PROVÉRBIOS LATINOS
Introdução
A
B
C
D
E
F
G
H
I
L
M
N
O
P
Q
R
S
T
U
V
Home
V
Vae
mortuis!
Triste de quem morre!
Vae tibi
nigrae, dicebat caccabus ollae.
Diz o tacho à caldeira: sai para lá, não me enfarrusques.
The raven said to the
rook: stand away, blackcoat.
Le chaudron mâchure la poêle.
Dijo la sartén a la
caldera: Tírate allá, culinegra.
La padella dice al paiuolo: Fatti in là che mi tingi.
Kaldrono ridas pri
poto, kaj mem estas kota.
Valde
bonus, valde deceptibilis.
Demasiada bondade é necedade.
The better natured, the
sooner undone.
Deux fois bon, c'est une
fois bête.
Demasiada bondad es necedad.
Troppo buono, troppo
minchione.
Valentes recte consolantur aegrotis.
Diz o são ao doente: Deus te dê saúde.
It is easy for a man in
health to preach patience to the sick.
Il est bien aise aux sains
de consoler le malade.
El sano al doliente
su regla le mete.
Il sano consiglia bene l’ammalato.
Vana
gloria spica ingens est sine grano.
Glória vã floresce, mas não grandece.
Vana sine
viribus ira est.
Quem não pode morder não mostre os dentes.
Anger cannot stand
without a strong hand.
Courroux est vain sans forte main.
La ira es en vano sin
una fuerte mano.
L’ira senza forza è vana.
L’ira senza forza non vale un scorza.
Sen povo kolero estas ridinda afero.
Vanitas
vanitatum, et omnia vanitas.
Glória vã cresce, mas não gradece.
Vain glory blossoms, but
never bears.
Gloire vaine assez fleurit, porte feuille et point de fruit.
Gloria vana florece y no grana.
Gloria mondana, gloria vana: fiorisce e non grana.
Vantaĵo de vantaĵoj, ĉio estas vantaĵo.
Varietas
delectat.
A variedade deleita.
Variety is the mother
of enjoyment.
Everything new is fine.
Diversité réjouit.
Au nouveau tout est beau.
Todo lo nuevo agrada.
No ha de ser amenes toda la misa.
Di novello tutto è bello.
Ĉion novan oni ŝatas, malnovan oni
forbatas.
Varium et
mutabile semper femina.
Mulher, vento e ventura logo se muda.
A woman's mind and
winter wind change oft.
Souvent femme varie, bien fol est qui s'y fie.
Flugema kiel vento.
Vas malum
non frangitur.
Vaso ruim não quebra.
The cracked pot lasts
longest.
Pot fêlé dure longtemps.
Vazo rompita longe sin tenas.
Vasa
vacua sunt bene sonantia. / Vasa inania multum strepunt.
Cântaro vazio soa
muito.
Empty barrels make the
most sound.
Les tonneaux vides sont toujours ceux qui font le plus de bruit.
Los toneles vacíos
son los que hacen más ruído.
Sono le botti vuote quelle que
cantano.
Barelo malplena sonas plej laŭte.
Vel caeco
appareat.
Até um cego vê isso.
Un aveugle y mordrait.
Esto lo veria hasta un ciego.
Questo lo vedrebbe anche un cieco.
Velle
est posse.
Querer é poder.
Where there is a will,
there is a way.
Vouloir, c'est pouvoir.
Quand on veut, on peut.
Plus fait celui qui veut que celui qui peut.
Kion oni volas, tion oni povas.
Velle
suum cuique est.
Cada qual é dono de suas ventas.
Every man as he loves,
quoth the good man when he kissed his cow.
Chacun se fait fouetter à
sa guise.
Voli aŭ ne voli
neniu malpermesas.
Velox
consilium sequitur paenitentia.
Quem depressa se determina cedo se
arrepende.
Edziĝo tro momenta estas longapenta.
Vende
domi, emi in nundinis.
Vende em casa e compra em feira, se queres sair da lazeira.
Venereum
iusiurandum non poenam non habet.
Jura de quem ama mulher não é de
se crer.
Veniat
hospes quisquis proferturus est.
Benvindo seja quem dá.
They are welcome that bring.
Bien venu qui
apporte.
Bienvenido el que algo ha traído.
Il signor Donato gli è sempre il
ben arrivato.
Venit
honos auro, auro conciliatur amor.
Quem tem dinheiro, quebra penedos.
Poderoso cavaleiro é
dom dinheiro.
Love does much, but money does more.
L'amour fait beaucoup, mais l'argent fait tout.
Poderoso caballero es don dinero.
Amor fa molto, il denaro tutto.
Al tiu ĉio cedas, kiu monon posedas.
Venit
senectus cum querelis omnibus.
Homem velho, saco de azares.
The older, the worse.
La vieillesse est chagrine.
Hombre viejo, cada día un duelo nuevo.
La vecchiaia viene con tutti i malanni.
Aĝo matura ne estas plezura.
Venter
aures non habet. / Venter auribus caret. / Venter famelicus auriculis caret.
Ventre em jejum não houve a
nenhum.
A hungry belly has no
ears.
Ventre affamé n'a point d'oreilles.
El ventre ayuno no
oye a ninguno.
Ventre digiuno non ode nessuno.
Ventro malsata
orelojn ne havas.
Venter
fartus ludit, non veste politus.
/ Venter farcitus
ludit, non veste politus.
Com pão e vinho se anda caminho.
Back may trust, but belly won’t.
Mieux vaut bon repas que bel habit.
Pan y vino andan
camino, que no mozo garrido.
Meglio buon desinare che una bella giubba.
Ĉe vesto velura
suferas la stomako.
Venter
plenus somnum parit.
Barriga cheia, pé dormente.
Ventum
qui seminat, turbinem metet.
Quem semeia ventos colhe tempestades.
He that sows the wind
shall reap prickles.
Qui sème le vent récolte la tempête.
Quien sembra espinas,
abrojos coge.
Chi semina spine, non vada scalzo.
Kiu semas venton,
rikoltos fulmotondron.
Verba
ligant homines, taurorum cornua funes.
Ao boi pelo corno, ao homem pela palavras.
An ox is taken by the
horns, and a man by the tongue.
On lie les boeufs par les
cornes et les hommes par la parole.
Al buey por el cuerno
y al hombre por el verbo.
L’uome per la parola e il
bue per le corna.
Verba
mollia et efficacia.
As boas palavras custam pouco e valem muito.
Good words cool more
than cold water.
Paroles douces apaisent grande colère.
De bona vorto lango ne
doloras.
Verba
movent, exempla trahunt.
Bom exemplo e boas ações avassalam os corações.
Precepts may lead, but
examples draw.
Les exemples excitent plus que les paroles.
Obras son amores, que no buenas razones.
Contan più gli esempi che le parole.
Ekzemplo estas pli efika ol instruo.
Ekzemplo estas pli forta ol vortoj.
Verba
non implent marsupium.
Palavras não enchem saco.
Palavras bonitas não enchem barriga.
Good words fill no sack.
Belles paroles n'emplissent pas la bourse.
Les belles paroles ne donnent pas à manger.
Palabras y plumas el
viento las lleva.
Buenas palabras no hacen buen caldo.
Le parole non empiano il sacco.
Il ventre no si sazia di parole.
Se vi senfine parolos, de ĝi la poto ne bolos.
Promeso ne satigas.
Verba perdere.
Perder o latim.
To waste one's breath.
Perdre son latin.
Cuidado inútil.
Sprecere il fieto.
Vane paroli.
Verba
volant, scripta manent.
Palavras, leva-as o vento.
As palavras voam, os escritos ficam.
O preto no branco fala como gente.
Words fly away, writing remains.
Les paroles
s'envolent, les écrits restent.
Las palabras vuelan, los escritos permanecen.
Le parole volano, gli scritti
rimangono.
Diron oni neas, skribo ne pereas.
Verbum
dulce tibi multiplicabit amicos.
Boas palavras custam pouco e valem muito.
Politeness costs
nothing, and gains everything.
A man’s hat in his hand never did him any harm.
Courtois de bouche et prompt au chapeau, ne coûte guère et est fort beau.
Les belles paroles ont bien de force, et coûtent peu.
La palabra de la boca
mucho vale y poco cuesta.
Cortesía de boca gana mucho y poco cuesta.
Cortesia de boca, mano al cappello, poco costa ed è buono e bello.
Un sorriso cordiale sul volto costa poco e può rendere molto.
Ĝentila
parolo ĉie faras amikojn.
De bona vorto lango ne doloras.
Verbum
emissum non redit.
Palavra e pedra que se solta não têm volta.
A word and a stone let
go cannot be called back.
Parole lâchée ne revient jamais.
Vorto dirita al la mondo apartenas, kaj neniam
revenas.
Verbum
laudatur, si factum tale sequatur.
Mais obras, menos palavras.
Obras são amores, e não palavras doces.
Words and no deeds are
rushes and reed.
Les belles paroles ne font pas bouillir la marmite.
Obras son amores, que no buenas
razones.
Detto senza fatto, ad ognum par misfatto.
Vortojn ŝparu, agojn faru.
Verecundia
inutilis viro egenti.
Quem tem vergonha cai de magro.
A shame-faced beggar fares poorly.
Il n'y a que les honteux qui perdent.
Almozpetanto sinĝena restas kun sako malplena.
Veritas laborare potest, vinci non potest.
A verdade é manca, mas chega
sempre a tempo.
Truth and oil are ever
above.
La vérité comme l'huile vient au dessus.
La verdad adelgaza,
pero no quiebra.
La verdad siempre sale a flote.
La verità può languire, ma non perire.
Tempo toleras, sed
vero aperas.
Veritas
odium parit.
A verdade amarga.
It is truth that makes
a man angry.
Verité engendre haine.
La verdad amarga.
La verità genera odio.
Kiu diras la veron, havas suferon.
Veritas
semper una est.
A verdade é clara, e a mentira, sombra.
Truth fears no colours.
La vérité fuit les détours.
El lenguaje de la
verdad es sencillo.
La verità è senza varietà.
Vero ne bezonas mediti nek spriti.
Veritatem
temporis filiam esse dicitur. / Veritas temporis filia est.
A verdade é filha do
tempo.
Truth is the daughter of time.
Le temps découvre la
vérité.
La verdad es hija de Dios.
La verità è figliuola del tempo.
La tempo malkaŝas la veron.
Veritatis
simplex oratio.
A verdade dispensa enfeites.
Truth fears no colours.
La vérité fuit les détours.
El lenguaje de la
verdad es sencillo.
La verità è senza varietà.
Vero ne bezonas mediti nek spriti.
Verrit
humum bene scopa recens.
Vassoura nova varre bem.
New brooms sweep clean.
Un balai neuf nettoie toujours bien.
Escobas nuevas barren
buenos.
Granata nuova spazza bene.
Nova balailo bone balaas.
Verum
velle, parum est.
De boas intenções está o inferno cheio.
Hell is paved with good
intentions.
L'enfer est pavé de
bonnes intentions.
El infierno está lleno de buenos propósitos, y de buenas obras el cielo.
Di buone volontà è pien l’inferno.
Per promesoj estas pavimita la infero.
Verus
amor nullum novit habere modum.
Quem ama pisa na lama.
No folly to being in
love.
Folles amours font les gens bêtes.
Vespere
laudatur dies.
A noite coroa o dia.
No fim é que se cantam as glórias.
Praise a fair day at
night.
Le soir montre ce qu'a été le jour.
Attend le soir pour louer le bon jour.
Antaǔ vespero ne estu fiera.
Vestigia
domini optimum stercus.
O pé do dono é estrume da herdade.
The master's foot makes
the ground fat.
L'oeil du fermier vaut fumier.
L’oeil du maître
engraisse le cheval.
El pie del dueño estiércol es para la heredad.
Il piede del padrone ingrassa il
campo.
Okulo de mastro pli ol beno de pastro.
Vestis
virum facit.
A roupa faz o homem.
The coat makes the man.
L'habit c'est l'homme.
La robe fait l'homme.
Unua atesto estas la vesto.
Via
trita, via tuta.
Estrada aberta é caminho.
Estrada batida, estrada sabida.
The beaten road is the
safest.
Mieux vaut la vieille voie que le nouveau sentier.
Echar camino por atajo no siempre
ahorra trabajo.
Non siempre il cammino più corto ti porta sicuro a buon porto.
Vicinum
pecus grandius uber habet.
A cabra da minha vizinha dá mais leite que a minha.
Our neighbour's cow yields
better milk than ours.
Vache de loin a assez de lait.
La gallina de mi vecina más huevos poneque la mía.
I polli dei vicini ci sembrano
tacchini.
Fremda manĝo havas bonan guston.
Vilis
aqua et panis, potus et esca canis.
Água e pão, comida de cão.
Hunda vivo.
Vim vi
repellere licet.
Um prego empurra outro.
One nail drives out
another.
Un clou chasse l'autre.
Oni elbatas kojnon per
kojno.
Vina
viros agitant, strepitantes frigora porcos.
Porcos com frio e homens com vinho
fazem grande ruído.
Vincere
cor proprium plus est quam vincere mundum.
Quem se vence vence o mundo.
Vincit
qui patitur.
Com tempo e perseverança, tudo se alcança.
Porfia mata a caça.
He that endures, overcomes.
Il faut endurer, qui veut
vaincre et durer.
Persister c'est le fond de la vertu.
La perseverancia toda
cosa alcanza.
Quien la sigue, la consigue.
Chi la dura, la vince.
Hako post hako estas plej efika atako.
Vincit,
qui se vincit.
Vence quem se vence.
Vino
vendibili suspensa hedera nihil opus. / Vino vendibili suspensa hedera non est
opus.
O bom vinho escusa pregão.
O que é bom, por si se gaba.
Good wine praises itself.
A bon vin, point
d'enseigne.
Vino que es bueno no ha menester pregonero.
Il buon vino non vuol frasca.
Kvalito bona ne bezonas admonon.
Vinum
animi speculum.
O vinho é o espelho da alma.
Quando o vinho desce, as palavras sobem.
Wine is wont to show
the mind of man.
Le vin est le miroir des
hommes.
El hombre se conoce por el vino.
L’uomo si conosce al
bicchiere.
Vera opinio montriĝas
en ebrio.
Vinum
bonum laetificat cor hominis.
O bom vinho traz consigo a ventura.
Wine makes glad the
heart of man.
Le bon vin réjouit le coeur de l'homme.
El buen vino alegra
el corazón del hombre.
Buon vino fa buon sangue.
La vino gajigas la koron.
Vinum lac
senum.
O vinho é o leite dos velhos.
Wine is old men's milk.
Le vin est le lait des
vieillards.
Violentia
praecedit ius.
Onde força não há, direito se
perde.
Might prevails over right.
La force prime le droit.
Contra fuerza no vale razón.
Contro la forza la ragion non vale.
Kontraŭ
forta mano la leĝo estas vana.
Kie regas la
forto, tie rajto silentas.
Vir bene
vestitus pro vestibus est peritus.
Afeita um cepo, parecerá mancebo.
The coat makes the man.
On honore communément ceux qui ont beaux habillements.
Afeita un cepo,
parecerá mancebo.
Vesti un legno, pare un regno.
Eĉ ŝtipo
estos bela, se vi ĝin ornamos.
Vir
sapiens fortis est.
Saber é poder.
A wise man is strong.
Savoir c'est pouvoir.
Saber es poder.
Chi di spirito e di talento è
pieno domina ognor su quei che n’hanno meno.
Scienco estas potenco.
Virgo
pubescens, et nux matura rubescens, illa quidem tangi vult, haec de stipite frangi.
Ao peixe fresco, gasta-o cedo, e
havendo tua filha crescido, dá-lhe marido.
Daughters and dead fish
are no keeping wares.
Il ne faut point faire grenier de filles.
El pez fresco gástalo
presto, y habiendo tu hija crecido, cásala con marido.
Le ragazze sono come i cavalli: se non si danno via de giovani, perdono la loro
ventura.
Virtutem et sapientiam vincunt testudines.
Não há fechadura, se de ouro é a
gazua.
A golden key opens all
doors.
L'argent ouvre toutes les portes.
Ora ŝlosilo ĉion
malfermas.
Virtutem
posuere dii sudore parandam.
Não há atalho sem trabalho.
No sweet without his
sweat.
Dieu a posé le travail pour sentinelle de la vertu.
No hay atajo sin
trabajo.
Innanzi alla virtù Dio ha posto il sudore.
Kion vi
pripenas, tio al vi venas.
Post sufero venas prospero.
Vitia
nostra regionum mutatione non fugimus.
Quem mudou nunca melhorou.
Asno que a Roma vá, asno volta de lá.
Send a fool to France,
and a fool he’ll return.
Qui bête va à Rome,
tel en retourne.
Vana la esperanza de olvidar las penas mudando aires.
Col mutar paese non si muta cervello.
Eĉ en Parizo herbo ne fariĝas cerbo.
Vitiis
nemo sine nascitur.
Todos têm os seus podres.
Não há bela sem senão.
Every man has his
faults.
Every grain has its bran.
Chacun a ses défauts.
Chaque grain a sa paille.
Cada grano tiene su paja.
Ninguno ha nacido sin
defectos.
Nessun uomo senza difetti.
Ogni farina ha crusca.
Ĉiu havas sian kaŝitan mizeron.
Neniu
sanktulo estas sen makulo.
Vitium
est omnia credere, vitium nihil credere.
Tão mal é não crer em nada, como crer em tudo.
He that believes all,
misses; he that believes nothing, hits not.
On risque autant à croire
trop qu'à croire trop peu.
Tan malo es no creer
en anda, como creerlo todo.
Trist’e guai, chi crede troppo e
chi non crede mai.
Vitium
impotens virtus vocatur.
O diabo, depois de velho, fez-se ermitão.
Young devil, old angel.
When it thunders the thief becomes honest.
Quand le diable devient
vieux, il se fait hermite.
El lobo harto de carne se mete fraile.
Lobo sin dientes se
hace ermitano.
Il diavolo, quando è vecchio, si fa romito.
Porta stanca diventa santa.
La diablo, kiam maljuniĝis, fariĝis ângelo.
Vivere militare est.
Viver é lutar.
Life is but a struggle.
La vie est un combat.
Vivere
tota vita discendum est.
Vivendo e aprendendo.
We are to learn as long as we live.
On apprend chaque jour
quelque chose de nouveau.
Mientras se vive, siempre se aprende.
Sin che si vive, sempre s’impara.
Homo lernas la tutan vivon.
Vivitur
parvo bene.
Antes contente do que rico.
Happiness is worth more
than riches.
Contentement passe richesse.
Vix bene
et cito.
Depressa e bem não o faz ninguém.
Good and quickly seldom
meet.
Vite et bien ne
s'accordent pas.
Pronto y bien rara vez junto se ven.
Presto e bene raro avviene.
Tro rapida laboro, tro malgranda valoro.
Vix
depraedatur lupus in quo rure moratur.
Quando o lobo vai furtar, longe
vai cear.
Foxes prey farthest from
their earths.
Un bon renard ne mange jamais les poules de son voisin.
Cuando el lobo va a
hurtar, lejos de casa va a cazar.
La volpe in vicinato non
fa mai danno.
Apud propra domo ŝtelisto ne ŝtelas.
Volenti
nihil difficile. / Volenti nil impossibile.
Querer é poder.
A quem quer, nada é
difícil.
A willful man will have his way.
Nothing is impossible to a weilling mind.
Vouloir c'est pouvoir.
À coeur vaillant rien
d'impossible.
Querer es poder.
Quien quiso, hizo.
Volere è potere.
Volendo si può fare ogni cosa.
Kion oni volas, tion oni povas.
Voluntas
bona pro facto est.
Mais faz quem quer do que quem pode.
A boa vontade supre a
obra.
Take the will for the deed.
It is the intention that
counts.
La bonne volonte est reputée pour le fait.
Más hace el que
quiere, que no el que puede.
Buona volontà supplisce a facoltà.
Voluntas
pro facto reputatur.
A intenção faz a ação.
It is the intention
that counts.
L'intention vaut le
fait.
Propra volo ordonon
superas.
Vox
populi, vox Dei.
Voz do povo, voz de Deus.
The people's voice,
God's voice.
Voix du peuple, voix de
Dieu.
Voz del pueblo, voz del cielo.
La voz del pueblo es
la voz de Dios.
Voce di popolo, voce di Dio.
Popolo diras, Dio
diras.
Vulpes
non iterum capitur laqueo.
Só o tolo cai duas vezes no mesmo
buraco.
Where ever an ass
falls, there will he never fall again.
Un âne ne trébuche pas
deux fois contre la même pierre.
Quien en una piedra
dos veces tropieza, merece que se quiebre la cabeza.
L’asino dov’è cascato una volta,
non ci casca più.
Vulpes
pilum mutat, non mores.
A raposa muda de pele, mas não de
manha.
The fox may grow grey, but
never good.
Le renard change de poil, mas non de naturel.
Un renard change de poil, non de caractere.
Le renard change de poil, mais non de moeurs.
Le renard change de poil et ne change pas de peau
Pierde el lobo los dientes, mas no las mientes.
La volpe perde il pelo, ma non il vizio.
Lupo ŝanĝas
la harojn, sed ne la farojn.
Vulpo mienon ŝanĝas,
sed plue kokidojn manĝas.
Vult
lepus esse loco semper generatus erat quo.
Passarinho que na água se cria, sempre por ela pia.
The hare always returns
to her form.
Le lièvre revient toujours à son gîte.
Cada uno donde es
nacido, y bien se está el pájaro en su nido.
La lepre sta volentieri dove è nata.
Al ĉiu besto plaĉas ĝia nesto.
Vultur est, cadaver exspectat. / Ubi cadaver, ibi aquila.
Onde há carniça, há urubus.
Wheresoever the carcass
is, there will the eagles be gathered together.
Où que soit le
cadavre, là se rassembleron les aigles.
Dondequiera que estuviere el cuerpo muerto, allí se juntarán las águillas.
Dovunque sara il carname, quivi si raduneranno lê aquile.
Kie estas pano, tie musoj ne mankas.
Kie ajn estos la kadavro, tien kolektiĝos la agloj.
Vultus
est index animi.
O rosto é o espelho da alma.
O mal e o bem à face vêm.
The face is the index of
the heart.
Les yeux sont le miroir de l'âme.
Kio en
koro sidas, la vizaĝo perfidas.