DICIONÁRIO DE EXPRESSÕES E FRASES LATINAS

Compilado por HENERIK KOCHER

Home - Introdução - Bibliografia - Abreviaturas

A  B  C  D  E  F  G  H  I  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  VZ

I1  I2  I3  I4  I5  I6  I7  I8  I9  I10  I11  I12  I13

I12: 2201-2400

2201. Iucundissima navigatio iuxta terram, ambulatio iuxta mare. [Plutarco / Erasmo, Adagia 1.2.91] É muito agradável navegar perto da terra e caminhar a beira-mar. VIDE: Iuxta terram navigatio, iuxta mare ambulatio gratior.

2202. Iucunditas victus est in desiderio, non in satietate. [Cícero, Tusculanae Disputationes 5.99] O prazer da comida está no desejo, não na saciedade.

2203. Iucundius esse amicum facere quam habere. [Sêneca, Epistulae Morales 9.7] Dá mais prazer fazer o amigo do que tê-lo.

2204. Iucundum est narrare sua mala. Dá prazer contar os próprios sofrimentos.

2205. Iucundum nihil est nisi quod reficit varietas. [Publílio Siro] Só é verdadeiramente agradável aquilo que a variedade renova. Tudo enfada, só a variedade recreia. VIDE: Iucunda vicissitudo rerum. Iucunda rerum omnium vicissitudo. Nihil iucundum, nisi quod commendat varietas. Voluptates commendat rarior usus.

2206. Iucundum nil agere. Ficar sem fazer nada é gostoso. Iucundum tamen nihil agere. [Plínio Moço, Epistulae 8.9.1] Mas é gostoso não cuidar de nada.

2207. Iucundum tamen, si prohibere publice videas quod nunquam tibi ipse permiseris. [Plínio Moço, Epistulae 5.13.9] É agradável veres proibido por lei aquilo que nunca permitiste a ti.

2208. Iudae osculum. [Binder, Thesaurus 1594] O beijo de Judas.

2209. Iudex a quo. [Jur / Black 1022] Juiz ou tribunal de cuja decisão se recorre.

2210. Iudex ad quem. [Jur / Black 1022] Juiz ou tribunal superior a que se recorre.

2211. Iudex aequitatem semper spectare debet. [Jur / Black 1022] O juiz deve sempre olhar a eqüidade.

2212. Iudex ante oculos aequitatem semper habere debet. [Jur / Black 1022] O juiz deve ter sempre diante de seus olhos a eqüidade.

2213. Iudex bonus est pice nunc rarior alba. [Scaliger, Epidorpides 324] Em nossos tempos, um bom juiz é mais raro do que piche branco.

2214. Iudex bonus nihil ex arbitrio suo faciat, nec proposito domesticae voluntatis, sed iuxta leges et iura pronunciet. [Jur / Black 1033] O bom juiz não deve fazer nada por seu arbítrio, nem por decisão de sua inclinação pessoal, mas deve pronunciar-se de acordo com as leis e a justiça.

2215. Iudex competens. [Jur] O juiz competente.

2216. Iudex damnatur, cum nocens absolvitur. [Publílio Siro] O juiz se condena, quando o criminoso é absolvido. Iudex damnatur ubi nocens absolvitur.

2217. Iudex debet iudicare secundum allegata et probata. [Jur / Black 1023] O juiz deve decidir de acordo com as alegações e as provas.

2218. Iudex es, ne iam amicum, aut inimicum, sed iudicem agas. [Manúcio, Adagia 601] Tu és juiz, já não agirás como amigo ou como inimigo, mas como juiz.

2219. Iudex est lex loquens. [Jur / Coke / Black 1023] O juiz é a lei falando. O juiz é a voz da lei.

2220. Iudex est peritus peritorum. [Jur] O juiz é o perito dos peritos.

2221. Iudex extra territorium est privatus. [Jur] O juiz, for de sua jurisdição, é um particular.

2222. Iudex honestum praetulit utili, reiecit alto dona nocentium vultu. [Horácio, Carmina 4.9.41] O juiz preferiu o digno ao vantajoso, recusou, com rosto altivo, as dádivas dos culpados.

2223. Iudex idoneus. O juiz idôneo.

2224. Iudex ille sapit qui tarde censet et audit. [Pereira 122] É sábio o juiz que avalia e ouve sem pressa. Se queres ser bom juiz, ouve o que cada um diz. O bom juiz ouve o que cada um diz.

2225. Iudex in causa propria nemo esse potest. [Mota 139] Ninguém pode ser juiz em causa própria. VIDE: Aliquis non debet esse iudex in propria causa, quia non potest esse iudex et pars. In propria causa nemo iudex. Iniquum est aliquem rei suae esse iudicem. Iniquum est aliquem suae rei iudicem fieri. Ne quis in sua causa iudicet. Nemo esse iudex in sua causa potest. Nemo iudex in sua causa. Nullus in sua causa iudex sit.

2226. Iudex inhabilis. O juiz impedido.

2227. Iudex is est qui videatur legi obtemperare, qui sententiam eius non qui scripturam sequatur. [Jur] Considera-se juiz aquele que obedece à lei, seguindo seu espírito, não sua letra.

2228. Iudex lentus et consideratus sit. [Jur] Que o juiz seja calmo e ponderado.

2229. Iudex nemo potest esse in propria causa. [Binder, Thesaurus 1596] Ninguém pode ser juiz em causa própria. VIDE: Iudex in causa propria nemo esse potest.

2230. Iudex non debet lege clementior esse. [Jur] O juiz não deve ser mais clemente do que a lei.

2231. Iudex non potest esse testis in propria causa. [Jur / Black 1023] Um juiz não pode ser testemunha em causa própria.

2232. Iudex non potest iniuriam sibi datam punire. [Jur / Black 1023] Um juiz não pode punir uma injustiça feita contra ele.

2233. Iudex non reddit plus quam quod petens ipse requirit. [Jur / Black 1023] Um juiz não concede mais do que o requerente pede.

2234. Iudex non solum quid possit, sed etiam quid deceat, ponderare debet. O juiz deve considerar não só o que pode, mas também o que convém.

2235. Iudex qui male iudicavit litem suam facit. O juiz que julgou mal torna sua a lide.

2236. Iudex secundum allegata et probata partium, non autem secundum propriam conscientiam, iudicare debet. [Jur] O juiz deve julgar conforme as alegações e as provas das partes, não segundo sua consciência. VIDE: Exemplis non est iudicandum, sed legibus. Iudicandum est legibus, non exemplis. Iudicis est iudicare secundum allegata et probata. Legibus, non exemplis, est iudicandum. Non exemplis, sed legibus est iudicandum. Secundum allegata et probata iudex iudicare debet.

2237. Iudex suspectus. Um juiz suspeito.

2238. Iudex ultra petita condemnare non potest. [Edward Coke] O juiz não pode condenar além do que é pedido.

2239. Iudicandum est legibus, non exemplis. [Jur / Coke / Black 1030] ] Deve-se julgar pelas leis, não pelos precedentes. VIDE: Exemplis non est iudicandum, sed legibus. Iudex secundum allegata et probata partium, non autem secundum propriam conscientiam, iudicare debet. Iudicis est iudicare secundum allegata et probata. Legibus, non exemplis, est iudicandum. Non exemplis, sed legibus est iudicandum. Secundum allegata et probata iudex iudicare debet.

2240. Iudicantem oportet cuncta rimari. [Codex Theodosiani 2.18.1; Bernardes, Nova Floresta 3.323] O julgador deve examinar tudo.

2241. Iudicare munus publicum est. [Digesta 5.1.78] Julgar é função pública.

2242. Iudicata res pro veritate accipitur. [Jur] A coisa julgada é aceita como verdade. VIDE: Res iudicata pro veritate accipitur. Res iudicata pro veritate habetur. Sententia, quae in rem iudicatam transit, pro veritate habetur.

2243. Iudicatum est et bene iudicatum. Está julgado e bem julgado.

2244. Iudicatum solve. Paga o que foi julgado.

2245. Iudice Fortuna cadat alea. [Petrônio, Satiricon 122] O dado cai de acordo com a decisão da deusa Fortuna.

2246. Iudice me. Sendo eu juiz. Na minha opinião. VIDE: Me iudice. Mea sententia. Meo animo. Meo arbitratu. Meo iudicio. Quantum arbitror. Sicut arbitror. Ut arbitror.

2247. Iudices iis, quos libentius audiunt, etiam facilius credant. [Quintiliano, Institutio Oratoria 4.1.13] Os juízes acreditam com mais facilidade naqueles que eles ouvem com mais prazer.

2248. Iudices sententiae suae rationes adducant. [Jur] Os juízes devem aduzir os fundamentos de sua sentença.

2249. Iudicia posteriora sunt in lege fortiora. [Jur / Coke / Black 1031] Na lei, as decisões posteriores têm mais força.

2250. Iudicia sunt tamquam iuris dicta, et pro veritate accipiuntur. [Jur / Black 1031] Os julgamentos são como pronunciamentos da lei, e consideram-se como verdade.

2251. Iudicibus lites, aurigae somnia currus. [Claudiano, Panegyricus 6.5] Os juízes sonham com as lides forenses; os cocheiros, com carros. De noite sonha no que de dia anda cuidando. VIDE: Et canis in somnis leporis vestigia latrat.

2252. Iudiciis posterioribus fides est adhibenda. [Jur / Coke / Black 1034] Deve-se dar crédito aos julgamentos mais recentes.

2253. Iudicio formae noxque merumque nocent. [Ovídio, Ars Amatoria 1.246] Tanto a noite como o vinho prejudicam o julgamento da beleza.

2254. Iudicio meo. Na minha opinião.

2255. Iudicis est in pronuntiando sequi regulam, exceptione non probata. [Jur / Black 1034] Quando a exceção não é comprovada, cabe ao juiz, em sua decisão, seguir a regra.

2256. Iudicis est iudicare secundum allegata et probata. [Jur / Black 1034] Cabe ao juiz julgar conforme os fatos alegados e provados. VIDE: Iudex secundum allegata et probata partium, non autem secundum propriam conscientiam, iudicare debet. Secundum allegata et probata iudex iudicare debet.

2257. Iudicis est ius dicere, non dare. [Jur / Black 1034; Maloux 300] Cabe ao juiz expor a lei e não criá-la. VIDE: Meminisse debent iudices esse muneris suis ius dicere, non autem ius dare, leges interpretari, non condere.

2258. Iudicis est semper in causis verum sequi, patroni nonnunquam verisimile, etiam si minus sit verum, defendere. [Cícero, De Officiis 2.14.51] Nas causas, é dever do juiz sempre perseguir a verdade; ao advogado cabe, às vezes, defender o verossímil, mesmo que seja menos verdadeiro. VIDE: Iudicis semper est verum sequi.

2259. Iudicis officium est opus diei in die suo perficere. [Jur / Black 1034] É dever do juiz completar o trabalho de cada dia dentro desse dia.

2260. Iudicis officium est, ut res, ita tempora rerum quaerere. [Ovídio, Tristia 1.1.37] O dever do juiz é examinar tanto os fatos como as circunstâncias dos mesmos.

2261. Iudicis potestas. [Jur] O poder do juiz.

2262. Iudicis sententiam oportet sequi clementiam. [Jur] É preciso que a sentença do juiz siga a clemência.

2263. Iudicium a non suo iudice datum nullius est momenti. [Jur / Coke / Black 1034] O julgamento dado por quem não é o juiz competente não tem força. VIDE: Coram non iudice. Factum a iudice quod ad officium eius non pertinet ratum non est.

2264. Iudicium accusationis. Juízo de acusação.

2265. Iudicium contentiosum. [Jur] Juízo contencioso.

2266. Iudicium criminale. [Jur] Juízo criminal.

2267. Iudicium Dei. O julgamento de Deus.

2268. Iudicium differ, partes dum audiveris ambas. [Schottus, Adagia 585] Adia teu julgamento, enquanto ouves ambas as partes. Se queres ser bom juiz, ouve o que cada um diz. VIDE: Audi alteram partem. Audi et alteram partem. Audi partem alteram. Audiatur et altera pars. Et altera pars audiatur. Iudicium ne fer si non sunt ambo locuti. Ne iudex fueris, partes ni audiveris ambas. Ne rem defini, nisi partem audieris utramque. Solius affatus est sermo dimidiatus, sed cum auditur reliquus, tunc res aperitur.

2269. Iudicium durissimum his qui praesunt fiet. [Vulgata, Sabedoria 6.6] Far-se-á um julgamento implacável contra os que comandam.

2270. Iudicium enim hoc est optandum et rectum, ubi per varia negotiorum examina, iustum distinguetur. [Amiano Marcelino, Historia 22.10.3] O julgamento desejável e correto é aquele em que, usando-se variados exames das circunstâncias, se reconhece o que é justo.

2271. Iudicium est certorum, arbitrium incertorum. [Jur] O julgamento é das coisas certas, o arbitramento é das coisas incertas.

2272. Iudicium extremum. O juízo final. VIDE: Iudicium ultimum. Ultimum iudicium Dei.

2273. Iudicium hoc omnium mortalium est: fortunam a deo petendam, a se ipso sumendam esse sapientiam. [Cícero, De Natura Deorum 3.88] Eis a opinião de todos os mortais: a sorte deve-se pedir aos deuses, a sabedoria cada um deve buscar por si mesmo. VIDE: Fortunam a deo petendam, a se ipso sumendam esse sapientiam.

2274. Iudicium hodie definitur legitimae causae disceptatio et decisio a iudice competente facta. [Jur] Hoje define-se o julgamento como a discussão e decisão de uma causa legítima feita por um juiz competente.

2275. Iudicium melius posteritatis erit. O julgamento da posteridade será melhor.

2276. Iudicium multorum melius est quam unius. O julgamento de multos é melhor do que o de um só.

2277. Iudicium ne fer si non sunt ambo locuti. [Tosi 1126] Não emitas julgamento, se não falaram ambas as partes. Se queres ser bom juiz, ouve o que cada um diz. VIDE: Audi alteram partem. Audi et alteram partem. Audi partem alteram. Audiatur et altera pars. Et altera pars audiatur. Iudicium differ, partes dum audiveris ambas. Ne iudex fueris, partes ni audiveris ambas. Ne rem defini, nisi partem audieris utramque. Solius affatus est sermo dimidiatus, sed cum auditur reliquus, tunc res aperitur.

2278. Iudicium nihil est nisi publica merces. [Petrônio, Satiricon 14.2] Um julgamento não passa de um castigo público.

2279. Iudicium non debet esse illusorium: suum effectum habere debet. [Jur / Black 1034] O julgamento não deve ser ilusório: ele deve ter seu efeito.

2280. Iudicium non ex pulchritudine, sed ex moribus facias. Não julgues pela beleza, mas pelo caráter.

2281. Iudicium populi. [Jur] O julgamento feito pelo povo em comício.

2282. Iudicium praeceps, insani iudicis index. [M.Verrinus / Grynaeus 432] Sentença apressada é sinal de juiz de pouco senso. Julgamento apressado, juiz aloucado. VIDE: A temerario iudice praeceps sententia.

2283. Iudicium pro veritate accipitur. [Jur] A sentença é aceita como uma verdade.

2284. Iudicium ultimum. O juízo final. VIDE: Iudicium extremum. Ultimum iudicium Dei.

2285. Iugulare mortuos. [Erasmo, Adagia 1.2.54] Degolar mortos. Chutar cachorro morto. VIDE: Mortuum flagellas.

2286. Iugum meum suave est, et onus meum leve. [Vulgata, Mateus 11.30] Meu domínio é suave, e o meu peso é leve.

2287. Iumenta expediet sua, dum mentitur agaso. [Pereira 121] Mentindo, o almocreve desembaraçará seus burros. Recoveiro que leva carga, com mentir a desembarga.

2288. Iuncta iuvant. Coisas unidas são úteis. União é força. VIDE: Multa iuvant collecta simul. Quae non prosunt singula, multa iuvant. Quae non valeant singula, iuncta iuvant. Singula quae non prosunt, multa collecta iuvant.

2289. Iunctas fortius ire preces. [Petrônio, Satiricon, Fragmento 33] Preces coletivas sobem com mais força.

2290. Iuncti progrediamur. [Divisa] Avancemos juntos.

2291. Iunctis viribus. Com forças reunidas.

2292. Iungere vulpes ad aratrum. [Albertatius 670] Atrelar raposas ao arado. (=Fazer coisa absurda). Iungat vulpes et mulgeat hircos. [Virgílio, Eclogae 3.91] Que ele atrele raposas e ordenhe bodes. VIDE: Mulgere hircum.

2293. Iungitur cum tritico lolium. [Schrevelius 1183] O joio se junta com o trigo. Não há trigo sem joio.

2294. Iunior fui, etenim senui, et non vidi iustum derelictum, nec semen eius quaerens panem. [Vulgata, Salmos 36.25] Fui jovem e já sou velho, e nunca vi o justo desamparado, nem a sua descendência mendigando pão.

2295. Iuniores ad labores. Os jovens (devem ir) para o trabalho. Iuniores ad labores, seniores ad honores. Os jovens, para o trabalho; os mais velhos, para as honrarias.

2296. Iuppiter aliquando pluit, aliquando serenus est. [Pereira 114] Júpiter às vezes chove, às vezes está sereno. Não há bem que sempre dure, nem mal que nunca acabe. Nem sempre o diabo está detrás da porta. Um dia é da caça, outro é do caçador. VIDE: Nunc clarus splendet, nunc Iuppiter imbre nigrescit. Nunc pluit, nunc claro. Nunc pluit, et claro nunc Iuppiter aethere fulgit.

2297. Iuppiter est quodcumque vides quocumque moveris. [Lucano / Dante, Epistola a Cangrande della Scala 22] É Júpiter tudo que vês, para onde quer que te voltes. VIDE: Iovis omnia plena.

2298. Iuppiter ex alto periuria ridet amantum, [Ovídio, Ars Amatoria 1.633] Lá do alto Júpiter ri dos falsos juramentos dos namorados. Juramento de quem ama mulher não é para crer. VIDE: Periuria ridet amantum Iuppiter et ventos irrita ferre iubet.

2299. Iuppiter in caelis, Caesar regit omnia terris. [Sweet 67] Júpiter governa tudo no céu, César governa tudo na terra.

2300. Iuppiter in caelis, nummus regit omnia terris; divisum imperium cum Iove nummus habet. Júpiter governa tudo no céu, o dinheiro governa tudo na terra; o dinheiro divide o poder com Júpiter.

2301. Iuppiter neque pluens neque abstinens omnibus placet. [James Kelly / Stevenson 1810] Júpiter nem chovendo nem serenando agrada a todos. Ninguém consegue agradar a todo o mundo e a seu pai. VIDE: Iovem nec pluvium, nec serenum, placere omnibus. Ipse Iuppiter, neque pluens omnibus placet, neque abstinens. Multum deliro, si cuique placere requiro. Ne Iuppiter quidem omnibus placet. Nec summus cunctis Iuppiter ipse placet. Neque Iuppiter ipse, sive pluat, seu non, unicuique placet. Non etenim cunctis placeat vel Iuppiter ipse, seu mittens pluviam, seu cohibens pluviam.

2302. Iuppiter quos vult perdere, dementat prius. Aqueles a quem Júpiter quer arruinar, primeiro priva-os do juízo. Formiga, quando se quer perder, cria asas. VIDE: Perdere quos vult deus dementat. Quem Iuppiter vult perdere, dementat prius. Quos deus perdere vult, dementat prius. Quos vult Iuppiter perdere dementat. Quos vult perdere Iuppiter, dementat prius. Stultum facit Fortuna, quem vult perdere.

2303. Iura certe paria debent esse eorum inter se, qui sunt cives in eadem re publica. [Cícero, De Re Puública 1.12] Sem dúvida devem ser iguais os direitos entre os cidadãos do mesmo estado.

2304. Iura et officia. Os direitos e os deveres.

2305. Iura in re aliena. [Jur] Os direitos sobre coisa alheia. VIDE: Ius in re aliena.

2306. Iura in rem. [Jur] Os direitos sobre a coisa.

2307. Iura naturae sunt immutabilia. [Jur / Black 1035] As leis da natureza são imutáveis.

2308. Iura negant. [Ovídio, Metamophoses 10.329] As leis se opõem.

2309. Iura non in singulas personas, sed generaliter constituuntur. [Ulpiano, Digesta 1.3.8] Não se estabelecem as leis para determinados indivíduos, mas para todos os cidadãos.

2310. Iura novit curia. [Jur] O tribunal conhece as leis. VIDE: Ius curia novit.

2311. Iura publica favent privato domus. [Manúcio, Adagia 834] O direito público favorece a privacidade da casa. Em sua casa, cada um é rei.

2312. Iura publica anteferenda privatis. [Jur / Black 1035] Os direitos públicos devem ter preferência sobre os privados.

2313. Iura pudorque fugiunt aulas. [Sêneca, Agamemnon 79] A justiça e o pudor fogem dos palácios.

2314. Iura quaesita. [Jur] Os direitos adquiridos.

2315. Iura regalia. [Jur] Os direitos reais.

2316. Iura sanguinis nullo iure civili dirimi possunt. [Digesta 50.17.8] Os direitos de sangue não podem ser anulados por nenhuma lei civil.

2317. Iura vigilantibus subveniunt. [Jur] As leis protegem os que estão acordados. VIDE: Dormientibus non succurrit ius. Leges vigilantibus, non dormientibus, subveniunt. Negotia vigilanter peragenda, quia ius vigilantibus, et non dormientibus, favet. Vigilantibus, non dormientibus iura subveniunt. Vigilantibus, non dormientibus iura succurrunt.

2318. Iuramentum est indivisibile; et non est admittendum in parte verum et in parte falsum. [Jur / Black 1036] O juramento é indivisível, e não se deve admitir ser em parte verdadeiro e em parte falso.

2319. Iuramentum qui a malo viro postulat, insanit. Está louco quem exige a palavra de um homem desonesto.

2320. Iuramentum vinculum iniquitatis esse non debet. [Jur] O juramento não deve ser vínculo de iniqüidade.

2321. Iurare est Deum in testem vocare, et est actus divini cultus. [Black 1036] Jurar é invocar Deus como testemunha, e é um ato religioso.

2322. Iurare in verba magistri. [Horácio, Epistulae 1.1.14] Jurar nas palavras do mestre. (=Aceitar algo como verdadeiro sem discussão, com base na autoridade de alguém). Confiar cegamente. VIDE: Ipse dixit, magister dixit. Magister dixit. Nullius addictus iurari in verba magistri.

2323. Iurare, nisi ubi necesse est, gravi viro parum convenit. [Quintiliano, Institutio Oratoria 9.98] Ao homem sério pouco convém jurar, salvo quando é necessário.

2324. Iurare non cogitur qui sufficienter probat. [Jur] Quem prova suficientemente não é obrigado a jurar.

2325. Iuratores sunt iudices facti. [Jur / Black 1037] Os jurados são juízes de fato.

2326. Iuravi lingua, mentem iniuratam gero. [Eurípides / Cícero, De Officiis 3.29] Jurei com a língua, mas tenho o meu coração sem nenhum juramento. O coração sente, a língua mente. Jurei só da boca para fora. Iurata lingua est, animus iniuratus. [Manúcio, Adagia 611] A língua jurou, o coração permanece sem juramento. VIDE: Est lingua iurans, animus iniuratus est. Lingua iuravi. Non ego iuravi, legi iurantia verba.

2327. Iure. Por direito. Pela lei.

2328. Iure ac merito. [Juvenal, Satirae 2.34] Por direito e por mérito. VIDE: Iure meritoque.

2329. Iure an iniuria. [Cícero, Pro Milone 31] De maneira justa ou injusta. Com razão ou sem razão. Pela lei ou contra a lei. Por bem ou por mal. A torto e a direito. Iure aut iniuria.

2330. Iure belli. [Jur / Black 1037] Pelo direito de guerra. Pela lei de guerra.

2331. Iure civili domestici testimonii fides improbatur. [Codex Iustiniani 4.20.3] Pelo direito civil, o crédito do depoimento de um familiar é recusado.

2332. Iure constituendo. [Jur] Pelo direito a ser constituído.

2333. Iure dantis confirmato, confirmatur ius accipientis. [Jur] Confirmado o direito do doador, confirma-se o direito do receptor.

2334. Iure divino. Pelo direito divino.

2335. Iure et de facto. [Jur] De direito e de fato. Iure et facto.

2336. Iure et dignitate. [Divisa] Com justiça e dignidade.

2337. Iure gentium. [Jur] Pelo direito das nações.

2338. Iure hereditario. [Jur] Por direito hereditário.

2339. Iure humano. Pelo direito humano.

2340. Iure meritoque. [Apuleio, Apologia 20] Por direito e por mérito. VIDE: Iure ac merito.

2341. Iure naturae aequum est neminem cum alterius detrimento et iniuria fieri locupletiorem. [Pompônio, Digesta 50.17.206] Pelo direito natural é justo que ninguém se enriqueça com prejuízo e dano de outrem.

2342. Iure naturali ab initio omnes homines liberi nascebantur. [Institutiones 1.2] Pelo direito natural, no início todos os homens nasciam livres.

2343. Iure non dono. Por direito, não por dádiva.

2344. Iure, non vi. Pela lei, não pela força. Iure, non vi grassari. Avançar usando a lei, não a violência.

2345. Iure propinquitatis. [Jur] Por direito de parentesco.

2346. Iure proprio. [Jur] Por direito próprio.

2347. Iure representationis. [Jur] Por direito de representação.

2348. Iure sanguinis. [Jur] Por direito de sangue.

2349. Iure sit gloriatus marmoream se relinquere, quam latericiam accepisset. [Suetônio, Augustus 28] Ele podia orgulhar-se, com justiça, de ter deixado de mármore (a cidade) que recebera de tijolos.

2350. Iure suo, absque ipsius culpa, nemo privandus est. [Jur] Ninguém deve ser privado do seu direito sem culpa sua.

2351. Iure suo qui utitur, nemini iniuriam facit. [Jur] Quem usa de seu direito não comete injustiça contra ninguém. VIDE: Qui iure suo utitur, nemini iniuriam facit. Qui utitur suo iure, laedit neminem.

2352. Iure uti debet, qui in ius succedit alterius. [Jur] Quem sucede no direito de outrem deve usar desse direito.

2353. Iure uxoris. [Jur] Por direito uxóreo. No direito da esposa.

2354. Iurgia, praecipue vino stimulata, caveto. [Ovídio, Ars Amatoria 1.589] Evita as disputas, principalmente as estimuladas pelo vinho.

2355. Iuri suo quilibet renuntiare potest. [Jur] Qualquer um pode renunciar a direito seu.

2356. Iuris apices. [Jur] As sutilezas do direito. VIDE: Apices iuris non sunt iura.

2357. Iuris error nulli prodest. [Digesta 41.4.2.15] O erro de direito a ninguém aproveita. Iuris error nemini prodest.

2358. Iuris et aequi noverca est festinatio. A pressa é madrasta do direito e da justiça.

2359. Iuris et de iure. [Jur / Black 1037] De direito e a respeito do direito. (=A presunção iuris et de iure não admite prova em contrário). VIDE: Iuris tantum.

2360. Iuris executio non habet iniuriam. [Digesta 47.10.13.1] O exercício de um direito não contém ofensa. VIDE: Executio iuris non habet iniuriam.

2361. Iuris ignorantia etiam rusticum hominem non excusat. [Jur] O desconhecimento da lei não desculpa nem o homem inculto. Iuris ignorantia prodest nec mulieri, nec rustico. O desconhecimento da lei não aproveita, nem à mulher, nem ao homem inculto.

2362. Iuris initium a natura ductum est. O fundamento do direito foi tirado da natureza. VIDE: Initium ergo eius ab natura ductum videtur.

2363. Iuris metus servator honesti. [Claudiano, De Consulatu Stilichonis 1.164] O medo é um guardião da lei honesta.

2364. Iuris nodi. [Juvenal, Satirae 8.50] Os nós da lei.

2365. Iuris peritus. [Jur] Um especialista em direito.

2366. Iuris praecepta sunt haec: honeste vivere, alterum non laedere, suum cuique tribuere. [Ulpiano, Digesta 1.1.10.1; Institutiones 1.1.3] São estes os preceitos do Direito: viver honestamente, não lesar o próximo, dar a cada um o que é seu. VIDE: Honeste vivere, alterum non laedere, suum cuique tribuere.

2367. Iuris tantum. [Jur] Apenas do direito. (=A presunção iuris tantum admite prova em contrário). VIDE: Iuris et de iure.

2368. Iuris utriusque doctor. Doutor em ambos os direitos. (=Doutor em direito civil e direito canônico). VIDE: Doctor in utroque iure. Doctor in utroque.

2369. Iuris vinculum. [Jur] O vínculo jurídico.

2370. Iurisprudentia est divinarum atque humanarum rerum notitia, iusti atque iniusti scientia. [Ulpiano, Digesta 1.1.10.2] Jurisprudência é o conhecimento das coisas divinas e humanas, a ciência do que é justo e do que injusto. (=O primeiro significado do vocábulo jurisprudência é ciência do direito e das leis).

2371.