum est; nulli veniunt sine Marte triumphi. [Eiselein 568] É preciso lutar: triunfo a ninguém chega sem luta. VIDE: ●Nemo coronatur, nisi certando mereatur.
602. Certanti et resistenti victoria cedit. A vitória se entrega a quem luta e resiste.
603. Certatis fatis, et spes extenditis aegras. [Sílio Itálico, Punica 9.543] Vós lutais contra o destino e levais longe demais vossas esperanças doentias.
604. Certavi et vici. [Divisa] Lutei e venci.
605. Certe, adveniente die iudicii, non quaeretur a nobis quid legimus, sed quid fecimus. [Tomás de Kempis, De Imitatione Christi 1.3.26] Certamente quando chegar o dia do juízo, não nos será perguntado o que lemos, mas o que fizemos.
606. Certe aequa mors est. [Sêneca, Troades 435] A morte, sem dúvida, é imparcial. ■A morte não poupa nem o fraco nem o forte.
607. Certe igitur ignoratio futurorum malorum utilior est quam scientia. [Cícero, De Divinatione 2.9.23] Sem dúvida, a ignorância dos males futuros é mais útil do que seu conhecimento. VIDE: ●Ego ne utilem quidem arbitror esse nobis futurarum rerum scientiam.
608. Certe omnis medicina innovatio est, et qui nova remedia accipere nolit, nova mala exspectet. [Bacon, De Innovationibus] Sem dúvida todo remédio é inovação, e quem não quer aceitar os novos remédios, espere por novas doenças.
609. Certent et cycnis ululae. [Virgílio, Eclogae 8.55] Deixa as corujas disputarem com os cisnes.
610. Certis rebus certa signa praecurrunt. [Cícero, De Divinatione 1.52] Certos sinais precedem certos acontecimentos.
611. Certius quam mors, quam mors incertius nil est. [Palingênio / Binder, Thesaurus 480]. Nada há mais certo do que a morte, nada mais incerto do que ela. ■A morte é certa, o dia da morte é incerto. VIDE: ●Mors certa, hora incerta.
612. Certo veniunt tempore Parcae. [Sêneca, Hercules Furens 188] As Parcas chegam na hora certa.
613. Certum ac dispositum est ubi quidquid crescat et insit. [Lucrécio, De Rerum Natura 789] É certo e definido onde cada coisa deve nascer e permanecer.
614. Certum est. É certo. A coisa está clara. VIDE: ●Liquet.
615. Certum est mihi quasi umbra, quoquo ibis tu, te persequi. [Plauto, Casina 1.1.3] Estou decidido a te seguir aonde quer que vás, como tua sombra.
616. Certum est omnia licere pro patria. Em favor da pátria é justo que tudo seja permitido.
617. Certum est otii vitia negotio discuti. [Sêneca, Epístulae 56,9] É certo que os vícios do ócio desaparecem com a atividade.
618. Certum est, quia impossibile. [Tertuliano, De Carne Christi 5.4] É certo porque é impossível. VIDE: ●Credibile quia ineptum est. ●Credo quia absurdum. ●Credo quia impossibile.
619. Certum est quia morieris, sed incertum quando aut quomodo vel ubi. [S.Bernardo, Meditationes Piissimae 3.10] É certo que morrerás, mas é incerto quando, ou como, ou onde. ■A morte é certa, a hora é incerta.
620. Certum est quod certum reddi potest. [Edward Coke / Broom 478] Certo é o que pode ser confirmado. VIDE: ●Id certum est quod certum reddi potest.
621. Certum scio. Sei com certeza. VIDE: ●Non certum scio.
622. Certum voto pete finem. [Horácio, Epistulae 1.2.56] Põe um limite certo a teu desejo.
623. Certus amor morum est: formam populabitur aetas. [Ovídio, De Medicamine Faciei Femineae 45] O amor fundado no caráter é constante: a beleza, o tempo a destuirá.
624. Cervus ad sagittam properat. [Grynaeus 213] O cervo está correndo em direção à flecha. ■Está procurando sarna para se coçar.
625. Cervus canes trahit. [Erasmo, Adagia 4.4.11] O cervo atrai os cães.
626. Cervus lacessitus leo. [Divisa] O cervo atacado torna-se um leão.
627. Cespite natali quilibet optat ali. [Mota 162] Todo o mundo quer viver no torrão natal. ■Para o passarinho não há como o seu ninho.
628. Cessa regnare, si non vis iudicare. [Jur / Black 302] Deixa de reinar, se não queres julgar.
629. Cessante causa, cessat effectus. [Jur / Broom 129] Cessando a causa, cessa o efeito. ●Cessante causa, cessat et effectus. [Stevenson 305] Cessando a causa, cessa também o efeito. ●Cessante causa, tollitur effectus. VIDE: ●Causa cessante, cessat effectus. ●Finita causa, cessat effectus. ●Sublata causa, tollitur effectus.
630. Cessante ratione legis, cessat et ipsa lex. [Jur / Broom 129] Cessando a razão da lei, cessa a própria lei. ●Cessante ratione cessat et lex. [Broom 131] Cessando a razão, cessa também a lei. ●Cessante causa legis, cessat lex. ●Cessante ratione legis, cessat et iuris dispositio. Cessando a razão da lei, cessa também a disposição legal.
631. Cessante statu primitivo, cessat derivativus. [Jur / Broom 380] Quando termina o estado primitivo, termina também o derivado.
632. Cessibile quod non est, nec transmissibile. [Jur] O que não pode ser cedido, também não pode ser transmitido. ●Cessibile quod non est, non est transmissibile.
633. Cessio bonorum. [Codex Iustiniani 7.71.4] A cessão de bens.
634. Cessio perpetua. [Jur] Cessão perpétua.
635. Cetera amici simus, et deinceps inter nos diligamus. [Schottus, Adagia 254] Agora somos amigos, e doravante amemo-nos entre nós.
636. Cetera animalia terram spectant, homo solus caelum intuetur. Os demais seres vivos olham para a terra, somente o homem contempla o céu.
637. Cetera desunt. Falta o resto. (=Usa-se para indicar que a parte final de um texto está perdida). ●Cetera desiderantur. Deseja-se o resto. VIDE: ●Desunt cetera.
638. Cetera quis nescit? [Ovídio, Amores 1.5.25] Quem não sabe do resto?
639. Ceteri perutiles; hic necessarius. Os outros são muitos úteis; este é indispensável.
640. Ceteris maior quo melior. [Plínio Moço, Panegyricus 21] Quanto melhor, tanto maior do que os outros. ●Ceteris maior qui melior. Quem é melhor do que os outros, é maior do que eles.
641. Ceteris paribus. [Black 266] Mantidas iguais as outras coisas. Em igualdade de condições.
642. Ceteris tacentibus. [Black 266] Permanecendo em silêncio os demais.
643. Ceteros consuetudo, natura potior, vicit. [Quinto Cúrcio, Historia Alexandri Magni 5.5.3] O costume, que é mais forte que a natureza, venceu os demais. VIDE: ●Consuetudo natura potentior est.
644. Chamaleonte mutabilior. [Erasmo, Adagia 3.4.1] É mais volúvel do que um cameleão. VIDE: ●Mutabilior est Proteo, et varius magis. ●Proteo mutabilior.
645. Chao antiquiora. São coisas mais antigas que o caos. ■Isso é velho como o mundo.
646. Chartae libertatum. As cartas das liberdades. (=Magna Charta e Charta de Foresta). VIDE: ●Magna Charta.
647. Chirografum eius apud me habeo. [Vulgata, Tobias 4.21] Tenho em meu poder o seu recibo. VIDE: ●Cognoscre chirographum suum.
648. Chorda semper oberrat eadem. [Rezende 763] Ele se engana sempre na mesma corda. ■Só o tolo cai duas vezes no mesmo buraco. VIDE: ●Ridetur chorda qui semper oberrat eadem.
649. Chorus Sancti Viti. Dança de São Vito. (=Dança de São Vito ou dança de São Guido. Nome popular da coréia, doença nervosa que se manifesta por freqüentes movimentos convulsivos)
650. Christi comitesque viae, testesque laborum. São companheiros de estrada de Cristo, e também testemunhas dos seus sofrimentos. (=São os Apóstolos).
651. Christi crux est mea lux. [Divisa] A cruz de Cristo é minha luz.
652. Christianos ad leones! [Tertuliano, Apologeticus 40.2] (Atirem) os cristãos aos leões! (=Grito dos gentios que perseguiam os cristãos). VIDE: ●Ad bestias! ●Si caelum stetit, si terra movit, si fames, si lues, statim ‘Christianos ad leones!’
653. Christianus nullius est hostis. [Tertuliano, Ad Scapulam 2.6 / Vieira, Sermão da Primeira Sexta-Feira (1649), 2] O cristão de ninguém é inimigo.
654. Christus bene coepta secundet. [Erasmo, Colloquia 1, Auspicanti quippiam] Que Cristo favoreça as boas iniciativas.
655. Christus lux mundi. [Divisa] O Cristo é a luz do mundo. ●Christus lux mundi, et apud eum est fons vitae. [S.Agostinho, Tractatus 34.2] Cristo é a luz do mundo, e Nele está a fonte da vida.
656. Christus vincit, Christus regnat, Christus imperat. [Inscrição em moedas francesas do século 12] Cristo vence, Cristo reina, Cristo governa.
657. Cibabis nos pane lacrimarum. [Vulgata, Salmos 79.6] Sustentar-nos-ás com pão de lágrimas.
658. Cibaria et virga, et onus asino: panis et disciplina, et opus servo. [Vulgata, Eclesiástico 33.25] Para o asno, forragem, chicote e carga; para o escravo, pão, correção e trabalho.
659. Cibi condimentum est fames. A fome é o tempero da comida. ■A fome é o melhor tempero. ■A fome é boa mostarda. ■Para fome não há pão duro. ●Cibi condimentum fames. ●Cibi condimentum esse famem, potionis sitim. [Cícero, De Finibus 2.90] A fome é o tempero da comida, e a sede, da bebida. VIDE: ●Anima esuriens et amarum pro dulci sumet. ●Condimentum cibi fames est, potionis sitis. ●Condit fercla fames. ●Fame condiuntur cibi. ●Fames optimum condimentum. ●Optimum cibi condimentum esse famem, potionis sitim. ●Optimum condimentum fames.
660. Cibi copia fastidium parit. [Binder, Thesaurus 484] Abundância de comida faz fastídio. ■A abastança faz fastio. ■A abundância traz a saciedade. VIDE: ●Copia parit fastidium. ●Mus satur insipidam deiudicat esse farinam.
661. Cibi cum appetitu sumpti melius digerunt et nutriunt quoque, quam alii. [Nenter 9] Os alimentos tomados com apetite são mais bem digeridos, e também nutrem melhor do que os outros.
662. Cibi, potus, somni, Venus, omnia moderata sint. [Victor Hugo, Notre Dame de Paris 2.1] Comidas, bebidas, dormidas, amor, que tudo seja moderado. VIDE: ●Cibus, potus et Venus omnia moderata sint.
663. Cibum e flamma petere. [Pereira 108] Buscar comida no fogo. ■Ir buscar lã e voltar tosquiado. VIDE: ●E flamma cibum petere. ●E transenna cibum petere.
664. Cibum in matulam ne immittas. [Apostólio 17.33] Não metas a comida no bacio. (=Não compartilhes teus segredos com pessoas desonestas). ■Segredo contado é logo espalhado. ●Cibum in matellam ne immittas. [Manúcio, Adagia 21] ●Cibum in matellam ne incidas. [Stevenson 842] ●Cibum in vas sordidum ne immittito. Não ponhas comida em vaso sujo.
665. Cibum sequitur somnus. [Lucrécio, De Rerum Natura 4.957] O sono segue a refeição. ■Barriga cheia, pé dormente.
666. Cibus et potus desiderio condiuntur. A comida e a bebida são temperadas pelo desejo. ■A fome é o melhor tempero. VIDE: ●Optimum cibi condimentum esse famem, potionis sitim.
667. Cibus immodicus noxius. Comida em excesso faz mal. ●Cibus immodicus et animae et corpori nocet. Comida em excesso faz mal tanto ao espírito como ao corpo.
668. Cibus mentis est cibus Dei. O alimento do espírito é o alimento de Deus.
669. Cibus non qui plurimus, sed qui suavissimus. Comida, não a mais abundante, mas a mais delicada. ■Mais vale pouco e bom que muito e mau.
670. Cibus, potus et Venus omnia moderata sint. [Hipócrates / Rezende 769] Comer, beber e amar, em tudo haja moderação. VIDE: ●Cibi, potus, somni, Venus, omnia moderata sint.
671. Cibus sine sale. [Polydorus, Adagia] Comida sem sal.
672. Cicada cicadae cara, formicae formica. [Erasmo, Adagia 1.2.24] A cigarra gosta da cigarra, a formiga gosta da formiga. ■Cré com cré, lé com lé. ■Cada qual folga com seu igual. ■Corvos a corvos não se arrancam os olhos. VIDE: ●Aequalis aequalem delectat. ●Formicae grata est formica, cicada cicadae, accipiter placet accipitri.
673. Cicada vocalior. [Erasmo, Adagia 1.9.100] Mais loquaz que uma cigarra. ■Fala mais que o pobre no sol. VIDE: ●Graculo loquacior. ●Turdo loquacior. ●Turture loquacior.
674. Cicadae apem comparas. [Erasmo, Adagia 1.8.75] Comparas uma abelha com uma cigarra. VIDE: ●Tibiam tubae comparas.
675. Cicatrix conscientiae pro vulnere est. [Publílio Siro] Uma cicatriz na consciência vale uma ferida.
676. Cicatrix manet. A cicatriz fica. VIDE: ●Etiam cum vulnus sanatum est, cicatrix manet. ●Etiam sanato vulnere cicatrix manet.
677. Cicero pro domo sua. Cícero (discursando) em favor de sua casa. (=Um pleito em defesa dos próprios interesses. Um advogado em causa própria). VIDE: ●Pro domo sua.
678. Cicerone secundo non opus est, ubi fantur opes. [Rezende 772] Não há necessidade de um segundo Cícero, quando fala o dinheiro. ■Quando o ouro fala, tudo cala.
679. Cineres evitans, in carbones incidi. [Apostólio 18.41] Fugindo às cinzas, caí nas brasas. ■Fugi do alcaide, caí no meirinho. ●Cinerem vitans, in prunas incidi. [Pereira 106] VIDE: ●Fumum fugi, in ignem incidi.
680. Cineri gloria sera venit. [Marcial, Epigrammata 1.25.8] Tarde vem a glória para quem já virou cinza. VIDE: ●Gloria sera venit. ●Post cineres gloria sera venit.
681. Cineri nunc medicina datur. [Propércio, Elegiae 2.14.6] Estão dando remédio ao defunto. ■Depois da morte, o remédio. ■Pôs sal em carne podre. ●Cineri medicina. VIDE: ●Dare medicinam cineri.
682. Cinxerunt aethera nimbi! As nuvens cobriram o céu! ■As coisas estão ficando pretas! VIDE: ●Heu quianam tanti cinxerunt aethera nimbi?
683. Circa. Em volta de. Por volta de. Aproximadamente.
684. Circa eversos solitudo est. [Sêneca, Epistulae Morales 9] Em torno dos que caem há somente solidão. ■Todos adoram o sol nascente.
685. Circa idem tempus. Mais ou menos na mesma época.
686. Circa nos ipsos quam multa mutata sunt! [Plínio Moço, Epistulae 4.24.4] E ao meu redor, quantas coisas se modificaram!
687. Circa pecuniam plurimum vociferationis est. [Sêneca, De Ira 3.33.1] É em torno do dinheiro que há mais disputa.
688. Circuitu sol tempora signat et horas. [Inscrição em quadrante solar] Com o seu giro, o sol determina as épocas e as horas.
689. Circuitus est evitandus. [Jur] Devem-se evitar os rodeios.
690. Circuitus verborum. Um cincunlóquio.
691. Circulus aureus in naribus suis, mulier pulchra et fatua. [Vulgata, Provérbios 11.22] A mulher formosa e insensata é como um anel de ouro na tromba de uma porca. VIDE: ●Anulus aureus in nare suilla.
692. Circulus in definiendo. Um círculo no ato de definir.
693. Circulus in demonstrando. Um círculo no ato de demonstrar.
694. Circulus in probando. Um círculo no ato de provar. VIDE: ●Circulus vitiosus. ●Idem per idem.
695. Circulus sanguinis est motus sanguinis a corde per arterias ad partes, eiusdemque per venas ad eumdem fontem reditus. [Nenter 2] A circulação do sangue é o movimento do sangue pelas artérias do coração para as partes (do corpo) e sua volta à mesma fonte através das veias.
696. Circulus vitiosus. [Da linguagem filosófica] Um círculo vicioso. VIDE: ●Circulus in probando. ●Idem per idem.
697. Circumcidenda ergo duo sunt, et futuri timor et veteris incommodi memoria: hoc ad me iam non pertinet, illud nondum. [Sêneca, Epistulae Morales 78.14] Devem ser suprimidas duas coisas: tanto o medo do que virá, como a lembrança do sofrimento passado: este já não me pertence, aquele ainda não.
698. Circumfer oculos. [Plínio Moço, Epistulae 9.11] Olha à tua volta.
699. Circumscribatur nox, et aliquid ex illa in diem transferatur. [Sêneca, Epistulae Morales 122.3] Limite-se a noite, e seja parte dela passada para as atividades do dia.
700. Circumspexi, et non erat auxiliator. [Vulgata, Isaías 63.5] Olhei em roda, e não havia auxiliador.
701. Cis Apenninum. Aquém-Apeninos.
702. Cis dies paucos. [Plauto, Truculentus 347] Há poucos dias.
703. Citatio est fundamentum totius iudicii. [Jur] A citação é o fundamento de todo o julgamento.
704. Citatio per edictum. [Jur] Citação por edital.
705. Citato loco. No lugar citado. VIDE: ●Ibidem. ●In loco citato. ●Loco citato.
706. Citatoria scheda. [Jur] Mandado de citação. ●Citatoria schida.
707. Citharizando fit citharoedus. É tocando cítara que se fica citarista. ■Batendo ferro é que se fica ferreiro. ■A prática é a mestra de todas as coisas. ■Usa e serás mestre. VIDE: ●Fabricando fit faber. ●Fabricando fabricam disces. ●Fabricando, fabrilia disces. ●Fabricando fabricam disces, canendo musicam, militando militarem artem, scribendo disces scribere. ●Fit fabricando faber.
708. Citharoedus ridetur, chorda qui semper oberrat eadem. [Horácio, Ars Poetica 356] É ridicularizado o citarista que erra sempre na mesma corda. ■Ao que erra, perdoa-lhe uma vez, mas não três. VIDE: ●Iteranti culpam venia dari non solet.
709. Citius, altius, fortius. [Divisa dos Jogos Olímpicos] Mais rápido, mais alto, com mais força.
710. Citius aquam a pumice quam ab ipsis lacrimas elicias. [Calvino, Homilia 85.2] É mais fácil tirares água de pedra do que deles tirares lágrimas.
711. Citius camelus pilos mutet. É mais fácil um camelo mudar de pelo.
712. Citius usura currit, quam Heraclitus. [Erasmo, Adagia 2.6.91; Manúcio, Adagia 658] O ágio corre mais rápido que Heráclito. (=Neste adágio, que recomenda a abstinência de empréstimos financeiros, Heráclito é o nome de certo corredor extremamente veloz). ●Citius usura quam Heraclitus celerrimus currit.
713. Citius elephanti parient. [Polydorus, Adagia] Antes disso acontecer, parirão os elefantes. ■É mais fácil um burro voar. VIDE: ●Celerius elephanti pariunt.
714. Citius elephantum sub alis celes. [Erasmo, Adagia 2.5.56] Com mais facilidade esconderás um elefante na axila. VIDE: ●Citius quinque elephantos sub ala tegas.
715. Citius flammas mortales ore tenebunt quam secreta tegant. [Petrônio, Fragmento 28] É mais fácil aos homens ficar com chamas na boca do que guardar um segredo.
716. Citius mula pariet. [Polydorus, Adagia] Antes de isso acontecer a mula vai parir. ■É mais fácil um burro voar.
717. Citius pubescunt, citius senescunt. [Virey, Histoire Naturelle du Genre Humain 133; Busarello 249] Quanto mais cedo chegam à mocidade, mais cedo chegam à velhice. ■O que cedo amadurece cedo apodrece. VIDE: ●Cito maturum, cito putridum. ●Indicium imminentis exitii nimia maturitas est. ●Is cadit ante senem qui sapit ante diem. ●Quod cito fit, cito perit.
718. Citius quam ascendas cades. [Labério, Fragmenta] Desce-se mais rápido do que se subiu. ■Para baixo todos os santos ajudam.
719. Citius quam asparagi coquuntur. [Erasmo, Adagia 3.7.5] Mais rápido do que se cozinham os aspargos. VIDE: ●Celerius quam asparagi coquuntur. ●Velocius quam asparagi coquantur.
720. Citius quinque elephantos sub ala tegas. [Schottus, Adagialia Sacra 50] Com mais facilidade esconderias cinco elefantes na axila. VIDE: ●Citius elephantum sub alis celes.
721. Citius tardiusve. [Sêneca, Quaestiones Naturales 2.59.6] Mais cedo ou mais tarde.
722. Citius terra aethera conscendet. [Manúcio, Adagia 1349] Antes disso a terra subirá aos céus. ■É mais fácil um burro voar.
723. Citius testudo leporem praevertat. [Schottus, Adagia 244] É mais fácil a tartaruga ultrapassar a lebre. ■É mais fácil um boi voar. VIDE: ●Primum testudo praeveniet leporem. ●Prius testudo leporem praeverterit. ●Prius testudo leporem praecurret. ●Prius testudo antevertere lepori. ●Prius testudo cursu vinceret leporem. ●Villosum pedibus leporem testudo praeibit.
724. Citius venit malum quam revertit. [DAPR 422] Mais depressa vem um mal do que vai embora. ■A doença entra às braçadas e sai às polegadas. . ■A doença vem a cavalo e vai a pé. VIDE: ●Cito aegrotamus, tarde convalescimus. ●Venit morbus eques, suevit abire pedes. ●Tardiora sunt remedia quam mala.
725. Citius venit periculum cum contemnitur. [Publílio Siro] Mais depressa vem o perigo, quando é desprezado. ■Quem não se guarda não se salva.
726. Cito accusaveris aut laudaveris neminem. [Publílio Siro] Não acusarás nem louvarás ninguém apressadamente. ●Cito accusaris aut laudaris neminem. VIDE: ●Neminem accusaveris, nec laudaveris cito. ●Neminem cito laudaveris, neminem cito accusaveris; semper puta te coram dis testimonium dicere. ●Neminem cito accusaveris, nec cito laudaveris. ●Neminem cito accusaveris, neminem cito laudaveris.
727. Cito ad naturam ficta reciderint suam. [Publílio Siro] As coisas artificiais logo retornam à sua natureza. ■As águas correm para o mar, e as coisas para o seu natural. VIDE: ●Ficta ad naturam suam cito redeunt. ●Ficta ad naturam cito redierint suam. ●Ficta cito in naturam suam recidunt.
728.