DICIONÁRIO DE EXPRESSÕES E FRASES LATINAS
Compilado por HENERIK KOCHER
Home - Introdução - Bibliografia - Abreviaturas
A B C D E F G H I L M N O P Q R S T U VZ
G2: 201-294
201. Gratia Dei cum omnibus vobis. [Vulgata, Tito 3.15] Que a graça de Deus esteja com todos vós.
202. Gratia gratiam parit. [Erasmo, Adagia 1.1.34] ■Gentileza gera gentileza. ■Quem graças faz, graças merece. ■Por dar dão, dizem os sinos de Santo Antão. VIDE: ●Beneficium beneficio provocatur. ●Fricantem refrica. ●Simul et da et accipe. ●Simul da et accipe. ●Simul da, simul accipe.
203. Gratia magnatum nescit habere statum. [Binder, Thesaurus 1251] Favor de grandes não consegue ser durável. VIDE: ●Gratia regalis non est perpetualis.
204. Gratia malorum tam infida est quam ipsi. [Plínio Moço, Epistulae 1.5.16] O favor dos maus é tão traiçoeiro quanto eles mesmos. ■Dádiva de ruim com seu dono se parece.
205. Gratia mulieris sedulae delectabit virum suum. [Vulgata, Eclesiástico 26.16] A graça de uma mulher cuidadosa deleitará seu marido.
206. Gratia officio, quod mora tardat, abest. [Ovídio, Ex Ponto 3.4.52] Não vem agradecimento pelo favor que demora.
207. Gratia placendi. A satisfação de agradar. Para agradar.
208. Gratia pro rebus merito debetur inemptis. [Ovídio, Amores 1.10.44] A gratidão é com justa razão devida por serviços gratuitos.
209. Gratia regalis non est perpetualis. [Binder, Thesaurus 1252[Binder, Thesaurus 1251]] O favor do rei não é perpétuo. VIDE: ●Gratia magnatum nescit habere statum. ●Ridenti domino et caelo ne crede sereno, nam facili causa dominus mutatur et aura.
210. Gratia referenda. [Cícero, De Inventione 2.115] Um favor a ser retribuido.
211. Gratia tarda, ingrata. Favor que demora, desagrada. ●Gratia quae tarda est, ingrata est gratia. Gratia namque cum fieri properat, gratia grata magis. [Ausônio, Epigrammata 85] Favor que demora, não agrada; favor que acontece rápido é favor mais agradável. VIDE: ●Ingratum est beneficium, quod diu inter manus dantis haesit. ●Non dat qui munere tardat. ●Tardum beneficium ingratum est. ●Tarde benefacere nolle est.
212. Gratia tecum. Que a graça (de Deus) esteja contigo.
213. Gratiam et pacem in Domino! Graça e paz no Senhor!
214. Gratias agamus Domino Deo nostro. [Da liturgia católica] Demos graças ao Senhor nosso Deus.
215. Gratias agimus tibi. Nós te agradecemos. ■Muito obrigado.
216. Gratias Deo. Graças a Deus. VIDE: ●Deo gratias.
217. Gratias tibi ago. Eu te agradeço. ■Muito obrigado. ●Gratias tibi.
218. Gratior est modicis haustibus unda siti. [Rutílio Namaciano, De Reditu Suo 2.6] A água em goles moderados é mais bem-vinda à sede.
219. Gratior est pulchro veniens in corpore virtus. [Virgílio, Eneida 5.344] É mais agradável a virtude que vem num corpo formoso.
220. Gratior hoc fueris, quo minus ipse frequens. [Medina 582] Serás mais querido aonde fores com menos freqüência. ■Aonde te querem muito, não vás a miúdo.
221. Gratiora sunt quae pluris emuntur. Gosta-se mais daquilo que se compra mais caro. ■O que não custa, não lustra. VIDE: ●Magis illa iuvant quae pluris ementur.
222. Gratis. De graça.
223. Gratis accepistis, gratis date. [Vulgata, Mateus 10.8] Dai de graça o que de graça recebestes. ●Gratis a Deo data, gratis etiam sunt hominibus danda. [Beda, Proverbiorum Liber] O que por Deus te foi dado de graça também deve ser dado de graça aos homens. VIDE: ●Dono accepistis, dono date. ●Quae gratis accepimus, gratis demus.
224. Gratis anhelans, multa agendo nihil agens. [Fedro, Fabulae 2.5.3] Exaurindo-se sem recompensa, fazendo muito sem nenhum resultado.
225. Gratis dictum. Uma asserção gratuita. Uma asserção sem motivo. Uma declaração espontânea.
226. Gratis donato non spectes ora caballo. [Singer, Thesaurus Proverbiorum Medii Aevi 113] Se o cavalo te foi dado de graça, não lhe examines a boca. ■A cavalo dado não se olham os dentes. VIDE: ●Donato non sunt ora inspicienda caballo. ●Donati non sunt ora inspicienda caballi. ●Equi donati dentes non inspiciuntur. ●Gratis quando datur equus, os non inspiciatur, non contemnatur, si morbidus. ●Noli equi dentes inspicere donati. ●Non oportet equi dentes inspicere donati. ●Si quis dat mannos, ne quaere in dentibus annos.
227. Gratis paenitet esse probum. [Ovídio, Ex Ponto 2.3.14] Dá arrependimento ser honesto sem proveito.
228. Gratis pro Deo. [Rezende 2190] De graça, por amor de Deus. ●Gratis amore Dei. VIDE: ●Non gratis prodeo: verum peto a vobis, non pecuniam, sed bonam existimationem atque honorem.
229. Gratis quando datur equus, os non inspiciatur, non contemnatur, si morbidus. [Bragança 7.1.7] Quando o cavalo é dado de graça, não se examina sua boca, nem se recusa, mesmo que esteja doente. ■A cavalo dado não se olham os dentes. VIDE: ●Donato non sunt ora inspicienda caballo. ●Donati non sunt ora inspicienda caballi. ●Equi donati dentes non inspiciuntur. ●Gratis donato non spectes ora caballo. ●Noli equi dentes inspicere donati. ●Non oportet equi dentes inspicere donati. ●Si quis dat mannos, ne quaere in dentibus annos.
230. Gratissima sunt beneficia, ubi nulla mora fuit. [Sêneca, De Beneficiis 2.1] São muito agradáveis os benefícios quando não houve nenhuma espera. ■Mais vale um toma que dois te darei. ■Quem cedo dá, dá duas vezes. ■Dá duas vezes quem de pronto dá. ■Ao amigo que pede não se diz amanhã. VIDE: ●Beneficium celeritas gratius facit. ●Beneficium egenti bis dat, qui dat celeriter. ●Beneficium celeritas gratius facit. ●Bis dat qui cito dat. ●Bis dat qui dat celeriter. ●Duplex fit bonitas, si simul accessit celeritas. ●Inopi beneficium bis dat, qui cito dat. ●Inopi beneficium bis dat, qui dat celeriter. ●Plus dat qui in tempore dat. ●Plus dat qui tempore dat.
231. Gratius est donum, quod venit ante preces. [Binder, Thesaurus 1254] Mais agradável é a dádiva que chega antes de ser pedida.
232. Gratius est nomen pietatis quam potestatis. [Tertuliano, Apologeticus 34.1] Há mais prazer na palavra amor do que na palavra poder.
233. Gratius ex ipso fonte bibuntur aquae. [Ovídio, Ex Ponto 3.5.18] Bebe-se com mais prazer a água da própria fonte. ●Gratius e dulci fonte bibuntur aquae. De fonte doce bebe-se a água com mais prazer. VIDE: ●Dulcius ex ipso fonte bibuntur aquae.
234. Gratuita primus venia dignissimus error. [Medina 609] O primeiro erro é muito digno de perdão sem favor. ■O primeiro erro merece perdão. ■Quem erra e depois se emenda a Deus se recomenda. VIDE: ●Primus error veniam meretur. ●Quae semel aut bis accidunt contemnunt legislatores. ●Venia primum experienti.
235. Gratuitum enim debet esse commodatum. [Institutiones 3.14] O comodato deve ser gratuito.
236. Gratum esse virtus est; itaque ingrati esse vitemus. [Sêneca, Epistulae Morales 81.21-22, adaptado] Ser agradecido é uma virtude; evitemos, pois, sermos ingratos.
237. Gratus debet esse qui accepit beneficium. [Cícero, De Provinciis Consularibus 17.21] Deve ficar agradecido quem recebeu um favor.
238. Gratus est sollicito post maxima nubila Phoebus. [Alain de Lille, Liber Parabolarum] Depois das espessas nuvens, o sol é bem-vindo a quem está preocupado. ■Depois da tempestade, vem a bonança. VIDE: ●Blandi post nubila soles. ●Clarior est solito post maxima nubila Phoebus. ●Imbribus obscuris succedunt lumina solis. ●Nubilo serena succedunt. ●Phoebum post nubila irradiare. ●Post maxima nubila Phoebus. ●Post nebulas Phoebus. ●Post nubila, Phoebus. ●Post nubila, sol. ●Solem fugatis nubilis reduci.
239. Grave crimen, etiam leviter cum est dictum, nocet. [Publílio Siro] Uma acusação provoca muito mal, mesmo quando é feita sob forma de alusão.
240. Grave est fidem fallere. [Digesta 13.5.1] É coisa grave faltar à palavra.
241. Grave est quod laetus dederis tristem recipere. [Publílio Siro] Pesa receberem com tristeza o que se dá com alegria. ●Grave est nimis, quod fronte laeta dederis, tristi recipere. É muito desagradável receberem com rosto triste o que se dá com rosto alegre. ●Grave est quod fronte laeta des, tristi accipi. ●Gravat, quod fronte laeta des, tristi accipi.
242. Grave ipsius conscientiae pondus. [Cícero, De Natura Deorum 3.35] O peso da própria consciência é considerável.
243. Grave senectus est hominibus pondus. [Moore, Dictionary of Quotations 128] A velhice é uma carga pesada para os seres humanos.
244. Grave servitutis iugum. É pesado o jugo da servidão. VIDE: ●Illud durae servitutis iugum.
245. Graves casus docent rectissime. [Manúcio, Adagia 1335] Grandes quedas nos ensinam muito bem. ■Siso em prosperidade raramente se acha. ■Bolsa vazia e casa acabada fazem o homem sisudo, mas tarde. VIDE: ●Duro flagello mens rectius docetur. ●Durum flagellum est paedagogus ingenii.
246. Gravi necessitate nihil fortius. [Schottus, Adagia 400] Nada é mais forte do que uma grande necessidade.
247. Gravior est inimicus qui latet in pectore. Mais perigoso é o inimigo que se esconde dentro de seu coração. ■Pior é fingido amigo que declarado inimigo. VIDE: ●Gravis est inimicus is qui latet in pectore. ●Homini nihil inimicius quam sibi ipse. ●Nihil inimicius quam sibi ipse.
248. Gravior et validior est decem virorum bonorum sententia, quam totius multitudinis imperitae. [Guglielmo Audisio, Iuris Naturae 29] Mais autorizado e de maior valor é o critério de dez homens de bem do que o de toda uma turba ignorante.
249. Graviora manent. [Virgílio, Eneida 6.84] O pior está por vir.
250. Graviora quaedam sunt remedia periculis. [Publílio Siro] Certos remédios são mais perigosos do que as doenças. VIDE: ●Quaedam remedia graviora ipsis periculis sunt.
251. Graviore enim verbo uti non libet. [Cícero, Ad Familiares 1.7] Não cabe usar um termo mais severo.
252. Graviori culpae gravior poena. [Jur] Para crime maior, pena maior.
253. Gravis animi poena est, quem post facti paenitet. [Publílio Siro] É um duro castigo moral o arrependimento depois do erro.
254. Gravis animus dubiam non habet sententiam. [Publílio Siro] O espírito enérgico jamais tem opinião indecisa.
255. Gravis est culpa, tacenda loqui. [Ovídio, Ars Amatoria 2.604] Revelar o que deve ser mantido em segredo é falta grave.
256. Gravis est inimicus is, qui latet in pectore. [Publílio Siro] Inimigo perigoso é aquele que esconde o ódio no coração. ■Pior é fingido amigo que declarado inimigo. VIDE: ●Gravior est inimicus qui latet in pectore.
257. Gravis ira regum est semper. [Sêneca, Medea 494] É sempre terrível a ira dos reis. ■O braço do rei e a lança longe alcançam. ●Gravis est semper ira regum. [Rezende 2194]
258. Gravis malae conscientiae lux est. [Sêneca, Epistulae Morales 122.14] É insuportável a luz para a consciência culpada. ■Quem obra mal detesta a luz.
259. Gravis testis. [Jur] Uma testemunha fidedigna.
260. Gravissima est probi hominis iracundia. [Publílio Siro] É terrível a indignação do homem honesto.
261. Gravissimi sunt morsus irritatae necessitatis. [Portius Latro, Declamationes / Montaigne, Essais 1.47] As mordidas da necessidade irritada são muito graves.
262. Gravissimum est imperium consuetudinis. [Publílio Siro] É poderosíssima a tirania do costume. ■O costume tem força de lei. VIDE: ●Consuetudinis magna vis est. ●Magna est vis consuetudinis.
263. Gravissimum inimicitiae genus, labiis benedicere, et corde maledicere. [Beda, Liber Proverbiorum] O pior gênero de inimizade é bendizer com os lábios e maldizer com o coração.
264. Gravissimus est morbus qui a capite diffunditur. [Plínio Moço, Epistulae 4.22.7] A doença que procede da cabeça é muito grave. VIDE: ●Utque in corporibus sic in imperio gravissimus est morbus, qui a capite diffunditur.
265. Graviter errare. [DAPR 300] Cometer erro grave. ■Dar uma mancada.
266. Gravius est quod comisimus, levius est quod toleramus. [Breviarium Romanum, Oratio Sancti Agostini] Mais grave é o mal que cometemos; mais leve é o que sofremos.
267. Gravius malum est fama quam pecunia privari. Perder a honra é mau mais grave do perder o dinheiro. VIDE: ●Bona existimatio pecuniis praestat.
268. Gravius malum omne est quod sub aspectu latet. [Publílio Siro] Mais grave é todo mal que se esconde da vista.
269. Gravius nocet, quodcumque inexpertum accidit. [Publílio Siro] Fere mais o mal que não se conhece.
270. Gravius summo culmine missa ruunt. [Maximiano, Elegiae 1] As coisas atiradas do alto caem mais pesadamente. ■Quanto mais alto é o coqueiro, mais bonita é a queda.
271. Grege amisso, septa claudere. [Binder, Thesaurus 1257] Fechar o redil depois de perdido o rebanho. ■Recebido o dano, tapa o buraco. ■Casa roubada, trancas à porta.
272. Grex ovium. O rebanho de carneiros. ●Grex amicorum. [Cícero, Ad Atticum 1.18] A grei dos amigos. ●Grex Catilinae. [Cícero, Ad Atticum 1.14] O bando de Catilina.
273. Grex totus in agris unius scabie cadit et porrigine porci. [Juvenal, Satirae 2.79] No campo, o rebanho todo se perde por causa da sarna e da tinha de um único porco. ■Uma ovelha sarnenta deita a perder o rebanho. ■Uma ovelha tinhosa faz todo o rebanho tinhoso. VIDE: ●Infecta ovis eiciatur, ne totum ovile inficiatur. ●Mala vicini pecoris contagia laedent. ●Morbida facta pecus totum corrumpit ovile. ●Morbida sola pecus totum corrumpit ovile. ●Saepe unus puer improbus atque impurus inquinat totum gregem. ●Scabiosa ovis totum inquinat gregem. ●Scabiosam ovem totum inquinare gregem. ●Una infecta ovis totum corrumpit ovile. ●Una mala pecus inficit omne pecus. ●Unius pecudis scabies totum commaculat gregem. ●Uva conspecta livorem ducit ab uva.
274. Grex venalium. [Plauto, Cistellaria 733] O rebanho dos venais.
275. Grosso modo. De modo grosseiro. Sem precisão. Aproximadamente.
276. Grunnit sic fetus, porcus ut ante vetus. [DAPR 154] Grunhe a cria como grunhiu antes o porco velho. ■Como canta o galo velho, assim cantará o novo. ■De casta vem ao galgo ter rabo longo. VIDE: ●A bove maiori discit arare minor. ●Filii canunt paternas cantiones. ●Naturae sequitur semina quisque suae.
277. Gubernaculum vitae lex Dei est. [Schrevelius 1169] A lei de Deus é o leme da vida.
278. Gubernaculum vitae sapientia. A sabedoria é o leme da vida.
279. Gubernare e terra. [Tito Lívio, Ab Urbe Condita 34.22 / Rezende 2197] De terra, pilotar o barco. (=Não se expor a perigos).
280. Gubernatorem in tempestate intellegas, in acie militem. [Sêneca, De Providentia 4.5] É na tempestade que se conhece o piloto, e na batalha, o soldado. ■É na luta que se conhecem os heróis. VIDE: ●In tempestate cognoscitur gubernator. ●Medicus in desperatione, gubernator in tempestate cognoscitur. ●Militis cuiuslibet fortitudo non agnoscitur nisi in bello.
281. Gubernatori somnolento ne benefacite. [Manúcio, Adagia 1336] Não faças favor a piloto dorminhoco. (=Não favoreces a quem põe em risco a vida e os bens de outrem).
282. Gubernatoris ars, quia bene navigandi rationem habet, utilitate, non arte laudatur. [Cícero, De Finibus 1.42] A arte do timoneiro, como tem por objetivo o bem navegar, é valorizada por sua utilidade, não pela beleza.
283. Gula inopiae mater. A gula é a mãe da pobreza. ■Cozinha gorda, testamento magro.
284. Gula plures occidit, quam gladius. [S.João Crisóstomo / Rezende 2198] A garganta mata mais homens do que a espada. ■A gula mata mais do que a espada. ●Gula plures quam gladius perimit. ●Gula plures occidit quam gladius, estque fomes omnium malorum. [H.T.Riley, Dictionary of Latin Quotations 515] A gula mata mais homens do que a espada, e é o combustível de todos os males. ●Gula plus occidit quam bellum. A gula mata mais que a guerra. VIDE: ●Ancipiti plus ferit ense gula. ●Plures interficit cena quam gladius. ●Plures necat gula quam gladius. ●Plures occidit gula quam gladius. ●Saeva quidem plures leto gula tradit acerbo quam gladius.
285. Gulae et luxuriae deditus comparatur iumentis insipientibus. [Beda, Liber Proverbiorum] Quem se entrega à gula e à luxúria se equipara aos jumentos sem entendimento.
286. Gulosi, morbosi. [Binder, Thesaurus 1262] Os gulosos são doentes. ■A gulodice tem matado mais gente do que a espada.
287. Gurgite sub leni fallit metuenda vorago. [Medina 588] Sob o mar calmo se esconde temível sorvedouro. ■Águas tranqüilas, águas profundas. ■Água silenciosa, a mais perigosa. ■Cuidado com o homem que não fala e com o cão que não ladra. ■Da água mansa me livre Deus, que da brava me livrarei eu. VIDE: ●Altissima quaeque flumina minimo labuntur sono. ●Aqua profunda est quieta. ●Flumina tranquillissima saepe sunt altissima. ●Quamvis sint lenta, sint credulla nulla fluenta. ●Qui fuerit lenis, tamen haud bene creditur amni. ●Quietae aquae non credere.
288. Gutta cavat lapidem. A gota cava a pedra. ■A água cava a pedra. ■A água cava a pedra dura. ■A água mole em pedra dura tanto dá até que fura. ●Gutta cavat lapidem, consumitur anulus usu. [Ovídio, Ex Ponto 4.10.5] A gota perfura a pedra; o anel se gasta pelo uso. VIDE: ●Assidua stilla saxum excavat. ●Decidens scabrum cavat unda tophum. ●Dura tamen molli saxa cavantur aqua. ●Longa dies molli saxa peredit aqua. ●Patientia vincit omnia. ●Quid magis est saxo durum? quid mollius unda? Dura tamen molli saxa cavantur aqua.
289. Gutta cavat lapidem non bis, sed saepe cadendo. [Medina 597] A gota fura a pedra, caindo não duas, mas muitas vezes. ■A perseverança tudo alcança. ●Gutta cavat lapidem non bis, sed saepe cadendo; sic homo fit sapiens bis non, sed saepe legendo. [Giordano Bruno, Il Candelaio 3.7] A gota fura a pedra caindo, não duas, mas muitas vezes; assim o homem fica culto lendo não duas, mas muitas vezes.
290. Gutta cavat lapidem, non vi, sed saepe cadendo. [Homero / Rezende 2199] A gota fura a pedra, não pela força, mas caindo muitas vezes. ■Água mole, pedra dura, tanto dá até que fura. ■A pedra é dura, a gota miúda, mas, caindo sempre, faz cavadura.
291. Gutta fortunae prae dolio sapientiae. [Grynaeus 85] Mais vale uma gota de sorte do que um tonel de sabedoria. ■Uma onça de boa sorte vale mais que um arrátel de ciência. ■Mais vale sorte que sabedoria. VIDE: ●Est fortunatior quam prudentior. ●Prae dolio doctrinae malo guttam opum.
292. Guttae pertundunt saxa. As gotas perfuram as pedras. ■A água cava a pedra dura. ●Guttae saxa pertundunt. VIDE: ●Aquae guttae saxa excavant. ●Assidua stilla saxum excavat. ●Lapides excavant aquae. ●Lapis molli cavatur aqua. ●Stillula molis aquae lapidem assiduo cavat ictu. ●Stillicidii casus lapidem cavat. ●Stillicidium perpetuum saxum excavat. ●Stilla continua cavat lapidem.
293. Guttatim pelagi perfluit omnis aqua. [Pereira 106] Gota a gota, vai-se toda a água do mar. ■De gota em gota o mar se esgota. ●Guttatim pelagi defluit omnis aqua. [Medina 594]
294. Guttula mellis plus capit muscarum quam dolium aceti. ■Uma gota de mel apanha mais moscas do que um tonel de vinagre.