DICIONÁRIO DE EXPRESSÕES E FRASES LATINAS
Compilado por HENERIK KOCHER
Home - Introdução - Bibliografia - Abreviaturas
A B C D E F G H I L M N O P Q R S T U VZ
R2: 201-400
201. Redire, cum perit, nescit pudor. [Sêneca, Agamemnon 113] A honra que se perde não consegue voltar. ■Vergonha só se perde uma vez. VIDE: ●Pudor dimissus nunquam redit in gratiam.
202. Redire saepe fraus in auctorem solet. Muitas vezes a trapaça recai sobre seu autor. ■O feitiço se volta contra o feiticeiro. ■Quem laço me armou nele caiu. ■Quem faz trelas cai nelas. VIDE: ●Fraus in auctorem recidit.
203. Redit ad auctores genus, stirpemque primam degener sanguis refert. [Sêneca, Hippolytus 906] A descendência retorna aos antepassados, e o sangue degenerado indica sua origem.
204. Reditus quisque suos amat. [Ovídio, Ex Ponto 2.3.17] Cada um gosta de seus interesses. ■Cada um puxa a brasa para a sua sardinha. ■Cada qual procura as suas melhoras. VIDE: ●Perquirit quisque utilitati frui. ●Quilibet ad propriam tortellam confovet ignem.
205. Redolet lucernam. Cheira a lampião. (=Diz-se de obra resultante de muito esforço). ●Redolet lucernā. VIDE: ●Lucernam olet. ●Olet lucernam.
206. Reductio ad absurdum. Redução ao absurdo.
207. Reductio ad impossibile. Redução ao impossível.
208. Referendum. Aquilo que deve ser proposto para deliberação. (=Referendum. Direito que têm os cidadãos de se pronunciar diretamente a respeito das questões de interesse geral).
209. Refert, quam quis bene vivat; quam diu, non refert. [Publílio Siro] Importa quão bem se vive, não importa por quanto tempo.
210. Reficit animos ac reparat varietas ipsa. [Quintiliano, Institutio Oratoria 1.12.4] A variedade serve para refrescar e restaurar a mente.
211. Reflectere noli ad terminum ubi perveneris. [Publílio Siro] Não recues, quando tiveres chegado ao fim do caminho.
212. Reformatio in peius. [Jur] Reforma para pior. (=Agravamento da pena).
213. Refrenanda est cupiditas. [Schottus, Adagia 298] A cupidez deve ser controlada.
214. Refricare cicatricem. [Erasmo, Adagia 1.6.80] Reabrir uma ferida. ■Renovar feridas velhas. VIDE: ●Noli obductam refricare cicatricem
215. Refugium peccatorum, ora pro nobis. [Das Litaniae Beatae Mariae Virginis, da liturgia católica] Ó refúgio dos pecadores, ora por nós.
216. Rege dormiente, populi ferociunt. [Schrevelius 1174] Quando o rei dorme, o povo pratica crueldades.
217. Regenda magis est fervida adulescentia. [Sêneca, Octavia 446] A juventude fogosa deve ser mais orientada.
218. Regenti imperium omnia nimia, velut praecipites scopuli, sunt evitanda. [Amiano Marcelino, Historia 30.8.3] O governante deve evitar todo excesso, do mesmo modo que evitaria um precipício.
219. Reges qui vivunt non omnia omnes possunt. [Werner] Todos os reis que estão vivos não podem tudo.
220. Regia, crede mihi, res est promittere multum, sed servare fidem rusticitatis opus. [Eiselein 10] Podes crer: prometer muito é coisa de reis, mas cumprir a palavra é obra de gente ingênua. ■Prometer e cumprir, caso é de estranhar. ■Prometer não é dar, mas a néscios contentar.
221. Regia, crede mihi, res est succurrere lapsis. [Ovídio, Ex Ponto 2.9.11] Podes crer, socorrer os infelizes é coisa digna de reis. ●Regia, crede mihi, laus est succurrere lapsis.
222. Regia via. A estrada real.
223. Regibus boni quam mali suspectiores sunt. [Salústio, Catilina 7.1] Para os reis as pessoas honestas são mais suspeitas que as más.
224. Regibus certior est ex mansuetudine securitas. [Sêneca, De Clementia 1.8.6] Para os reis é mais garantida a segurança que vem da benevolência.
225. Regibus mos est. [Horácio, Sermones 1.2.86] É costume dos reis.
226. Regibus peius est multo, quam ipsis servientibus. [Publílio Siro] A sorte dos reis é muito pior do que a dos próprios servos. ●Regibus peius est multo, quam ipsis servientibus: quia illi singulos, isti universos timent. A sorte dos reis é muito pior do que a dos que servem, pois estes temem a indivíduos, aqueles, a todos. VIDE: ●Regnantibus multo peius est periculum quam his qui iudicantur: hi enim singulos timent, illi universos.
227. Regina Caeli. [Da liturgia católica] A Rainha do Céu. ●Regina Caelorum. A Rainha dos Céus.
228. Regio quaeque suis utitur legibus. [Grynaeus 776] Cada terra usa suas leis. ■Cada terra com seu uso, cada roca com seu fuso. VIDE: ●Sunt usus rerum totidem, quot climata mundi. ●Suus est mos cuique genti.
229. Regionis quam incolis, mores induito. [Provérbio grego] Adota os costumes da região em que habitares. ■Em Roma, como os romanos. ■Em Roma, sê romano. ■Por onde vás, assim como vires, assim farás. VIDE: ●Si fueris Romae, Romano vivito more.
230. Regis ad exemplum totus componitur orbis. [Rezende 5834; Medina 605] A terra toda se adapta ao exemplo do rei. ■Qual o rei, tal a lei; qual a lei, tal a grei. ■Manda quem pode, obedece quem tem juízo. ●Regis ad exemplar totus componitur orbis. VIDE: ●Componitur orbis regis ad exemplum. ●Qualis rex, talis grex.
231. Regis observator esto: non tamen ipsius redituum exactor. [Rezende 5835] Presta reverência ao rei, mas não cobres de seus rendimentos. ■A teu rei nunca ofendas, nem lances em suas rendas.
232. Regis voluntas suprema lex esto. [Rezende 5837] Que a vontade do rei seja a suprema lei. ■A vontade do rei tem força de lei. ■Manda quem pode. VIDE: ●Quicquid regi placuerit, quamvis ratione careat, legis habet vigorem. ●Quo volunt reges, vadunt leges. ●Quo voluntas regis vadunt leges. ●Quod placuit principi legis habuit vigorem. ●Quod principi placuit, legis habet vigorem. ●Quod principi placuit, legis habet rationem. ●Ut volunt reges, ita valent leges. ●Voluntas principis suprema lex est.
233. Regitur fatis mortale genus. [Sêneca, Octavia 924] A humanidade é governada pelo destino.
234. Regna cum scelere omnibus sunt exsiliis graviora. [Sêneca, Phoenissae 624] O trono que se ganhou por meio de um crime é pior do que todos os exílios.
235. Regna custodit metus. [Sêneca, Oedipus 703] O medo é o guardião dos tronos. ■O medo guarda a vinha, não o vinheiro.
236. Regna, non impera! Reina, não sejas déspota!
237. Regnabit sanguine multo quisquis ad imperium venit ab exsilio. [Suetônio, Vita Tiberii 59 / Pereira 113] Governará com muito sangue quem veio do exílio para o poder. ■Não peças a quem pediu, nem sirvas a quem serviu.
238. Regnant populi. Os povos governam. VIDE: ●Regnat populus.
239. Regnant qualibet urbe lupi. [Gualterius Anglicus, Fabulae Aesopicae 1.2 / Pereira 99] Em qualquer cidade governam os lobos. ■Cá e lá más fadas há. ■Em toda parte há um pedaço de mau caminho. ■Em toda parte há pedras na estrada.
240. Regnanti et stulto lex non est scripta. [Schottus, Adagia 597] A lei não foi escrita nem para quem governa nem para o louco.
241. Regnantibus multo peius est periculum quam his qui iudicantur: hi enim singulos timent, illi universos. [DM 141] Há muito mais risco para os que governam do que para os que julgam: estes temem indivíduos, aqueles temem a todos. VIDE: ●Regibus peius est multo, quam ipsis servientibus: quia illi singulos, isti universos timent.
242. Regnare Christum volumus. [Da liturgia católica] Queremos que Cristo reine.
243. Regnare nolo, liber ut non sim mihi. [Fedro, Fabulae 3.7.27] Não quero reinar, para não perder minha liberdade.
244. Regnare non vult, esse qui invisum timet. [Sêneca, Phoenissae 654] Não quer reinar quem teme ser odiado.
245. Regnare quid sit, quando gustavit semel, subesse nescit. Quem uma vez provou o que é reinar, não sabe mais obedecer.
246. Regnat carnalis cupiditas, ubi non est Dei caritas. [Publílio Siro] Reina cupidez carnal onde não há amor a Deus.
247. Regnat, non regitur, qui nihil nisi quod vult facit. [Publílio Siro] Quem só faz o que quer, é rei, e não súdito,.
248. Regnat populus. [Divisa do Estado de Arcansas, EUA] O povo governa. VIDE: ●Regnant populi.
249. Regnet iustitia et ruat caelum. Reine a justiça, ainda que desabe o céu. VIDE: ●Fiat iustitia, etsi caelum ruat. ●Fiat iustitia, ruat caelum. ●Fiat iustitia et ruant caeli.
250. Regnum caelorum vim patitur et violenti rapiunt illud. [Vulgata, Mateus 11.12] O reino dos céus padece força, e os que fazem violência são os que o arrebatam.
251. Regnum meum non est de hoc mundo. [Vulgata, João 18.36] O meu reino não é deste mundo.
252. Regnum non est divisibile. [Jur / Black 1518] O poder não é divisível. ■Duas espadas não cabem na mesma bainha.
253. Regnum peccati. O reino do pecado. VIDE: ●Ubi non est timor Dei, ibi regnum peccati.
254. Regnum saepius ab assentatoribus, quam ab hostibus everti solet. Com mais freqüência costuma ser o reino derrubado pelos bajuladores do que pelos inimigos. VIDE: ●Magis adulatio quam hostis reges et principes perdet.
255. Regula certa datur, bene qui stat, non moveatur. [Pereira 118] É uma regra certa: quem está bem não se mexa. ■Quem está bem, deixe-se estar. ■Quem bem está, não se levante. VIDE: ●Bene qui stat, non moveatur. ●Qua positus fueris in statione, mane. ●Qui felicem mutat statum, ne aegre ferat fortunae casum. ●Si qua sede sedes, et est tibi commoda sedes, illa sede sede, nec ab ista sede recede.
256. Regula ex iure, non ius ex regula sumitur. A prática vem da lei, e não a lei da prática. VIDE: ●Non ex regula ius sumatur, sed ex iure quod est regula fiat. ●Non ius ex regula, sed regula ex iure.
257. Regula fidei. [Tertuliano, Adversus Praxean 1.2] A regra da fé.
258. Regula pro lege, si deficit lex. [Black 1518] Na falta da lei, a máxima jurídica vale como lei.
259. Regula regularum. A regra suprema.
260. Regum casus norunt omnes. [Grynaeus 518] Todos conhecem a sorte dos reis.
261. Regum felicitas multis miscetur malis. A felicidade dos reis está exposta a muitos acidentes.
262. Regum ultima ratio. [Incrição em canhão / Bernardes, Nova Floresta 5.162] O último argumento dos reis. VIDE: ●Ultima ratio regum. ●Ultima ratio regis.
263. Rei bonae vel vestigia delectant. [Epígrafe de Fábula de Fedro 3.1 / Rezende 5844] Do que é bom, até o rasto deleita.
264. Rei nulli prodest mora, nisi iracundiae. [Publílio Siro] Adiar só vale a pena nos momentos de cólera. VIDE: ●Re in nulla prodest mora, nisi in iracundia.
265. Reipublicae forma laudari facilius quam evenire. [Tácito, Annales 4.33] É mais fácil ser louvada a forma de governo republicana que ser realizada.
266. Reipublicae interest ne crimina remaneant impunita. Ao país interessa que os crimes não permaneçam impunes.
267. Relata refero. [Heródoto, Historia 7.152 / Rezende 5845] Conto o que me foi contado. VIDE: ●Narrata refero. ●Prodenda quia prodita.
268. Relicta non bene parmula. [Horácio, Carmina 2.7.10] O escudo foi abandonado com pouca glória.
269. Religentem esse oportet, religiosus nefas. [Aulo Gélio, Noctes Atticae 4.9] É preciso ser religioso, mas não supersticioso.
270. Religio deos colit, superstitio violat. [Sêneca, De Clementia 5.1] A religião cultua os deuses, a superstição os desrespeita.
271. Religio est praecipuum humanae societatis vinculum. [Bacon, De Unitate Ecclesiae 1, adaptado] A religião é o principal vínculo da sociedade humana. VIDE: ●Legem vinculum humanae societatis. ●Lex est civilis societatis vinculum.
272. Religio et fides anteponatur amicitiae. [Cícero, De Officiis 3.46] A religião e a lealdade devem antepor-se à amizade.
273. Religio loci. [Virgílio, Eneida 8.349] O espírito do lugar.
274. Religio vera est firmamentum reipublicae. [Platão / Sweet 154] A verdadeira religião é a base do estado.
275. Relinquet homo patrem et matrem, et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una. [Vulgata, Gênesis 2.24] Deixará o varão o seu pai e a sua mãe, e apegar-se-á à sua mulher, e serão ambos uma carne.
276. Reliquas etiam virtutes frugalitas continet. [Cícero, Tusculanae Disputationes 3.16] A moderação contém todas as virtudes.
277. Reluctante natura, irritus labor est. [Sêneca, De Tranquillitate Animi 6.2] Quando a natureza se opõe, qualquer esforço é inútil. VIDE: ●Stultitia est venatum ducere invitas canes.
278. Rem actam agis. [Plauto, Pseudolus 253] Fazes o que está feito. ■Arrombas porta aberta.
279. Rem acu tetigisti. Tocaste a coisa com uma agulha. ■Acertaste na mosca. ■Acertaste em cheio. VIDE: ●Acu tangere. ●Scopum attingisti. ●Tetigisti acu. ●Tetigisti ulcus!
280. Rem alienam suo periculo curare stultitia est. É tolice velar por bem alheio com risco próprio.
281. Rem facias, rem, si possis, recte, si non, quocumque modo rem. [Horácio, Epistulae 1.1.65] Ganha dinheiro, dinheiro, se puderes honestamente, se não puderes, de qualquer maneira. ■Entre honra e dinheiro, o segundo é o primeiro. VIDE: ●Si possis, recte, si non, quocumque modo rem.
282. Rem factam etiam stultus intellegit. [Homero / Erasmo, Chiliades 1] Diante do acontecido até o tolo aprende. ■Depois do fato todo o mundo é sábio. ■O tolo aprende à sua própria custa, o avisado, à custa do tolo. ●Rem factam stultus cognoscit. [Albertatius 1189] VIDE: ●Eventus docet, stultorum iste magister est. ●Eventus stultorum magister est. ●Factum novit et excors. ●Factum autem stultus cognovit. ●Factum stultus cognovit. ●Factum stultus cognoscit. ●Factum vero et stultus agnovit. ●Malo accepto stultus sapit. ●Re gesta sapit amens. ●Rem peractam stultus intellexit. ●Stultorum eventus magister est. ●Stultus accepto malo sapit. ●Stultus cum est perpessus, tum demum sapit. ●Stultus factum cognoscit. ●Stultus post facto peritus.
283. Rem gerere. Administrar bens.
284. Rem ipsam putemus. [Terêncio, Adelpho 766] Examinemos os fatos.
285. Rem maximam promittit tibi sapientia, ut te reducat tibi. [Publílio Siro] A filosofia te promete a coisa mais importante, que é te reconduzir a ti mesmo.
286. Rem meam ubi invenio, ibi vindico. [Jur] Coisa minha, onde a encontro, eu a exijo. VIDE: ●Ubi rem meam invenio, ibi vindico.
287. Rem, non spem, quaerit amicus. [Sweet 1] O amigo quer coisa concreta, não esperança. ■Promessa de feijão não enche barriga. ●Rem, non spem, factum, non dictum quaerit amicus. [Anônimo, Carmen de Figuris 104] O amigo busca resultado, não promessas; atos, não palavras. VIDE: ●Auxilium peto, non consilium. ●Auxilium, non consilium. ●Factum, non dictum. ●Quod peto da, Cai, non peto consilium.
288. Rem omnem considera. [Periandro / Rezende 5858] Considera a questão inteira.
289. Rem peractam stultus intellexit. [Grynaeus 226] O tolo aprendeu com o acontecimento. ■O tolo aprende à sua própria custa, o avisado, à custa do tolo. ■Depois do fato todo o mundo é sábio. VIDE: ●Eventus docet, stultorum iste magister est. ●Eventus stultorum magister est. ●Factum autem stultus cognovit. ●Factum novit et excors. ●Factum stultus cognoscit. ●Factum stultus cognovit. ●Factum vero et stultus agnovit. ●Re gesta sapit amens. ●Rem factam etiam stultus intellegit. ●Stultorum eventus magister est. ●Stultus accepto malo sapit. ●Stultus cum est perpessus, tum demum sapit. ●Stultus factum cognoscit. ●Stultus post facto peritus.
290. Rem perpende prius; tunc age, quando libet. [Binder, Thesaurus 2951] Primeiro avalia a questão; depois age, quando quiseres. ■Pensa antes, procede depois.
291. Rem prorsus ignotam amare omnino nullus potest. [S.Agostinho, De Trinitate 10.1] Ninguém pode, de maneira nenhuma, amar uma coisa desconhecida.
292. Rem quam nix celat, pulsa nive, terra revelat. Aquilo que a neve esconde, afastada a neve, a terra mostra. ■A verdade não sofre estar por muito tempo encoberta.
293. Rem strenuus auge. [Horácio, Epistulae 1.7.71] Aumenta com dedicação os teus bens.
294. Rem tene, verba sequentur! [Catão / Tosi 48] Persiste no assunto, que as palavras adequadas virão! VIDE: ●Verba provisam rem non invita sequentur.
295. Rem tenes. Estás com a coisa na mão. ■Acertaste em cheio!.
296. Rem tibi quam nosces aptam dimittere noli. [Dionísio Catão, Disticha 2.26] Não deixes escapar aquilo que sabes ser vantajoso para ti.
297. Rem tu strenuus auge. [Horácio, Epistulae 7.71] Trabalha assiduamente para aumentar teus bens.
298. Rem tuam custodi. [Dionísio Catão, Monosticha 13] Guarda teu patrimônio.
299. Remedia amara amaram bilem diluunt. [Manúcio, Adagia 77] São amargos os remédios que diluem a amarga bílis. ■Para males extremos, remédios extremos. ■A pão duro, dente agudo.
300. Remedia degustata quidem mordeant, interius autem recepta dulcescant. [Boécio, De Consolatione Philosophiae 3. Prosa 1.2-3] Há remédios que, ao serem provados, são amargos, mas que, sorvidos, adoçam.
301. Remedia quotiens invenit nobis deus periculis peiora. [Sêneca, Medea 433] Quantas vezes a divindade encontra para nós remédios piores do que os perigos.
302. Remedium aliquando peius est quam malum. Às vezes o remédio é pior do que a doença.
303. Remedium extraordinarium. [Jur] O remédio extraordinário. (=O habeas-corpus).
304. Remedium frustra est contra fulmen quaerere. [Publílio Siro] É inútil procurar remédio contra o raio.
305. Remedium iniuriarum oblivio est. O esquecimento é o remédio para as ofensas. ■O esquecimento é o maior remédio das injúrias. ■A maior vingança é o desprezo. VIDE: ●Iniuriarum remedium est oblivio. ●Iniuriarum remedium est oblivium. ●Magnanimo iniuriae remedium oblivio est.
306. Remedium iuris. [Jur] O remédio do direito. A solução jurídica.
307. Remedium tumultus fuit alius tumultus. [Tácito, Historiae 2.68] O remédio para a rebelião foi outra rebelião.
308. Remigiis utar, si non afflaverit aura. [Divisa / Rezende 5851] Usarei dos remos, se o vento não soprar.
309. Remigio meo rem gero. [Plauto, Miles Gloriosus 746] Eu guio a coisa com o meu remo. ■Eu mesmo governo a minha barca. ■Sou dono do meu nariz.
310. Remigio veloque quantum poteris festina. [Plauto, Asinaria 156] Com remo e vela apressa-te quanto puderes.
311. Remis adice vela tuis. [Ovídio, Remedia Amoris 790] Aos remos acrescenta as velas.
312. Remis velisque. [Erasmo, Adagia 1.4.18] Com remos e velas. (=Com todos os recursos possíveis). VIDE: ●Velis remisque.
313. Remis ventisque. [Virgílio, Eneida 3.563] Com remos e ventos. (=Apressadamente).
314. Remissius imperanti melius paretur. [Sêneca, De Clementia 1.24.1] Obedece-se melhor ao que comanda com mais doçura. ■Mais se consegue com amor que com dor. VIDE: ●Mitius imperanti melius paretur.
315. Remittere animum quasi amittere est. [Musonius / Stevenson 1580] Relaxar o espírito é como perdê-lo.
316. Remittuntur ei peccata multa, quoniam dilexit multum. [Vulgata, Lucas 7.47] Perdoados lhe são seus muitos pecados, porque amou muito.
317. Remota itaque iustitia, quid sunt regna nisi magna latrocinia? [S.Agostinho, De Civitate Dei 4.4.1] Sem a justiça, que são os governos, senão grandes rapinagens? VIDE: ●Ablata iustitia, quid sunt regna nisi magna latrocinia?
318. Remoto ioco. [Cícero, Ad Familiares 7.11] Fora de brincadeira. VIDE: ●Amoto ludo. ●Ioco remoto. ●Omissis iocis.
319. Remove existimationem hominum: dubia semper est. [Sêneca, Epistulae Morales 26] Esquece o julgamento dos homens: é sempre duvidoso.
320. Renovate animos. [Divisa] Restaurai vossa coragem.
321. Renuis quod tu, iubet alter. [Horácio, Epistulae 2.2.63] O que tu proíbes, outro obriga.
322. Renuntianti iuri suo non datur regressus. [Jur / Rezende 5860] Ao renunciante não se dá regresso ao seu direito.
323. Renuntiare iuri de futuro nemo potest. [Jur] Ninguém pode renunciar a direito futuro.
324. Renuntiare iuri, vel favori suo quilibet potest. [Jur] Qualquer um pode renunciar a direito ou a favor.
325. Renuntiatio ut valeat, peragenda est in scriptis. [Jur] A renúncia, para ter força, deve ser feita por escrito.
326. Reo favere in dubio est potius quam actori. [Jur] Na dúvida, é preferível favorecer o réu a favorecer o autor. VIDE: ●In dubio pro reo.
327. Repelli se homo facilius fert quam decipi. [Publílio Siro] O homem suporta melhor ser rejeitado do que ser enganado. ●Repelli se homines facilius quam decipi ferunt. [Publílio Siro] Os homens suportam melhor serem rejeitados do que enganados.
328. Repellit ver hiemem. [Ovídio, Metamorphoses 10.164] A primavera expulsa o inverno. VIDE: ●Sequitur ver hiemem. ●Ver hiemem sequitur; sequitur post triste serenum.
329. Repente dives nemo factus est bonus. [Publílio Siro] Nenhum homem de bem ficou rico de repente. VIDE: ●Ne festines locupletari, ne celerius fias pauper.
330. Repente liberalis stultis gratus est, verum peritis irritos tendit dolos. [Fedro, Fabulae 1.23.1] Quem fica liberal de uma hora para outra agrada aos tolos, mas às pessoas avisadas ele arma ardis inúteis.
331. Repente oritur non exspectatum. [Grynaeus 421] De repente acontece o inesperado. VIDE: ●Fungus una nocte nascitur.
332. Reperit Deus nocentem. [Erasmo, Adagia 2.6.11] Deus encontra o culpado. ■O castigo tarda, mas não falha.
333. Reperit patella operculum. O prato encontrou sua tampa. ■Não há panela feia que não ache seu cobertouro. ■Tais alfaces para tais beiços. ■Tal senhor, tal servo. ●Reperit patella operculum suum. VIDE: ●Accessit huic patellae dignum operculum. ●Invenit patella operculum.
334. Reperto quod est optimum, qui quaerit aliud, peius invenit. [Quintiliano, Institutio Oratoria 2.15.38, adaptado; Rezende 5866] Quem, tendo encontrado o que é muito bom, procura outra coisa, encontra o pior. ■O melhor é inimigo do bom. ■Quem quer mais do que tem a mal vem.
335. Repertrix omnium artium paupertas. A pobreza é a criadora de todas as artes. ■A pobreza é descobridora das artes. VIDE: ●Egestas artes docet. ●Egestas docet artes et fames artium magistra. ●Paupertas artes omnes perdocet. ●Paupertas omnes artes perdocet, ubi quem attingit. ●Paupertas omnium artium repertrix.
336. Repetita iuvant. [Rezende 5867] As coisas repetidas ajudam.
337. Repetita placebunt. As coisas repetidas agradarão. VIDE: ●Deciens repetita placebit. ●Displicent repetita.
338. Repetitio est mater studiorum. [Tosi 378] ■A repetição é a mãe do estudo. ●Repetitio mater studiorum. [R.H.Quick, Essays on Educational Reformers 45] ●Repetitio est mater memoriae. A repetição é a mãe da lembrança.
339. Replicas eamdem cantilenam. Recordas a mesma canção. ■Bates na mesma tecla. VIDE: ●Eamdem cantilenam canis.
340. Reposita est haec spes mea in sinu meo. [Vulgata, Jó 19.27] Esta minha esperança está depositada no meu peito.
341. Repperi quod non quaerebam. [Schottus, Adagia 216] Encontrei o que não procurava. ■Fui buscar lã e voltei tosquiado.
342. Reprehendere omnes sciunt. [Schrevelius 1171] Criticar, todos sabem. ■Criticar é fácil, difícil é fazer.
343. Reprehendet aliquis, citius atque imitabitur. [Schottus, Adagia 617] Alguém critica, mas logo esse mesmo imitará.
344. Reproba pecunia non liberat solventem. [Ulpiano, Digesta 13.7.24] Moeda falsa não libera a quem paga.
345. Reprobare non possum in alium, quod in me approbo. [Jur] Não posso condenar em outrem o que aprovo em mim.
346. Reprobari non potest quod approbatum. [Jur] Não se pode condenar o que foi aprovado.
347. Reprobata pecunia liberat solventem. [Jur / Black 1536] A recusa do dinheiro (oferecido) libera (da dívida) o pagador.
348. Reprobatio unius alios instruat, et ruina reprobati ad aliorum cedat documentum. [VES 14] A punição de um ensinará a outros, e a degraça do punido será a advertência dos outros.
349. Repugnante natura, nihil medicina proficit. [Celso, De Medicina 3.1.4] Quando a natureza se opõe, o remédio não funciona. VIDE: ●Adversante natura.
350. Requiem aeternam dona eis, Domine; et lux perpetua luceat eis. [Da Missa dos Mortos, da liturgia católica] Descanso eterno dá-lhes, Senhor, e que a luz perpétua os ilumine. ●Requiem aeternam donet ei Dominus. [Do epitáfio de Alcuíno] Que o Senhor lhe dê repouso eterno.
351. Requiem faciet tibi Altissimus. [Vulgata, 4Esdras 10.24] O Altíssimo te dará o descanso. VIDE: ●Et requiem tibi dabit Dominus semper.
352. Requies aeterna. [Vulgata, Eclesiástico 30.17] O descanso eterno.
353. Requiescat in pace. Descanse em paz. ●Requiescant in pace. Descansem em paz.
354. Requiesce, comede, bibe, epulare. [Vulgata, Lucas 12.19] Descansa, come, bebe, regala-te.
355. Requiescite pusillum. [Vulgata, Marcos 6.31] Descansai um pouco.
356. Requietus ager bene credita reddit. [Ovídio, Ars Amatoria 2.1.351] O campo repousado devolve com juros o que lhe é confiado.
357. Rerum amissarum remedium est oblivio. [Publílio Siro] O esquecimento é o remédio para as perdas sofridas. ■Ao perdido, perder-lhe o sentido. VIDE: ●Rerum irrecuperabilium remedium est oblivio. ●Rerum irrecuperabilium summa felicitas oblivio.
358. Rerum cognoscere causas. [Divisa da London School of Economics] Conhecer as causas das coisas. VIDE: ●Felix qui potuit rerum cognoscere causas.
359. Rerum copia verborum copiam gignit. [Cícero, De Oratore 31.125] A abundância das coisas produz a abundância das palavras.
360. Rerum concordia custos. [Binder, Thesaurus 2952] A união é a guardiã das coisas.
361. Rerum enim vocabula immutabilia, hominum mutabilia. [Ulpiano, Digesta 4.1] Os nomes das coisas são imutáveis, os dos homens, mutáveis.
362. Rerum honestarum nulla satietas. [Schottus, Adagia 62] Não há fastio de coisas boas. ■Por muito pão, nunca mau ano. ■O que é bom nunca foi demais. VIDE: ●Bis, ac ter, quod pulchrum est. ●Bonam cantilenam saepius canere licet. ●Nulla satietas rerum honestarum.
363. Rerum honestarum pretium in ipsis est. [Sêneca, De Beneficiis 4.1] O prêmio da virtude está nela mesma. ■O prêmio da virtude é ela mesma. VIDE: ●Virtutem pretium esse sui. ●Virtutum omnium pretium in ipsis est.
364. Rerum humanarum divinarumque potestas Fors. [Petrônio, Satiricon 120] A sorte é a senhora das coisas humanas e divinas. ●Rerum humanarum domina Fortuna. [Cícero, Pro Marcello 7] A Fortuna é a senhora das coisas humanas.
365. Rerum irrecuperabilium remedium est oblivio. [Binder, Medulla 1548] O remédio das coisas irrecuperáveis é o esquecimento. ■Ao perdido, perder-lhe o sentido. ●Rerum irrecuperabilium summa felicitas oblivio. O esquecimento das coisas irrecuperáveis é a maior felicidade. ●Rerum irrecuperandarum summa felicitas oblivio. ●Rerum irreparabilium summa felicitas oblivio. VIDE: ●Rerum amissarum remedium est oblivio.
366. Rerum magistra experientia est. [Walther 26588ª / Tosi 394] A experiência é a mestra das coisas. ■A experiência é a mãe das coisas. ■A experiência é a mestra da vida. ●Rerum magister usus est. O uso é o mestre das coisas. VIDE: ●Experientia est omnium magistra rerum. ●Experientia magistra rerum. ●